Susanne Uilenbroek

Zwartrijders in de bibliotheek

13 maart 2019 05:46

Het computersysteem van de bibliotheek was onverbiddelijk. Het boek 'Klei je eigen dierentuin' was een volwassenenboek en dat kon mijn 8-jarige dochter niet lenen met haar lidmaatschapspas. Zoals de meeste bibliotheken heeft ook die van ons een doe-het-zelf-systeem waar je door het scannen van je pas boeken kan lenen. Dit boek kregen we niet zomaar mee. Enigszins verbaasd meldden we ons bij de informatiebalie waar een vriendelijke oudere dame oordeelde dat het boek 'Klei je eigen dierentuin' best lastig te kleien dierenfiguren bevatte, maar dat het desalniettemin geschikt was voor meisjes van acht en dat we het boek daarom toch mochten lenen. We konden aan de gang met het kleien van Saartje de Slang en Eduard de Eend.

Een collega blijkt iets soortgelijks te hebben meegemaakt. Zij wilde in de bibliotheek een dvd van de Smurfen lenen voor haar zoon van vijf en een half, maar de Kijkwijzer had bepaald dat de film geschikt is voor kinderen vanaf zes jaar en daarom kreeg ze de dvd niet mee. Niet van de computer en niet van de bibliothecaresse. Het argument dat zij als moeder toch het beste kon bepalen of de film geschikt was voor haar zoon, ving bot. Met de pas van haar zoon mocht ze de dvd niet lenen, maar als ze wilde, kon ze de film wel meekrijgen als ze zelf lid werd.

Voor mijn dochter vind ik de bibliotheek een fantastisch instituut.

Zelf ben ik ook al een aantal jaar geen lid meer van de bibliotheek en daar zijn mijn collega en ik niet de enigen in. In 2017 was nog maar 10 procent van de volwassen Nederlanders lid van de bibliotheek, terwijl dat in 2000 nog 18,3 procent was. Bij kinderen is juist het omgekeerde aan de gang. Het aantal jeugdleden is de afgelopen tien jaar hard gestegen. Inmiddels is 69 procent van de kinderen en jongeren onder de 18 jaar lid van de bibliotheek. Dat een lidmaatschap tot en met je 17e tegenwoordig in de meeste bibliotheken gratis is, is een belangrijke reden hiervoor.

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat we bibliotheken belangrijk voor de samenleving vinden, maar niet zo belangrijk voor ons zelf. Ook dat vind ik heel herkenbaar. Voor mijn dochter vind ik de bibliotheek een fantastisch instituut. Wat een feest dat ze helemaal gratis boeken kan lenen over de meest uiteenlopende onderwerpen en dat ik dan mag voorlezen over een meisje dat half fee en half vampier is of over een supereekhoorn en een verschrikkelijke snotman. Zelf raak ik er echter zelden geïnspireerd om een boek te gaan lezen.

Maar ik wil helemaal geen hamster, mijn dochter wil een hamster

Vorige week struinden we weer door de bibliotheek. Mijn dochter wil graag een hamster en hoewel we natuurlijk maar één Google zoekopdracht verwijderd zijn van alles wat je wil weten over de verzorging van een hamster, leek het een goed idee om een boek uit te zoeken over hamsters. 'Hamsters, een praktische dierengids' visten we uit de kast. In het boekje staan onder andere hoofdstukken over hamstertaal, hoe pak je een hamster vast en het uitgebalanceerde dieet dat een hamster nodig heeft. Op elke pagina staan grote kleurenfoto’s van kinderen die voor hun knaagdier zorgen.

Het boek stond bij de volwassenenboeken en ik was dan ook niet verbaasd dat het computersysteem ons niet toestond het boekje te lenen. Dat de mevrouw bij de informatiebalie het boek aandachtig doorbladerde, constateerde dat er geen expliciete foto’s instonden en oordeelde dat het daarom uitgeleend mocht worden aan mijn dochter, vond ik wel raar. "Het is een boek over hamsters, wat had u dan verwacht?" floepte ik er niet al te aardig uit. Ze keek mij indringend aan. "Maar u vindt het toch vast wel prettig dat wij controleren of het boek wel geschikt is voor kinderen?" antwoordde zij even pinnig. Voordat het in een discussie ontaardde, kwam een medewerker tussenbeide: "Veel mensen maken misbruik van het gratis abonnement dat hun kinderen hebben door boeken voor zichzelf te lenen. Dat proberen we hiermee te voorkomen."

Het klassieke zwartrijdersgedrag maar dan in de bibliotheek. "Maar ik wil helemaal geen hamster, mijn dochter wil een hamster", verdedigde ik mijzelf in een reflex. De medewerker glimlachte en printte een bonnetje uit. Over twee weken moet het boek terug zijn.