Jos Heymans

Wie is eigenlijk de baas bij de SP?

11 mei 2019 06:00

Politiek columnist Jos Heymans over wat hem opvalt in de Haagse en Europese politiek.

Het is altijd gezellig als SP-leider Lilian Marijnissen in de uitzending van Pauw of Jinek zit. Vriendelijk en charmant legt zij uit waar haar partij voor staat en wat ze allemaal gaat ondernemen om die groter te maken. Dat is ook wel nodig na drie verkiezingsnederlagen op rij; in 2017 verloor de SP de Tweede-Kamerverkiezingen, een jaar later de gemeenteraadsverkiezingen en in maart bij de Provinciale Statenverkiezing deed de SP het zo slecht dat ze vijf van de negen zetels in de Eerste Kamer kwijtraakt.

Maar Marijnissen blijft een optimist bij al deze ellende. Ze heeft wel wat weg van Rob Jetten van D66. Niet alleen omdat ze generatiegenoten zijn; ze zijn ook allebei altijd vrolijk als er geen aanleiding voor is. Terwijl Jetten geniet van het fractievoorzitterschap, maken anderen in de partij zich op voor het leiderschap. Jetten mag nog even de baas spelen, nu de échte kandidaten voor de opvolging van Alexander Pechtold nog in het kabinet zitten. En Marijnissen mag nu nog redelijk onbetwist zijn – hoe lang nog na drie nederlagen? – achter haar rug bepaalt partijvoorzitter Ron Meyer welke kant het op gaat.

Het was ook Meyer en niet Marijnissen die het als satire bedoelde verkiezingsfilmpje over PvdA-kopstuk Frans Timmermans bedacht. Nota bene de Europese voorman van de partij met wie de SP in de Tweede Kamer een bondje wil sluiten om Rutte-3 ten val te brengen. Lodewijk Asscher is not amused over het filmpje, Mark Rutte noemt het 'stom, flauw, belachelijk en bagger.' 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

SP-reclamefilmpje is 'bagger' volgens premier Rutte

Meyer vindt het leuk dat Rutte zo reageert; voor hem het bewijs dat het filmpje deugt. Maar campagnedeskundigen zeggen dat zo'n filmpje het stomste is wat je kunt maken in verkiezingstijd. Oud-VVD-campaigner Henri Kruithof schrijft op Twitter: "Je moet nooit aandacht aan je concurrenten besteden, maar aan je tegenstanders. Daar heb je geen uitwisseling van kiezers mee. Met deze aanpak maak je de PvdA groter." 

Kruithof denkt dat dit filmpje de gematigde (SP-)kiezer naar de PvdA jaagt. Er is inderdaad sprake van onrust in de eigen partij over deze actie van Meyer. De SP-voorzitter zal niet wakker liggen van de kritiek van zijn afdeling Oude IJsselstreek bij Doetinchem (te klein en te ver van zijn woonplaats Heerlen), maar als partijgenoten uit een grote stad als Rotterdam het filmpje afdoen als populistisch, zou Meyer zich toch achter de oren moeten krabben.

Meyer lijkt niet goed in de spiegel te kunnen kijken, is niet in staat zichzelf kritisch te beoordelen

En hij moet zich echt zorgen gaan maken als SP-bolwerken als Boxmeer, waar de roots van oud-leider Emile Roemer liggen, en Oss – de geboorteplaats van de SP – openlijk afstand nemen. Maar zo zit Meyer niet in elkaar; hij geniet juist van alle commotie die hij veroorzaakt.

De SP-voorzitter denkt met zijn promofilmpje waar te maken wat hij de achterban na de zoveelste verkiezingsnederlaag heeft beloofd: de handrem gaat eraf! Maar als er zoveel verzet komt uit je eigen partij, moet je je toch afvragen of je wel lekker bezig bent. Meyer lijkt niet goed in de spiegel te kunnen kijken, is niet in staat zichzelf kritisch te beoordelen. Aan tafel bij Pauw ontging hem ook al de wrevel van zijn gesprekspartners en wuifde hij kritiek hooghartig van de hand.

Het is niet voor het eerst dat de arrogantie van Meyer de SP parten speelt. Hij joeg in het verleden door zijn gedrag SP-kopstukken Sharon Gesthuizen en Harry van Bommel de partij uit. Op dit soort momenten van in- en externe onrust hoort de partijleider, wel of geen reces, van zich te laten horen. Maar Lilian Marijnissen is in geen velden of wegen te bekennen.