Jeroen Akkermans

Merkel? O, die is ziek

01 juli 2019 06:01

Ik zie kanselier Merkel monter de persconferentie binnenlopen. Een journalist vraagt naar haar gezondheid. Ik snap op dat moment niet waarom. De verklaring komt als ik achteraf de beelden zie waarop zij tijdens de inspectie van de erewacht even over haar hele lichaam schokt. Merkel antwoordt dat haar niets mankeert. Het was gewoon stom dat ze in de brandende zon niet genoeg had gedronken. Hoe het echt met de machtigste vrouw ter wereld gaat, horen we pas in haar memoires, of ze moet morgen omvallen.

Want zo gaat dat in Duitsland. Een kanselier is niet ziek. Helmut Kohl, een corpulente man die dol was op gekookte varkensmaag, moest en zou in 1989 bij een partijcongres aanwezig zijn. Partijgenoten beraamden zijn val van de macht, daar wilde de kanselier een stokje voor steken. Kohl zegde een spoedoperatie aan zijn prostaat af en verscheen met helse pijnen op het partijcongres. Niemand had het door en dat was de bedoeling ook. Kohl: "Voor mij was het een ramp. In die periode zou niemand geloven dat ik ziek was en dat ik mij probeerde te drukken." Een kanselier is niet ziek.

"De gezondheidstoestand van een kanselier is altijd een staatstaboe gebleven in Duitsland."

En zeker niet depressief. Willy Brandt was van 1969 tot 1974 kanselier. Het was een tijd waarin de kettingroker het zich kon permitteren om dagenlang nergens te komen opdagen. Hij bleef uitgeblust thuis. Onbereikbaar. Ook voor de samenstelling van het nieuwe kabinet kwam hij zijn bed niet uit. Pas na zijn aftreden in 1974 biechtte Brandt publiekelijk op dat hij geplaagd werd door depressies. 

Bij de eerste naoorlogse kanselier, Konrad Adenauer, was het niet anders. Dan hoor je achteraf dat de bejaarde politicus (hij werd op 73-jarige leeftijd kanselier) aan een zware longontsteking leed. De officiële lezing was dat hij verkouden was. De gezondheidstoestand van een kanselier is altijd een staatstaboe gebleven in Duitsland. 

Kettingroker Helmut Schmidt zei dat hij nooit helemaal gezond was geweest. Dat is nog mild uitgedrukt. In zijn jaren als kanselier viel hij bijna honderd keer flauw. De baas van Duitsland was telkens een paar seconden van de wereld. Pas na de inbreng van een pacemaker kwam er een eind aan de toevallen. Schmidt: "We weten niet hoe gezond de bondskanseliers waren of hoe de gezondheidstoestand van Merkel is. En het interesseert ons ook niet." Helmut Schmidt stierf in 2015 op 96-jarige leeftijd.

"Ze krijgt na de tweede keer een glas water aangeboden, maar dat wijst ze af. De woordvoerder maant tot kalmte."

Merkel staat bekend als een kanselier van ijzer. Ze maakt extreem lange dagen. De kanselier blijft zelfs tijdens een nachtelijke uitputtingsslag op een Eurotop tot in de vroegste uurtjes alert. In 2014 kwam ze tijdens het skiën lelijk ten val en brak haar bekken. Officieel moest ze drie weken bedrust houden, maar met behulp van krukken krabbelde ze al snel weer op. "Ze werkt natuurlijk vanuit huis door en is bereikbaar", liet haar woordvoerder weten. Zoals het hoort.

Na één keer trillen in het openbaar komt ze weg met een matig excuus. Twee keer trillen binnen een week, en haar gezondheid is onder journalisten het gesprek van de dag. Ze krijgt na de tweede keer een glas water aangeboden, maar dat wijst ze af. De woordvoerder maant tot kalmte. "Alles gaat door zoals gepland. Het gaat de bondskanselier goed."

"De oorzaak is psychisch: de herinnering aan de eerste keer zou bij Merkel de tweede aanval hebben uitgelokt."

In regeringskringen circuleert de uitleg dat de tweede trilaanval geen fysieke, maar een psychische oorzaak heeft. De herinnering aan de eerste keer zou bij Merkel de tweede aanval hebben uitgelokt. De verklaring van Merkel is net zo min geruststellend: "Ik ben ervan overtuigd: zo plotseling als deze reactie is ontstaan, zal die ook weer verdwijnen." We hoeven ons geen zorgen te maken. 

Ik spreek later een partijgenoot van Merkel aan op de gezondheid van de kanselier. "O, die is ziek!" Hij zegt het met een blik alsof het allemaal niet zo belangrijk is.