Susanne Uilenbroek

Lente: hersenen eten in de nestkast

17 april 2019 05:51

Stoere mannen hebben soms lieve hobby’s. Zo werkt bij RTL Nieuws, cameraman Peter van der Struijs. Bij windkracht 10 gaat hij zo een dijk op om beelden van een storm te maken. Maar thuis heeft hij zijn vogelhuisje uitgerust met twee kleine HD-camera’s om te zien hoe meesjes er een nestje bouwen. Vorig jaar broedden er koolmeesjes. Via een speciaal twitteraccount kon je de mezenfamilie volgen. Zes vogeltjes kropen er uit een ei en hoewel Peter het vertederend vond, is voor hem wel één ding zeker: koolmezen zijn niet lief.

Boswachter Tim Hogenbosch deelt die mening. Afgelopen winter twitterde hij een foto van een koolmeesje dat parmantig op een dode muis staat. "Het zijn brute vogeltjes", zegt hij. "In het voorjaar kunnen ze agressief hun territorium beschermen. Als een bonte vliegenvanger een nestkast van een koolmees probeert te veroveren, doodt de koolmees die vogel en soms eet hij dan ook zijn hersenen op. Er gebeuren gewoon lompe dingen en het is allemaal niet zo zoetsappig. De natuur is geen Disney."

De pimpelmees had een gaatje in zijn schedel en is door een koolmees doodgepikt

Ook wetenschapper Bernice Sepers, die onderzoek doet naar de persoonlijkheid van koolmezen kan een boekje opendoen over het bekende tuinvogeltje. Over de foto van de koolmees op de dode muis bijvoorbeeld: "Het kan in de winter voorkomen dat koolmezen niet genoeg voedsel kunnen vinden en dat ze dan een muis pakken. Het is wel heel bijzonder, maar in geval van nood zijn het vleeseters." Ook hebben onderzoekers in een nestkast weleens een koolmezennest bovenop een dode pimpelmees aangetroffen. "De pimpelmees had een gaatje in zijn schedel en is door een koolmees doodgepikt toen hij in de kast een nest bouwde," vertelt Sepers.

Koolmezen komen veel voor in Nederland. Er leven zo’n 625.000 broedparen. De kans dat je een koolmezennest in de tuin krijgt, is dus best groot. Ook in mijn tuin zijn koolmezen aan het broeden. Het was de afgelopen week rustig rondom het vogelhuisje, maar nu vliegt het mannetje weer af en aan. Bernice Sepers legt uit dat koolmezen bij slecht weer het broeden tijdelijk kunnen staken. "Het vrouwtje broedt dan elke dag heel kort zodat het broedsel wel blijft leven, maar niet uitkomt. Als het weer dan beter wordt, gaat het vrouwtje echt broeden zodat alle eieren ongeveer op hetzelfde moment uitkomen. Bij warm weer is het namelijk makkelijker om de kuikens warm te houden en is er meer voedsel." Het uiterlijk van het vrouwtje is overigens niet de verklaring voor de Engelse benaming van de koolmees: great tit betekent simpelweg grote mees.

Sepers raadt het iedereen af om in een bezette nestkast te kijken

De nestkast van cameraman Peter is dit jaar leeg gebleven, zijn camera’s zenden beelden van een leeg vogelhuisje uit. Ik heb geen camera’s in het huisje in mijn tuin verstopt, dus ik kan alleen maar raden wat daar binnen precies gebeurt. Sepers raadt het iedereen af om in een bezette nestkast te kijken: "Als het vrouwtje op het nest zit en je stoort haar dan heb je kans dat ze wegvliegt en niet meer terugkomt." Het broeden duurt een dag of 14, dan komen de eieren uit en daarna blijven de jongen iets minder dan 3 weken op het nest. Soms komt er nog een tweede nest met kleine brute koolmeesjes die dus naast rupsen en vetbolletjes ook wel vogelhersenen lusten. Stoere mannen hebben soms lieve hobby’s, die bij nader inzien misschien toch niet zo lief zijn.