Jaap van Deurzen

Talent voor tekenen

04 november 2018 06:00

Vrouwlief Blond is begonnen met een tekencursus. Op een avond komt ze thuis, gooit quasi-nonchalant een rol tekenpapier op tafel en kijkt me aan alsof ze in de gracht wil springen.

Voorzichtig rol ik het papier uit en bereid me voor op een tweedimensionaal potloodtekeningetje van een vrouwtje met vingertjes als harkjes. Ik schrik me rot. Een krachtige kop kruipt uit het papier. Het is een kruising tussen Ludwig van Beethoven, Richard Nixon en Ivo Niehe. Briljant!

"Ik hoor het onafgebroken geluid van neerstortende euro's in een zinken teil."

Ik visualiseer een gang naar veilinghuis Christie's. Ik hoor het onafgebroken geluid van neerstortende euro's in een zinken teil. Ik zie verre tropische oorden en ben de eigenaar van een Aston Martin Vanquish S Volante, dank u, Blonde tante! Ik zie vette koppen in de kranten: "De nieuwe Charley Toorop is geboren. Sensationeel!" Maar de eerste reactie die bovenkomt is: "Ja, ammehoela, dat heb JIJ niet gemaakt!"

Ik slik de opmerking op tijd in en blijf haar minutenlang met open bek aanstaren. "Ik ga thee zetten", zegt ze dan nuchter. Ze trekt zuchtend de schouders op en concludeert: "Je vindt het niks, hè? Die anderen hadden abstracte dingen gemaakt, maar daar houd ik niet zo van."

"Ogenschijnlijk heeft ze altijd een verborgen talent gehad."

Dat klopt. In onze woonkamer hangt een schilderij van een gerenommeerde kunstenares. Op het doek zien we een non-descripte groene massa dooraderd met donkere streepjes en daarboven een opkomende gele bol. Het heet 'Ochtendstond'. Blond noemt het oneerbiedig 'Koeienvlaai bij zonsopkomst'.

En dan opent ze schuchter haar portfolio en zie ik de stillevens en portretten die ze tot nu toe heeft gemaakt. De tekeningen zijn stuk voor stuk oogstrelend. "Waar haal je het vandaan?" vraag ik naïef. Ik heb haar ooit eens witte kalk op een muur zien rollen. Ze haalt haar schouders op en zegt: "Gewoon, het gaat vanzelf." Ogenschijnlijk heeft ze altijd een verborgen talent gehad.

"Zelf kan ik er dus echt geen hout van. Tekenen, bedoel ik."

In haar kunstkring wordt ze alom geprezen. Natuurlijk ben ik trots en jaloers. Ik troost mezelf met het aloude spreekwoord 'karakter berust op persoonlijkheid en niet op talent'. Want ik kan er dus echt geen hout van. Tekenen, bedoel ik. Ver verstopt in een bureaula bewaar ik een multomap uit mijn pubertijd. Soms, als ik zwaar getafeld heb, blader ik er nog weleens in.

Op de kaft is een foto van een schilder uit de Parijse kunstenaarswijk Montmartre afgebeeld. Hij zit tegen een muur en slaapt. Vóór hem staat een ezel met twee amateuristische portretjes.

"Blijkbaar beschouwde ik mezelf als een groot beeldend kunstenaar én getalenteerd dichter."

"Dit boek is van Jaap van Deurzen wonende in de Damstraat 18b, Rotterdam", staat er in zwierig, kinderlijk schrift op pagina 1. Dat was natuurlijk bedoeld voor het nageslacht. Stel je voor dat dit kunstwerk zou worden gepikt, hoewel dat sterk te betwijfelen valt. Want de tekeningen die erin staan, lijken gemaakt door een gedragsgestoord, bijziend bonobo-aapje.

Toch beschouwde ik mezelf blijkbaar als een groot beeldend kunstenaar én getalenteerd dichter, met zinderende strofes als:

Gestoord

Uw adem stinkt, krijste het kind.
Het is een vlam, u spuwt hem naar mij,
terwijl hij bij mijn mond riekte
Ik was verbaasd, maar ik wist
nu ontmoette ik een geesteszieke.

Daar win je geen NS Publieksprijs mee. Het is uiteindelijk allemaal goed gekomen.

Natuurlijk heb ik Blond de hemel in geprezen. Dat heb ik geweten. Lopend langs de Weesper Oudegracht staat ze geregeld stokstijf stil, alsof ze geraakt is door een bliksemschicht van inspiratie. Ze vormt een vierkantje van duimen en wijsvingers, sluit een oog en kadreert een nieuw te tekenen object. Ze heeft onze moddervette, rode buurtkat Trumpy op het oog, die zit te kakken. "Prachtig, die lijnen", lispelt ze binnensmonds. "Maar moeilijk."

Het wordt een inspirerende winter.