Jeroen Akkermans

Duitsers en humor: het blijft behelpen

11 maart 2019 06:16

Duitsland is een ernstig land. Dus je snapt, bij humor schiet de kramp er meteen in. Op gezette tijden, zoals tijdens carnaval, komen de Duitsers even onder het juk van het loodzware oorlogsverleden vandaan. Hoe bevrijdend – dan barsten de Duitsers in lachen uit.

De grappenmaker is van harte welkom, maar wel eerst een afspraak maken.      

Partijvoorzitter van de Christen-Democraten Annegret Kramp-Karrenbauer (met de populaire afkorting AKK) brengt de mensen graag aan het lachen. In tegenstelling tot Merkel is haar beoogde opvolger AKK gek op carnaval. Annegret verkleedt zich dan als poetsvrouw die een emmer vol anekdotes over een dankbaar publiek uitgooit. Applaus!

"Humor komt niet spontaan uit de broekzak. Op de werkvloer verwacht niemand een grapje."

Maar de bevrijding wordt bezetting zodra Annegret grapt over 'een latte-macchiatofractie uit Berlijn die toiletten voor het derde geslacht' wil invoeren. Een maatregel voor mannen 'die niet weten of ze bij het plassen nog mogen staan of moeten zitten'. Is daar iemand beledigd?

Het Verbond van Interseksuele Mensen beklaagt zich dat AKK minderheden belachelijk maakt en eist excuses. "Er zijn grenzen aan het carnaval." Het ligt de Duitsers om van humor een serieuze zaak te maken. Op tv wordt een 'satire-expert' van de universiteit van Berlijn om commentaar gevraagd.   

Speelt mee dat de Duitsers categorisch zijn. Humor komt niet spontaan uit de broekzak. Op de werkvloer verwacht niemand een grapje. Het wordt daarom niet begrepen. Nee, ook niet in een restaurant, want daar kom je om te eten. Ik doe weleens mijn ogen dicht tijdens een diner om me te verbazen over de ernst waarmee gegeten wordt. Boven het geroezemoes uit hoor ik zelden iemand lachen. Humor is iets om eerst voor te gaan zitten. Klaar voor de grap?

Annegret Kramp-Karrenbauer tijdens haar rede op Aswoensdag. Annegret Kramp-Karrenbauer tijdens haar rede op Aswoensdag.

Jazeker, want het verlangen naar lichtheid in het zware bestaan is groot. De nieuwsrubriek Frontal21 (publieke omroep) doet wekelijks een poging de kijkers op te vrolijken met dodelijke lach-of-ik-schietanimaties van serieuze nieuwsfragmenten. Om misverstanden te voorkomen: de rubriek heet Toll! ('Leuk!').

Ook Tagesthemen (het 'Nieuwsuur' van Duitsland) doet weleens leuk. De verslaggever maakte een reportage op rijm van de latte macchiato-rede van AKK. Twee minuten lang rijmen met het nieuws, ik geef het je te doen: "Frau AKK, das war nicht Spitze. Auch Narren wollen gute Witze." Het was de opening van het nieuws. Bij de vertaling ging ik na een paar seconden al de mist in: "Mevrouw AKK, dat was niet top. Ook carnavalsgangers willen goede grappen."

"Sommige Duitsers raken niet uitgelachen – daar heb je de bevrijding weer."

Politici bewaren hun beste grappen traditiegetrouw tot sluitingstijd van het carnaval in Beieren. Tijdens de jaarlijkse 'Büttenrede' (satirerede) doen politici met wisselend succes nog een laatste gooi naar de humor. Een AfD-politicus: "AKK staat voor Afrika Kan Komen." Sommige Duitsers raken dan niet uitgelachen – daar heb je de bevrijding weer.

Laat ze, wil de poetsvrouw van het CDU maar zeggen. Tijdens haar Büttenrede riep AKK Duitsers op om niet elk woord op een goudschaaltje te leggen. "We dreigen anders het meest verkrampte volk ter wereld te worden." Grapje!?

Jeroen Akkermans is correspondent voor RTL Nieuws in Berlijn en doet verslag van de situatie in Oost-Europa.