Jeroen Akkermans

Op bezoek bij de VN in New York

29 juli 2019 06:02

Een instelling die zich inzet voor de vrede, mensenrechten, het milieu en een eerlijke verdeling van de rijkdom, die deugt. Zou je denken, maar aan het deugen zit tegenwoordig al snel een luchtje. Alsof het prediken van vrede bij voorbaat verdacht is. Neem de Verenigde Naties in New York, opgericht toen de wereld moe was van het voeren van oorlog. De kritiek is niet van de lucht. De VN is bureaucratisch, corrupt, houdt te veel afstand tot de burger en er komt niets terecht van alle mooie praatjes. De Amerikaanse regering moet al jaren niets van de VN hebben. Tijd om eens langs te gaan. Ik ging mee met een rondleiding door het VN-gebouw.

Je komt niet zomaar binnen. Eerst registreren, je laten fotograferen en fouilleren. Onze groep staat onder leiding van Julia. Ze spreekt Engels met een Spaanse twist. Julia zal de hele rondleiding een thermosfles vasthouden, zonder een slokje te nemen. Het bezoek moet weten dat er niet gefilmd mag worden. Foto's zijn wel toegestaan. Ik leg als eerste de open armen van Nelson Mandela vast en focus op een omlijst tapijt met een afbeelding van Kurt Waldheim. De Oostenrijker was negen jaar lang secretaris-generaal van de VN, ondanks een oorlogsverleden als nazi-officier.

Het decor lijkt op tv ook veel groter dan het in werkelijkheid is. Alsof ik de macht had opgeblazen.

Ik heb op tv talloze zittingen gezien van de plenaire vergadering, beroemde en beruchte speeches, bijeenkomsten van de VN-Veiligheidsraad. Affiniteit heb ik er nooit mee gehad. Ik zag het te veel als regelmatig terugkerend nieuwsitem, voor als de wereld ten onder dreigt te gaan. Als dat dan niet gebeurt, neemt de kracht van de onheilspelling toch af. Het decor lijkt op tv ook veel groter dan in werkelijkheid. Alsof ik de macht had opgeblazen. In feite is het er zo gewoon. Denk aan een groot congresgebouw met een doolhof van muffe zalen zonder ramen. De belangrijkste stoelen zijn ontworpen om niet mee te schuiven, noch om lang op te zitten.

"Komen de stoelen van Ikea?"

De VN bestaan bij de gratie van de 193 lidstaten. De zaal van de VN-Veiligheidsraad is in 1952 gedoneerd door Noorwegen, de zaal waar sociaal-economische vraagstukken op tafel komen was voor rekening van Zweden. "Komen de stoelen van Ikea?", vraagt iemand. De zaal ernaast mogen we niet zien. Daar wisselen delegaties met elkaar van gedachten zonder pottenkijkers. In de ruimte geldt een soort 'Nieuwspoort-code': alles wat gezegd wordt, blijft in deze kamer. De media en het publiek blijven te allen tijde buiten. De gesloten deuren zijn een geschenk van Rusland.

De lidstaten moeten jaarlijks ook contributie betalen. Nederland betaalde dit jaar keurig op tijd 37.808.350 miljoen dollar. Duitsland legt meer dan 169 miljoen dollar op tafel en Rusland ruim 67 miljoen. De Amerikanen lopen ver achter met de betaling van 674 miljoen en daar maakt niet alleen Julia zich zorgen om. Ze spreekt op routine, waardoor je niet schrikt van zinnen als: "In 2050 zit er meer plastic dan vis in de oceanen", of "De hongerlevels zijn de laatste jaren sterk omhoog gegaan."

Ook in de wandelgangen van de VN lopen mensen die alleen zichzelf horen praten.

Er lopen twee mannen in stropdas langs in een pas die verraadt dat ze de weg kennen. Het luide gesprek in moeizaam Engels gaat over Benghazi, in Libië. "Toen de gevechten daar het hevigst waren, was ik daarbij. Dus ga mij niets vertellen." De toehoorder kan slechts knikken, vervolgens verdwijnen ze in de lift. Ook in de wandelgangen van de VN lopen mensen die alleen zichzelf horen praten.

De VN-organisatie heeft geen eigen leger. De 90.000 militairen worden door de lidstaten tijdelijk ter beschikking gesteld. De rondleidster stelt de groep een vraag. "Welk land levert de meeste VN-soldaten voor de internationale vredesmissies?" Ik gooi Duitsland als vanzelfsprekend in de groep. "China", roepen twee Chinezen. We zitten er allemaal naast. Het goede antwoord is Ethiopië. Ik had nooit gedacht dat Ethiopië 8300 soldaten aan het internationale front heeft staan, vooral in Afrika. Er kleven risico's aan de vredesbewaking. In totaal zijn bijna 4000 VN-soldaten omgekomen. Julia schat het Al-Qaedafront in Mali als de gevaarlijkste vredesmissie van dit moment.

Er hangt een prijskaartje van 1200 dollar aan.

Na een uur levert Julia ons af bij de uitgang en neemt onze badges in. Ik sta buiten even stil bij een groot kunstwerk van een revolver waarvan de loop in een knoop is gelegd. Het is een cadeautje van Luxemburg. In de VN-souvenirshop kan ik naast VN-mokken en VN-stropdassen ook een replica kopen van de Luxemburgse kunstrevolver. Er hangt een prijskaartje van 1200 dollar aan.

De prijs deugt niet, maar de goede boodschap wel.