Susanne Uilenbroek

Relaxed doen over Cito

30 januari 2019 05:49

Na 2,5 week zitten de Cito-toetsen voor mijn dochter er op. Ze kwam de afgelopen dagen thuis met opmerkingen als: "Het was een moeilijke tekst van wel 36 regels" en "Ik was tegelijkertijd met Joost klaar". Ik kon er slechts korte nietszeggende gesprekjes met haar over voeren. Mijn dochter was moe en had geen zin om de gemaakte toets te herkauwen en voor mij was het niet altijd helder wat en hoe er die dag in groep 5 was getest.

"Wat zeggen die puntjes en grafieken van de juf nou echt over haar schoolprestaties?"

Het hele systeem van de Cito-toetsen die mijn kind al sinds groep 1/2 moet maken, is voor mij een soort van black box. Mijn dochter maakt toetsen en die worden dan vertaald naar curves en cijfers die laten zien hoe zij presteert ten opzichte van andere kinderen. Maar wat zeggen die puntjes in de grafieken van de juf nou echt over haar schoolprestaties? En moet ik daar dan iets mee?

"Dat begrijp ik wel", zegt Marleen Oosterink van Cito. Ze vertelt dat bij het leerlingvolgsysteem basisschoolleerlingen twee keer per jaar toetsen maken om te kijken of er voldoende groei zit in de kennis van rekenen en taal. Blijft de groei op een bepaald onderdeel achter, dan kan de leerkracht daar meer aandacht aan besteden. “Cito-toetsen zijn geen doel, maar een middel”, zegt Oosterink. "Het is een objectieve manier om naar een leerling te kijken en erachter te komen wat hij of zij nodig heeft."

Leijdens vindt dat het leerlingvolgsysteem inmiddels veel meer is dan een analyseprogramma voor leerkrachten.

Basisschoollerares Masja Leijdens plaatste een paar dagen geleden een bericht op LinkedIn waarin ze betoogt dat Cito-toetsen te belangrijk zijn geworden. Het bericht is inmiddels meer dan 1600 keer geliked. Leijdens vindt dat het leerlingvolgsysteem inmiddels veel meer is dan een analyseprogramma voor leerkrachten. Zowel ouders, scholen als Onderwijsinspectie kennen er volgens haar veel meer waarde aan toe dan oorspronkelijk de bedoeling was. 

Hoogleraar educatie en pedagogiek Jan van Tartwijk noemt dat een duivels dilemma: "Uit onderzoek blijkt dat onderwijs beter wordt als de leraar het lesprogramma op basis van informatie kan afstemmen op de leerling, tegelijkertijd kun je niet voorkomen dat al die toetsen groot worden gemaakt." Van Tartwijk begrijpt het wel als ouders er twee keer per jaar op gebrand zijn dat hun kind de toetsen optimaal maakt, omdat scholen de testresultaten door de jaren heen en dus de getoonde ontwikkeling kunnen gebruiken bij een schooladvies.

"Wat heb je aan een kunstmatig hoge score?"

Ook Marleen Oosterink van Cito ziet dat sommige ouders de toetsen erg belangrijk vinden en er thuis zelfs speciaal voor oefenen. Volgens haar is dat onzinnig. "Wat heb je aan een kunstmatig hoge score? Misschien komt een kind dan op een te hoog niveau vervolgonderwijs”, zegt ze. "Door het jaar heen bepaalde lesstof oefenen kan natuurlijk prima thuis, maar specifiek voor de Cito-toets trainen geeft alleen maar stress."

Ook hoogleraar van Tartwijk vindt dat ouders zich er niet te veel zorgen om moeten maken, omdat het uiteindelijk in het belang van het kind is dat het op de goede plek terechtkomt.

"Is het wel verstandig om alleen maar de ontwikkeling van taal en rekenen bij te houden in het leerlingvolgsysteem?"

Maar als de Cito-toetsen dan zo’n fijn hulpmiddel zijn om de ontwikkeling van mijn dochter te meten, is het dan wel verstandig om alleen maar de ontwikkeling van taal en rekenen bij te houden in het leerlingvolgsysteem? Lerares Leijdens zou graag zien dat er ook gekeken wordt naar zaken als motivatie, samenwerken en creativiteit. Marleen Oosterink geeft meteen toe dat Cito niet alles toetst wat belangrijk is. "Het is aan scholen om naar het bredere plaatje te krijgen. Wij hebben wel toetsen om te kijken naar bijvoorbeeld de ontwikkeling van een werkhouding of studievaardigheden, maar lang niet alle scholen nemen die af." Hoogleraar van Tartwijk vindt het vooral een gemis dat je met gestandaardiseerde testen niet kan meten of een leerling creatief een probleem kan oplossen. "Dat is een belangrijke vaardigheid, maar heel lastig te meten."

Over één ding zijn de hoogleraar, de lerares en de toetsdeskundige het hartgrondig met elkaar eens: als ouder moet ik vooral relaxed doen over de Cito-toetsen. Dat is fijn voor zowel mijn dochter als haar juf wanneer over twee weken het rapport met de uitslagen mee naar huis komt. En waarschijnlijk is dat ook voor mij de meest prettige houding.