Jos Heymans

PVV'er tegen wil en dank

13 augustus 2016 06:00

Dit najaar worden de kieslijsten opgesteld. Altijd spannend. Kamerleden met een gezonde portie zelfvertrouwen verwachten dat zij opnieuw op een verkiesbare plaats komen – wat soms op een desillusie uitdraait. Nieuwkomers hopen dat het deze keer wél zal lukken een Kamerzetel te veroveren.

Veel zal afhangen van de lijsttrekker. Die is de eerst aangewezene om stemmen, en dus zetels, binnen te halen. Maar een kandidaat-Kamerlid kan zelf ook wat doen. Het begint met een goed sollicitatiegesprek met de partijcommissie die de voorlopige kandidatenlijst opstelt.

"Bij de PVV bepaalt Geert Wilders in zijn eentje wie wel of niet op de kieslijst komt."

Wie het daar verpest, kan nog hopen op de eigen achterban. Want tijdens het partijcongres bepalen de leden de definitieve volgorde van de lijst. Zo steeg Pieter Omtzigt van het CDA, het enfant terrible dat op een onverkiesbare plek was gezet, een fors aantal plaatsen om vervolgens met voorkeurstemmen een plek in de Kamer te bemachtigen.

Die procedure gaat bij bijna alle partijen op, maar niet bij de PVV. Daar bepaalt Geert Wilders in zijn eentje wie wel of niet op de lijst komt. Een achterban om de volgorde te wijzigen, is er niet: de PVV heeft maar één lid. Een laaggeplaatste PVV'er moet hopen op voorkeurstemmen om in de Kamer te komen. Dat is iets wat Wilders niet naar zijn hand kan zetten.

PVV'ers hebben bovendien een specifiek probleem dat andere partijen niet kennen. Het fenomeen van eigenlijk niet op de kieslijst willen, maar wel moeten. Een lid van Wilders' fractie was laatst in een bijzonder openhartige bui. Ik duid de persoon in kwestie gemakshalve en vanwege bronbescherming aan met 'hij', waarbij ik in het midden laat of het een man of vrouw is. Je weet immers nooit hoe Geert reageert.

"Zodra ze weten dat je PVV'er bent, blijven de deuren gesloten. Als ze je naam horen, is de belangstelling meteen verdwenen."

De PVV'er vertelde me dat hij toe is aan iets anders, aan een nieuwe carrière. De jaren in de Kamer zijn mooi geweest, hij zou nu graag iets nieuws willen beginnen in het bedrijfsleven. "Maar ik ben volstrekt kansloos", legde hij uit. "Zodra ze weten dat je PVV'er bent, blijven de deuren gesloten. Als ze je naam horen, is de belangstelling meteen verdwenen. Ze willen geen PVV'er uit angst voor onrust binnen het bedrijf. En ze zijn bang dat klanten weglopen."

Die houding zie je niet alleen in het bedrijfsleven. Ook de overheid neemt liever geen PVV'ers in dienst. De Partij voor de Vrijheid heeft ondanks de 15 zetels bij de vorige verkiezingen nergens een burgemeester. Ook in de ambtenarenwereld zijn PVV'ers niet populair. Tenzij het niet anders kan: oud-Kamerlid Hero Brinkman had een terugkeergarantie bij de Amsterdamse politie en kon daar weer aan de slag na zijn PVV-periode.

Maar dat geldt niet voor de meeste PVV'ers. Die kunnen het nog een tijdje uitzingen dankzij de wachtgeldregeling voor oud-Kamerleden. Daarna rest de gang naar het UWV. Want het PVV-logo staat als een stempel in het voorhoofd gebrand. Het is als een tatoeage – snel aangebracht, maar bijna niet meer te verwijderen. Je zult het er de rest van je leven mee moeten doen. Het lukt maar een enkeling – Roland van Vliet is zo'n voorbeeld – om het PVV-verleden te doen vergeten.

"Het komende strafproces tegen Wilders zal bedrijven nog huiveriger maken om met een voormalig PVV-Kamerlid in zee te gaan."

Het is er niet makkelijker op geworden na de minder-Marokkanen-uitspraak van Wilders. Politieke partijen negeren sindsdien de PVV. Het is nog net geen cordon sanitair; politieke tegenstanders gaan nog wel met PVV'ers in discussie. Maar steun voor moties kunnen Wilders en de zijnen vergeten. Eerst moeten er excuses komen voor de opmerking die zoveel ophef veroorzaakte. Maar geen haar op het hoofd van Wilders die daaraan denkt.

Het komende strafproces tegen Wilders doet PVV'ers die op zoek zijn naar een andere baan ook geen goed. De rechtszaak zal de media beheersen en bedrijven nog huiveriger maken om met een voormalig Kamerlid van die partij in zee te gaan.

Hij die zijn hart luchtte, heeft geen keus. Hij zal nog eens vier jaar Kamerlid moeten blijven, want hij komt als een trouw Wilders-adept die geen afstand neemt van het Marokkanenstandpunt ongetwijfeld op een verkiesbare plaats te staan. PVV'er tegen wil en dank.

Jos Heymans