Susanne Uilenbroek

Eiken zijn onmogelijk te vermijden

03 juli 2019 05:43

Niek uit Friesland, Wendy uit Gelderland en Moniek uit Brabant hebben één ding met mij gemeen: we hebben allemaal last van eikenprocessierupsen. De bulten jeuken, we slapen er slecht door en we worden er ellendig van. 

Ik spreek ze alle drie na een oproep van RTL Nieuws over overlast door de rupsen. Honderden reacties kregen we binnen. Niet alleen over de lichamelijke klachten, maar ook over de aanpak door gemeenten.

Eikenbomen staan overal en eikenprocessierupsen zitten overal

Zo roept het advies om eikenbomen met eikenprocessierupsen te vermijden veel wrevel op. Als de bomen voor je huis of in je straat staan, kun je ze niet vermijden. Eikenbomen staan overal en eikenprocessierupsen zitten overal. Je kan niet om ze heen. Het advies om de besmette bomen te vermijden, suggereert dat je contact met de brandhaartjes van de rupsen kan voorkomen, maar dat is meestal onmogelijk.

De Brabantse Rina probeert het. Ze komt zo min mogelijk buiten, stofzuigt meerdere keren per dag, houdt ramen en deuren dicht, draait extra wassen en probeert zo de haartjes zoveel mogelijk buiten de deur te houden. Tevergeefs: 's nachts wordt ze wakker van de jeuk en is ze benauwd, vertelt ze mij aan de telefoon.

De rupsenplaag is zo groot dat het onmogelijk is om alle rupsen op te ruimen

Naast het geven van adviezen die niet op te volgen zijn, scheppen gemeenten ook valse verwachtingen. De rupsenplaag is zo groot dat het onmogelijk is om alle rupsen op te ruimen. Maar er zijn maar weinig gemeenten die daarover eerlijk zijn tegen hun inwoners. 

In plaats daarvan vertellen wethouders in de krant dat ze extra nestkasten voor koolmezen ophangen of dat er al honderden bomen zijn schoongemaakt. Maar als jij last hebt van je ogen, luchtwegen of jeuk, dan heb je daar niks aan. Dan voel je je in de steek gelaten door bestuurders die in de media vertellen hoe goed ze bezig zijn.

Ikzelf woon in een eigenwijze gemeente die het wiel graag opnieuw uitvindt

Minister Schouten heeft aangekondigd dat er een landelijk informatiecentrum komt waar alle kennis over de bestrijding van de eikenprocessierups verzameld wordt. De bestrijding wil ze niet landelijk coördineren, maar aan gemeenten overlaten. En dat baart veel mensen met klachten zorgen. 

Niek bijvoorbeeld. Hij woont in een kleine Friese gemeente met weinig geld. Zijn gemeente heeft volgens hem helemaal niet de middelen om alle rupsen binnen de gemeentegrenzen preventief te bestrijden of op te ruimen.

Ikzelf woon in een eigenwijze gemeente die het wiel graag opnieuw uitvindt. Ondanks succesvolle voorbeelden van bestrijding in andere gemeenten, wil mijn gemeente 2,5 jaar lang proeven doen om te kijken wat het beste werkt voordat er een nieuwe aanpak komt. 

Zijn de onderzoeksresultaten bekend, dan zal de gemeenteraad vergaderen over of er extra geld aan de bestrijding van eikenprocessierupsen moet worden besteed of toch liever aan een nieuwe rondweg, leerlingenvervoer of het verlagen van de OZB. De kans is groot dat er van het budget voor bestrijding van rupsen helemaal niks overblijft. 

Als we meer willen dan symptoombestrijding, moet er landelijke coördinatie komen

Dat laatste baart ook bestuurders en ambtenaren die ik sprak zorgen. Als je dit soort keuzes aan de grillen van gemeenteraden overlaat, kan het maar zo zijn dat de ene stad vol inzet op bestrijding en een andere helemaal niks doet en daarmee de inspanningen van de buurgemeente tenietdoet.

Een landelijk kenniscentrum is daarom niet genoeg. Als we meer willen dan symptoombestrijding, moet er landelijke coördinatie komen. Dan kunnen we de plaag van eikenprocessierupsen aangrijpen om de biodiversiteit te vergroten en om de erbarmelijke insectenstand te verbeteren. Hopelijk kunnen we de aantallen eikenprocessierupsen dan terugbrengen tot behapbare proporties. Het alternatief is dat we de overlast door eikenprocessierupsen moeten accepteren als iets dat er voortaan bij hoort in Nederland.