Jos Heymans

Verbouwing Binnenhof nu al een drama

20 april 2019 06:00

Politiek columnist Jos Heymans over wat hem opvalt in de Haagse en Europese politiek

Een paar jaar geleden organiseerde de Rijksgebouwendienst, tegenwoordig het Rijks Vastgoed Bedrijf (RVB), een rondleiding voor journalisten door de Eerste en Tweede Kamer. Om te laten zien wat er allemaal gerenoveerd moest worden. Want er was nog al wat scepsis. De nieuwbouw van de Tweede Kamer was in 1992 gerealiseerd, nog geen 25 jaar voor die rondleiding.

Nu al een grondige renovatie van zo’n 500 miljoen euro leek wat overdreven. Het vastgoedbedrijf dacht daar anders over en schakelde zelfs de brandweer in. Die dreigde met sluiting van het gebouw, tenzij de Kamer zou besluiten om binnen een paar jaar alle gebreken te herstellen. Dat was geen keus en dus stemde de Kamer morrend in.

De rondleiding was bedoeld om zieltjes te winnen, om argwanende Kamerleden en journalisten te overtuigen van de noodzaak tot reorganisatie. En inderdaad, tijdens de rondleiding werden tal van gebreken getoond. Die varieerden van loszittende wandtegels tot een lekkend dak en van overvolle kabelgoten tot verouderde liftsystemen. Die wandtegels leken niet het probleem, ook de kabelgoten vervangen – aangelegd toen er nog nauwelijks computers werden gebruikt – leek geen ingewikkelde klus. Maar het dak en de liften; dat was natuurlijk een ander verhaal.

Zou Blok de verbouwing in zijn eigen huis ook geheim verklaren? Zodat mensen niet weten waar zijn werkkamer is, waar hij slaapt, welke ruimte is ingericht als panic room?

De renovatie moet nog beginnen, er is nog geen spijker uit de muur getrokken, maar nu al lopen de gemoederen hoog op. De verbouwing is nu al een drama. Stef Blok, in het vorig kabinet minister voor Wonen en Rijksdienst en daardoor verantwoordelijk voor de renovatie, verklaarde het project geheim. Daardoor heeft de Kamer weinig te vertellen. Er is een begeleidingscommissie die op de hoogte wordt gehouden, maar inspraak is er niet. Het parlement heeft niets te zeggen over de keus van de architecten, over de precieze plannen, over de duur van de renovatie; politici zijn er niet blij mee.

Het is onduidelijk waarom het project geheim is verklaard; volgens Blok zou dat gedaan zijn om veiligheidsredenen. Hoezo? Bevatten de plannen de computercodes van de beveiligingspoortjes, verraden ze de werkplek van de bedreigde PVV-leider Wilders? De Tweede Kamer, het huis van de democratie, hoort transparantie uit te stralen. Daarom is er ook geen glazen wand tussen de plenaire vergaderzaal en de publieke tribune. De elektronische poortjes en gevisualiseerde Kamerpasjes zijn al erg genoeg.

Zou Blok de verbouwing in zijn eigen huis ook geheim verklaren? Zodat mensen niet weten waar zijn werkkamer is, waar hij slaapt, welke ruimte is ingericht als panic room? Als het geheim is, mag hij het zelf ook niet weten. Dat lijkt me lastig. En dat is nu precies het probleem waar Kamerleden nu tegenaan lopen.

Van der Pol, verantwoordelijk voor de Eerste Kamer, had het plan opgevat om de werkelijk prachtige hal van de Senaat op te offeren voor een trappenhuis. Zij is inmiddels aan de kant gezet

Zo kan het gebeuren dat de Kamer voorstander is van een sobere aanpak die zich beperkt tot de hoogst noodzakelijke verbeteringen, het is al duur genoeg, terwijl de architecten Ellen van Loon en Liesbeth van der Pol met megalomane ideeën hun stempel op het project willen drukken. Zo wil Van Loon, die de Tweede Kamer onder handen gaat nemen, alle vergaderzalen verplaatsen en een tropische kantoortuin aanleggen. Van der Pol, verantwoordelijk voor de Eerste Kamer, had het plan opgevat om de werkelijk prachtige hal van de Senaat op te offeren voor een trappenhuis. Zij is inmiddels aan de kant gezet en Van Loon is onder toezicht geplaatst van Pi de Bruijn, de architect die de nieuwbouw in 1992 realiseerde.

Voor de verbouwing is vijf jaar uitgetrokken, maar geen hond die gelooft dat de klus binnen dat tijdsbestek – en binnen het budget van een half miljard – kan worden geklaard. Het Binnenhof wordt jaren afgesloten, het plein wordt opslagplaats voor materialen en machines en de koning zal zijn troonrede jarenlang elders moeten voorlezen. Er gaat een generatie opgroeien die, als het tegenzit, niet eens weet wat de Ridderzaal is. Want die is minimaal vijf jaar, pessimisten denken zeven jaar, onbereikbaar.

En die doorgaans aardige staatssecretaris van Binnenlandse Zaken, Raymond Knops, zit opgescheept met de erfenis van Stef Blok. De man die met zijn opgelegde geheimhoudingsplicht het project heeft overgeleverd aan architecten die politiek nooit ter verantwoording kunnen worden geroepen.