Yesim Candan

Goh, wat spreek ik goed Nederlands

13 september 2019 06:00

De dag des oordeels. Ik ben op een event en een man zegt tegen mij: "Wat spreek jij goed Nederlands!" Ik reageer geïrriteerd omdat de eeuwige 'vooroordeel-plaat' weer wordt afgedraaid. En dat anno 2019. Je hoort mij toch praten? Dus dan is het toch een gegeven, dan hoef je dit toch niet te melden? Als ik zie dat jij lelijk bent, dan meld ik dat toch ook niet?

Nederlanders schofferen terwijl ze denken te complimenteren, en ik word geacht het te accepteren als een compliment. Maar ik vind het een belediging. Als je deze opmerking zou maken tegen mijn grootouders (eerste generatie Turken) of eventueel tegen mijn ouders (tweede generatie), dan zou het op de een of andere manier misschien begrijpelijk zijn. Maar het is een gegeven dat ik in Nederland ben geboren en getogen. 

"Mijn hele leven lang zet mijn omgeving mij ongevraagd op een taalcursus Nederlands."

Waar heb ik nou zo'n last van? Mijn gevoeligheid komt uit mijn jeugd. Omdat we thuis Turks spraken, heb ik pas op school Nederlands leren spreken. Ik moest keihard vechten om de taal te kunnen beheersen. Ik verslond bibliotheekboeken, zeven per week, zodat ik het beste kon lezen in de klas. Zo scoorde ik altijd vrij hoog met woordenschat. Toch word ik mijn hele leven aangesproken als ik een keertje 'de' of 'het' verkeerd gebruik. Oei, dan meent mijn omgeving dat ik meteen moet worden gecorrigeerd. Want stel je eens voor dat je fouten maakt met de Nederlandse taal!

Een fout maken met taal is een non-discutabel element in dit land. Dus mijn hele leven lang zet mijn omgeving mij ongevraagd op een taalcursus Nederlands. Maar ik begrijp heus wel hoe belangrijk het is om de taal te beheersen in het land waar je woont.

"Hypocriet: Engelstaligen in de horeca en in winkels hoeven geen Nederlands te spreken."

Dat zie ik nu maar al te goed bij mijn oma. Die is die eerste generatie Turkse Nederlander en ligt op dit moment in een zorghotel. Hoewel ik haar Nederlands goed verstaanbaar vind, hebben de verpleegsters toch last van de taalbarrière, omdat ze nauwelijks Nederlands spreekt. Ik ben trots op hoe ze haar best doet en ondanks haar beperkingen haar wensen probeert uit te leggen.

Een andere hypocrisie rondom de Nederlandse taal is dat Engelstaligen in de horeca en in winkels geen Nederlands hoeven te spreken. Ik ben in een winkel in Amsterdam en ik zie slippers voor mijn kind. Omdat ik geen prijskaartje zie, vraag ik aan de verkoopster: "Wat is de prijs?" Ze kijkt me glazig aan en zegt: "Sorry, I don't speak Dutch." Ik antwoord haar in het Nederlands dat ze wel zou moeten begrijpen wat 'prijs' betekent. Ik had ervoor kunnen kiezen om mijn vraag te vertalen in het Engels, maar dit heb ik dit niet gedaan. 

"Waarom moet Ahmet wel Nederlands leren en Jason niet?"

Wanneer ik hierover even later op Twitter een berichtje plaats, reageren veel mensen. Sommigen zijn het met me eens, terwijl anderen vinden dat ik niet moet zeuren en dat mensen best Engels mogen spreken. 

In Nederland wordt er met twee maten gemeten. De zogenoemde niet-westerse allochtonen moeten wel goed Nederlands spreken en worden daar continu op gewezen. Maar Engelssprekenden hoeven dit niet? We moeten gewoon stoppen met taalhypocrisie. Waarom moet Ahmet wel Nederlands leren en Jason niet? 

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.