Yesim Candan

Vluchtelingen op zee: redden of laten verdrinken?

12 juli 2019 05:59

Vorige maand werd Carola Rackete opgepakt van de Duitse hulporganisatie Sea-Watch. Ze is kapitein van het schip Sea-Watch 3, waarmee ze vluchtelingen redt uit de Middellandse Zee. Italië wil haar tien jaar opsluiten wegens criminele smokkelpraktijken. 

Het schip vaart onder de Nederlandse vlag en de Italiaanse vicepremier Matteo Salvini vindt dat Nederland zich ermee moet bemoeien. Daardoor ontstond er in Nederland de afgelopen weken wat politieke spanning. De VVD wilde een 'onderzoek' naar de 'mogelijkheid' om reddingsoperaties zoals die van de Sea-Watch 3 strafbaar te maken. Het redden van drenkelingen zou dus strafbaar moeten worden. Is dat onmenselijk of juist verstandig?

"Wat doe je als vluchtelingen toch de Middellandse Zee oversteken met rubberen bootjes, in de wetenschap dat ze het niet altijd gaan redden?"

Veel Afrikanen wagen hun leven om via Libië Italië binnen te komen, de 'gateway' naar Europa. De situatie van deze vluchtelingen is schrijnend. Hun leven in Libië is net een gokspel: of je verdrinkt, of je bereikt Europa, of je komt in handen van afgrijselijke slavenhandelaren. CNN maakte een reportage over de slavenhandel van Afrikanen in Libië. Hierdoor werd het thema migratie (en de route van Libië naar Europa) een belangrijk onderwerp op de agenda's van wereldleiders. Leiders van West-Afrikaanse landen, waar de migranten vandaan komen, spraken schande van de ontwikkelingen. De Franse president Emmanuel Macron riep de Veiligheidsraad van de VN op om op te treden tegen de slavenhandelaren. 

Wat doe je als vluchtelingen toch de Middellandse Zee oversteken met rubberen bootjes, in de wetenschap dat ze het niet altijd gaan redden? Gaan we net doen alsof ze er niet zijn? Dit betekent dat we mensen laten verdrinken. Het beleid is dat asielzoekers de asielprocedure ingaan. Als ze afgewezen worden, worden ze teruggestuurd naar hun land van herkomst.

"Is Carola Rackete een redder of een crimineel? In elk geval staat ze symbool voor de migratieproblematiek waarmee Europa worstelt."

Het is een misdaad tegen de menselijkheid als we vluchtelingen laten verdrinken. Hoe wanhopig moet je zijn als je alles achterlaat en een gevaarlijke tocht riskeert? Er is een hele bedrijfsketen gebouwd op deze problematiek. Er zijn mensen die hieraan veel geld verdienen. De mensensmokkelaars, de rubberbootfabrikanten, de zwemvestenfabrikanten.

Maar het begin van deze keten is armoede en oorlog. Moeten we niet de presidenten van deze landen oppakken of met sancties treffen, in plaats van Carola Rackete? O ja: en aan die leiders zitten ook vaak profiterende wapenhandelaren vast. Ook hebben veel leiders een 'stichting eigenbelang', waardoor ze profiteren van het in stand houden van deze ellendige situatie.

Is Carola Rackete een redder of een crimineel? In elk geval staat ze symbool voor de migratieproblematiek waarmee Europa worstelt. De Middellandse Zee verbindt verschillende landen en culturen en we hebben er nu een nieuw volk bij, de 'paspoortloze drenkelingen'. Schipper mag ik overvaren, ja of nee? 

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.