Jos Heymans

Wees welkom, landelijke kopstukken!

09 maart 2019 06:00

Politiek columnist Jos Heymans over wat hem opvat in de Haagse en Europese politiek

Kent u Cees Loggen uit Koog aan de Zaan? Of Dirk van Dijk uit Genemuiden? Het zijn allebei lijsttrekkers bij de Provinciale Statenverkiezingen. De eerste voor de VVD in Noord-Holland, de tweede voor de SGP in Overijssel. Hele grote kans dat u geen idee heeft wie deze mensen zijn, zelfs als u in hun provincie woont.

Laatst werd Hugo de Jonge, vooraanstaand CDA-minister, op tv gevraagd wie de lijsttrekkers van zijn partij zijn in de verschillende provincies. Hij kwam een heel eind, maar van sommigen wist zelfs hij de naam niet. U hoeft zich dus niet te schamen, als u over tien dagen uw hoofd buigt over het stembiljet met uitsluitend onbekende grootheden.

De landelijke kopstukken kennen we goed; op gemeenteraadsniveau zijn de meeste kandidaten in onze woonplaats in elk geval van naam bekend. Maar bij de Staten? We kennen ze niet; we weten niet eens waarover die provinciebesturen eigenlijk gaan. Daarom stemmen we meestal landelijk. Wat het kabinet doet, wat de partijen in de Tweede Kamer doen; het bepaalt voor de meeste kiezers hun keus bij Provinciale Statenverkiezingen.

Op de radio pleitte iemand zelfs voor een wettelijk verbod voor landelijke politici om aan dit soort debatten mee te doen; toe maar.

Daar komt bij dat de Statenverkiezingen vaak plaatsvinden een jaar na Tweede-Kamerverkiezingen. Het is de eerste echte peiling hoe het nieuwe kabinet het doet. En deze keer staat ook de meerderheid van de coalitie in de Eerste Kamer op het spel. Logisch dat sommige partijen hun kans schoon zien en met leuzen als 'stem ze weg' (PVV) en 'Rutte-referendum' (SP) het kabinetsbeleid tot inzet van de verkiezingen maken.

Toch worden er steeds weer mensen boos als landelijke omroepen nationale politici uitnodigen voor een verkiezingsdebat, zoals RTL donderdag deed. Je kunt er de klok op gelijk zetten; bij elke niet-landelijke verkiezing breekt de verontwaardiging los bij deelname van deze kopstukken aan een verkiezingsdebat. Op de radio pleitte iemand zelfs voor een wettelijk verbod voor landelijke politici om aan dit soort debatten mee te doen; toe maar.

Debatleider Frits Wester, licht geïrriteerd door alle kritiek, pareerde met de woorden: "We zijn een landelijk medium. Moeten wij een debat organiseren met iemand uit Groningen tegenover iemand uit Zeeland en Limburg? Dat gaat gewoon niet." 

Laat de regionale omroepen hun achterban bedienen met de eigen lijsttrekkers en laat de landelijke media de nationale aspecten van deze verkiezingen behandelen. Die zijn er in overvloed. 

Zo is dat; Wester heeft het grootste gelijk van de wereld. Problemen in de ene provincie spelen helemaal niet in een ander landsdeel. In de Utrecht houdt de verbreding van de A27 waardoor bomen moeten wijken, de gemoederen in verschillende toonaarden bezig. In Limburg zal het ze een zorg zijn; daar hebben ze andere dingen aan hun hoofd. En dat geldt voor elke provincie. Waar moeten we dan in hemelsnaam over debatteren met die provinciale lijsttrekkers? Landelijke thema’s? Laten we dat dan doen met landelijke kopstukken; die gaan erover.

Radio- en tv-debatten met provinciale politici zijn bij uitstek een klus voor regionale omroepen. Omroep West doet dat op de radio en organiseert samen met RTV Rijnmond (óók Zuid-Holland) een tv-debat. L1 (Limburg) houdt niet minder dan vijf verkiezingsdebatten. RTV Oost heeft zijn debat met Overijsselse lijsttrekkers al achter de rug. En de andere regionale omroepen zullen ongetwijfeld ook uitgebreid aandacht besteden aan de verkiezingen van 20 maart.

Laat de regionale omroepen hun achterban bedienen met de eigen lijsttrekkers en laat de landelijke media de nationale aspecten van deze verkiezingen behandelen. Die zijn er in overvloed; de nieuwe provincies kiezen immers de nieuwe Eerste Kamer. RTL, NOS en NPO1 laten de landelijke partijleiders aan het woord; WNL en opnieuw NPO1 de lijsttrekkers uit de Eerste Kamer. De enkele kiezer die echt provinciaal stemt, komt bij de regionale omroep prima aan zijn trekken.

Dat lijkt me een logische en zinvolle verdeling.