Yesim Candan

Is Nederland klaar voor een vrouwelijke imam?

07 juni 2019 07:40

Ik zit in Berlijn in de trein onderweg naar de Ibn Rushd-Goethemoskee. Daar gebeurt iets unieks: het is een moskee waar mannen en vrouwen tegelijk kunnen bidden. Een moskee waar homoseksuelen en trans mensen welkom zijn. Deze liberale moskee is opgericht door een vrouwelijke imam, Seyran Ates.

In de trein ga ik bij een Turkse vrouw met een hoofddoek zitten. Ze vertelt dat ze studeert in Frankrijk. Maar haar familie waar ze nu op bezoek is, woont in Berlijn. We krijgen een leuk gesprek en ze vraagt waarom ik in Berlijn ben. Ik vertel dat ik een column ga schrijven over Seyran Ates en haar moskee. Ze kijkt mij aan en verstart. Om haar gerust te stellen, vertel ik dat ik niet tegen hoofddoeken ben. Haar gezicht ontspant.

Seyran Ates is duidelijk berucht in Duitsland. Ik had haar ontmoet in Amsterdam, waar ze een lezing gaf. Ze maakte veel indruk op mij, ik zag dat ze met beveiliging moet leven. Het viel me op dat ze kritisch is over vrouwen met hoofddoek. Ze gelooft dat vrouwen met hoofddoek lijden aan onderdrukking. Ze vertelde over haar ongenoegen over jonge meisjes in Duitsland die gedwongen een hoofddoek moeten dragen.

"Hier komen alle geloven samen: het christendom, de islam en het jodendom."

De moskee is gesitueerd in een prachtige kerk in Berlijn. Mij valt een poster op bij de ingang waarop een oproep wordt gedaan om antisemitisme te bestrijden. Hier komen alle geloven samen: het christendom, de islam en het jodendom.

De dienst in de moskee wordt geleid door een vrouw. Ik zie veel Duitsers die aanwezig zijn omdat ze geïnteresseerd zijn in of vragen hebben over de islam. De moskee organiseert daarom 'open-moskeedagen' op vrijdagen. Na de dienst is er een preek van een vriend van Seyran Ates met als thema verzorging. Hij vertelt welke rol dit thema heeft in de Koran, waarbij hij een verband legt met het thema dankbaarheid. Na afloop zitten we met zijn allen in een kring te praten over hoe de mensen de dienst hebben ervaren. Alles gaat hier over dialoog en acceptatie van de verschillen.

"Zoals de lucht van ons allemaal is, is ook religie van ons allemaal."

De 9/11-aanslagen hebben hun sporen overal in de wereld achtergelaten. De verdeeldheid is er sindsdien alleen maar groter op geworden. Rechts kreeg een afkeer van de islam omdat de wereld geconfronteerd werd met islamitische terroristen. Plotseling moesten moslims zich voor aanslagen verantwoorden. De extremisten werden extremer, de seculieren keerden zich nog meer af van het geloof.

De liberale moskee van Seyran Ates bestaat nu twee jaar en zijzelf betaalt een hoge prijs omdat ze bedreigd wordt. Sommigen zien haar moskee niet als de ware islam. Is Nederland klaar voor zo'n moskee? Zijn wij tolerant genoeg om iets soortgelijks in het leven te roepen voor gematigde moslims die hier behoefte aan hebben?

Haar moskee spreekt mij enorm aan omdat ik geloof in gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen. Waarom zouden we apart moeten bidden? In Mekka lopen de gelovigen om de Ka'aba ook samen. Ik geloof dat het huis van Allah open moet zijn voor ieder mens op aarde. Of je nu christen, jood of moslim bent. Het is tijd voor zo'n moskee in Nederland. Zoals de lucht van ons allemaal is, is ook religie van ons allemaal. Islam betekent 'overgave' en overgave betekent openstaan voor verschillen – ook in religie.

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.