Roel Geeraedts

100 dagen formeren: het jargon

23 juni 2017 05:00

Honderd dagen na de verkiezingen begint vandaag een nieuwe ronde echte onderhandelingen. VVD, CDA, D66 en ChristenUnie gaan een poging doen om een kabinet te formeren. De afgelopen maanden hebben typische formatietaal opgeleverd. De microkosmos van het Binnenhof heeft zijn eigen, soms wat vreemde jargon opgeleverd.

1. 'Het motorblok'

Met 'motorblok' worden VVD, CDA en D66 aangeduid. Uit grondig archiefonderzoek kunnen we opmaken dat een commentator van NRC Next de term al op 16 maart de wereld in slingerde. Dat bleef niet onopgemerkt, want ook onze eigen verslaggever Fons Lambie zei daags na de verkiezingen: "De drie partijen – die hier ook wel het motorblok worden genoemd" Inmiddels is het een gangbare term op en rond het Binnenhof. Dat motorblok is dus al een paar keer vastgelopen. En Tjeenk Willink is wellicht een oliemannetje. Hopelijk komt deze term niet door de APK. Een grapjas op Twitter is zelfs een heuse petitie begonnen tegen het gebruik van het woord motorblok.

2. 'Formeren is faseren'

Mark Rutte zegt het zo nu en dan als hij de dagjesmensen ("Hoi. Hi. Tuurlijk mag u even met me op de foto") heeft begroet. Toch is het vooral de filosofie van Tjeenk Willink. Bij de formatie in 2010 zei hij het ook al. Het faseren duurt nu al honderd dagen. 'It's just a phase', zullen we maar zeggen. Alexander Pechtold maakte er woensdag overigens bij zijn dinertje met Gert Jan Segers 'formeren is dineren' van. Binnenhofwatchers houden komende avonden scherp in de gaten wat de pot schaft bij mogelijke avondsessies in de Stadhouderskamer.

3. 'In het belang van het proces kan ik daar niks over zeggen'

Ook deze zin behoort tot het vaste repertoire van Mark Rutte. Soms voegt hij er nog gekscherend aan toe: "Laat ik maar weer mijn gebruikelijke transparantie betrachten", om aanwezige journalisten vervolgens niets te vertellen. In het belang van begrip voor de moeizame formatie zou meer transparantie best welkom zijn.

4. 'Ik ga nu eerst luisteren naar de informateur'

Deze veelgebruikte zin werd bij de eerste informateur Edith Schippers nauwelijks uitgesproken. Sinds Tjeenk Willink de informatie leidt, hoor je ‘m veelvuldig. Nu hebben wij journalisten ook al tweemaal op persconferenties naar Tjeenk Willink mogen luisteren. Hij praat zacht, langzaam en bedachtzaam. Geen wonder dat de formatie al zo lang duurt.

5. 'Dit zijn informele/verkennende gesprekken'

Na honderd dagen informele gesprekken is de vraag: hoe lang gaan de formele gesprekken dan wel niet duren? En verkennen doe je maar op scouting. Via Google vonden we deze definitie van informele gesprekken: “Gesprekken die terloops en niet met een bepaald doel worden gevoerd." Laten we hopen dat de komende weken wel met een doel wordt gesproken.

6. 'Dan komt een minderheidskabinet in beeld'

Dit is het antwoord op de vraag: wat nou als D66 en de ChristenUnie toch weer gaan knetteren?

7. 'Knetteren'

Soms 'knetterde het' bij de onderhandelingen tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks. Bron: Edith Schippers. Schippers was de informateur een eeuwigheid geleden. Knetteren in politieke zin betekent: het gaat er soms hard aan toe. Volgens het woordenboek: Een reeks scherpe geluiden voortbrengen. Laten we hopen dat er de komende weken in de Stadhouderskamer niet al te veel scherpe geluiden te horen zijn.

8. 'Principiële ondergrens'

Principes zijn belangrijk in de politiek. Ze worden meestal uitputtend opgesteld in verkiezingsprogramma’s, om ze vervolgens bij de vorming van een kabinet af te zwakken. Jesse Klaver werd verweten dat hij te makkelijk een principiële ondergrens trok. Deze term dreigt nog een paar keer de revue te passeren. Waar liggen de principiële ondergrenzen op thema’s als softdrugsbeleid, donorwet en het toestaan van vervroegde levensbeëindiging?

9. 'Belgische toestanden'

Nee, het wereldrecord formeren is nog lang niet in zicht. In 2010 onderhandelden Belgische politici 541 dagen. Het halen van een wereldrecord is meestal een nobel streven. Maar in de politieke topsport wordt het gezien als brevet van onvermogen. Laten we hopen dat de Belgische toestanden niet het Binnenhof bereiken.