Jos Heymans

Eerherstel voor Broekers-Knol

08 juni 2019 06:00

Politiek columnist Jos Heymans over wat hem opvalt in de Haagse en Europese politiek

Wat was ze boos! Ankie Broekers-Knol, VVD’er in hart en nieren, was graag nog een tijdje voorzitter van de Eerste Kamer gebleven. Maar ze mocht niet van haar partij. Ze zat sinds 2001 in de Eerste Kamer en had het aantal termijnen volgens de VVD-regels al ruimschoots overschreden. Eigenlijk had ze al vier jaar geleden moeten stoppen, maar ze kreeg toen van haar partij dispensatie. Dat zat er deze keer niet in.

Toch had Broekers-Knol goede argumenten om te blijven. De Eerste Kamer staat – net als de andere gebouwen op het Binnenhof – een jarenlange renovatie te wachten. De Senaat verhuist volgend jaar naar een andere locatie en dat wordt een helse klus. Dan is het handig om iemand met ervaring te laten zitten, zeker nu de griffier (de hoogste ambtenaar) net met pensioen is gegaan en de nieuwe zich nog aan het inwerken is.

VVD’ers wijzen naar Annemarie Jorritsma als de kwade genius achter het vertrek van de zo geliefde Kamervoorzitter.

Bovendien is Broekers-Knol populair; niet alleen bij haar eigen VVD, niet alleen bij de coalitiepartijen, ook bij de oppositie. De Eerste Kamer was ronduit tevreden over haar; ze had van de meeste senatoren gewoon mogen blijven. Maar volgens de VVD-top is het tijd voor verjonging. Wel vreemd dat mevrouw met haar 72 jaar kennelijk te oud is om lid van de Eerste Kamer te blijven, maar nog jong genoeg om staatssecretaris te worden. Ze volgt Mark Harbers op, de vorige staatssecretaris op Justitie, die haar zoon had kunnen zijn.

Ze is nota bene gevraagd door Mark Rutte, al dertien jaar de onbetwiste leider van de partij. Dus was het wel de partijleiding die Broekers-Knol aan de kant zette? Nee, zeggen VVD’ers en wijzen naar Annemarie Jorritsma als de kwade genius achter het vertrek van de zo geliefde Kamervoorzitter. Toen Loek Hermans moest opstappen vanwege het faillissement van thuiszorgorganisatie Mea Vita waar hij president-commissaris was, nam Jorritsma het stokje over. Ze werd unaniem gekozen als fractievoorzitter (en later als lijsttrekker) vanwege haar brede ervaring als Kamerlid, minister, vice-premier en burgemeester van Almere.

De ambities van Jorritsma zijn ongekend. Ze hoopte ooit de eerste vrouwelijke premier van Nederland te worden, ze verloor de verkiezing van Frans Weisglas om het voorzitterschap van de Tweede Kamer, ze solliciteerde naar het burgemeesterschap van Amsterdam (maar de gemeenteraad wilde haar niet) en Jorritsma heeft nu haar zinnen gezet op het voorzitterschap van de Eerste Kamer. En daarom, vertellen partijgenoten, moest de aimabele Broekers-Knol vertrekken; zij zat de ambities van Jorritsma in de weg.

De rancune heeft plaatsgemaakt voor genoegdoening; zij heeft dankzij de premier een mooie nieuwe baan en mag zich de oudst aantredende staatssecretaris ooit noemen.

Het is maar zeer de vraag of Jorritsma haar droom kan verwezenlijken. De VVD is niet langer de grootste partij in de Eerste Kamer, wat een verkiezing van haar als voorzitter makkelijker zou hebben gemaakt. Nu kan ook Forum voor Democratie als grootste partij een claim op die functie leggen. Die partij schuift brigadegeneraal buiten dienst Toine Beukering als kandidaat naar voren. Op 25 juni kiest de Eerste Kamer een nieuwe voorzitter. De stemming is geheim, coalitiepartijen zijn niet verplicht te kiezen voor een VVD’er, zelfs de leden van de VVD-fractie kunnen op een andere kandidaat stemmen.

Het zal Ankie Broekers-Knol inmiddels een zorg wezen. De rancune heeft plaatsgemaakt voor genoegdoening; zij heeft dankzij de premier een mooie nieuwe baan en mag zich de oudst aantredende staatssecretaris ooit noemen. Rutte lijkt een goede keus te hebben gemaakt met Broekers-Knol voor asielzaken. Met gevoelige kwesties heeft zij geen probleem en met lastige ambtenaren – waardoor menig bewindspersoon op Justitie is gesneuveld – al evenmin. Ze blaast ze gewoon omver.

We’ll meet again, zei ze op haar afscheidsreceptie. Voor een enkeling was dat een waarschuwing, voor de meesten een belofte.