Jos Heymans

Het botert niet tussen Ankie Broekers en de rest van Justitie

14 september 2019 06:00

Ze stond een paar maanden terug op het punt met pensioen te gaan; dat mag ook wel als je de 70 ruim gepasseerd bent. Niet dat Ankie Broekers-Knol uitkeek naar dat moment, maar de VVD wilde haar niet meer op de kieslijst voor de Eerste Kamer en dus kwam er noodgedwongen een einde aan haar voorzitterschap van de Senaat.

Het zag ernaar uit dat ze terecht zou komen op die lange lijst van oud-politici, die uiteindelijk in de vergetelheid raken. Dat klinkt naar, maar zo vergaat het nu eenmaal de meesten. Maar er waren twee reddende engelen om dat te voorkomen: Mark Harbers die onverwacht opstapte als staatssecretaris asielzaken, en Mark Rutte die een partijgenoot zocht om hem op te volgen. Broekers had rechten gestudeerd; dat kwam dus mooi uit, want op het ministerie van Justitie en Veiligheid houden ze niet van bewindslieden die geen jurist zijn.

Eind goed al goed, zou je denken. Maar dat is niet zo. In de drie maanden dat Broekers de portefeuille asielzaken bestiert, heeft ze al heel wat ambtenaren tegen zich in het harnas gejaagd. Haar twee voorlichters zijn vertrokken; eentje – eerlijk is eerlijk – was al op zoek naar een andere baan. Een vroegere woordvoerder van Camiel Eurlings is ingehuurd om de afdeling weer op de rails te krijgen. Ook heeft Broekers drie beleidsambtenaren op een zijspoor gezet; daar had ze geen klik mee. De kundige politiek assistent die na het vertrek van Harbers achterbleef (hij schreef onder meer mee aan het verkiezingsprogramma van de VVD), werd al op dag 1 aan de kant gezet.

Ze vindt het juridisch niveau van haar medewerkers ver beneden peil. Ambtenaren zijn zo’n directe benadering niet gewend en weten niet goed hoe ze daar mee om moeten gaan.

De staatssecretaris is nogal direct. Tv-kijkers herkennen dat; als vaste gast van Jaïr Ferwerda in de talkshow Jinek neemt ze geen blad voor de mond. Rutte moet worden opgevolgd door Edith Schippers en Tweede-Kamerleden moeten niet zomaar bij het kruisje tekenen, enkel en alleen omdat het kabinet een (klimaat)akkoord heeft bereikt. Wij zijn het gewend, dat rechtstreekse van haar, maar op het ministerie kunnen ze er moeilijk mee omgaan.

Ankie Broekers stelt hoge eisen aan haar ambtenaren, weten oud-medewerkers te vertellen. Als je niet levert, dan heb je geheid een probleem. Ze is zeer ontevreden over de stuurloze organisatie op Justitie en Veiligheid en spreekt dat ook onomwonden uit. Ze vindt het juridisch niveau van haar medewerkers ver beneden peil. Ambtenaren zijn zo’n directe benadering niet gewend en weten niet goed hoe ze daar mee om moeten gaan. Broekers krijgt kritiek maar die deert haar niet. Ze is regelmatig onderwerp van gesprek bij de koffieautomaat, vertellen ambtenaren van Binnenlandse Zaken die in hetzelfde gebouw zitten.

Ze doet ook niet echt haar best de relatie te verbeteren. Broekers beschouwt haar baan niet als een fulltime job. Op maandag- en vrijdagmiddag wil ze thuis zijn om op de kleinkinderen te passen. Dat deed ze ook als Kamervoorzitter; toen had ze de maandag altijd vrij. Als voorzitter van de Senaat werkte ze 3,5 soms 4 dagen per week; stressen was er nooit bij.

Ze vindt het al stomvervelend als Kamerleden haar lastigvallen over asiel-onderwerpen

Haar huidige baan is anders, hectisch en stressvol. Als staatssecretaris asielzaken moet je permanent op je hoede zijn; er kan elk moment iets gebeuren. Ellende in een azc, gedoe in een uitzetcentrum, actievoerders die het opnemen voor kerkvluchtelingen en minderjarige asielzoekers. Een constante politieke antenne is een must, maar die heeft ze volgens insiders niet. Ze vindt het al stomvervelend als Kamerleden haar lastigvallen over asiel-onderwerpen. Bij regeringspartijen heerst irritatie over haar slechte bereikbaarheid; op het ministerie trouwens ook. Daar was ze uren zoek vanwege een reünie van haar studentenvereniging.

Tot nu toe is Broekers nog niet geconfronteerd met grote politieke problemen. Het is rustig op haar portefeuille; ondanks irritatie staat haar positie binnen de coalitie niet ter discussie. Maar dat kan met zo’n politiek explosieve portefeuille van het ene op het andere moment veranderen. Dan moet ze haar mannetje kunnen staan.

Er zijn er niet veel die geloven dat ze daar de juiste instelling voor heeft.