Ga naar de inhoud
Jos Heymans

Hier is de NAVO geen discussiepunt

Met het verbale geweld en de uiteenlopende visies van de bondgenoten tijdens de NAVO-top in Brussel deze week zou je denken dat in de lidstaten een felle discussie over het militaire samenwerkingsverband plaatsvindt. Her en der wordt zelfs gesuggereerd dat de NAVO op uiteenspatten staat. Niets is minder waar.

In ons land hoor je geen onvertogen woord over de NAVO, een enkele uitzondering daargelaten. Op de site petities.nl loopt een actie om Nederland uit de NAVO te krijgen. Drie handtekeningen heeft de petitie tot nu toe verzameld; daar hoeft geen enkele NAVO-voorstander zich zorgen over te maken. Anti-NAVO-gevoelens zijn hier zeldzaam.

Dat is weleens anders geweest, zeker in de politiek. Verschillende partijen hebben zich hard gemaakt om uit het bondgenootschap te stappen. De communistische CPN, later opgegaan in GroenLinks, moest begrijpelijkerwijs niets hebben van de NAVO. Ook de ander partners in GroenLinks, PSP en PPR, verzetten zich heftig tegen de NAVO. De PPR wilde aanvankelijke alleen maar de militaire poot van de NAVO verlaten, maar het partijcongres besloot anders; ook met de politieke tak wilde de partij niks te maken hebben.

Je zou denken dat GroenLinks gezien de ontstaansgeschiedenis een fel anti-NAVO-standpunt zou innemen. Maar dat is niet zo. De partij kijkt weliswaar kritisch naar het bondgenootschap – de Amerikaanse rol moet worden beperkt en de organisatie moet vooral ingezet worden om mensenrechtenschendingen te bestrijden – maar is zeker niet van plan de NAVO op te blazen.

"Je zou denken dat GroenLinks gezien de ontstaansgeschiedenis een fel anti-NAVO-standpunt zou innemen. Maar dat is niet zo."

Ook de SP is genuanceerder gaan denken over de NAVO. De partij was altijd fel gekant tegen het Nederlands lidmaatschap, maar in 2006 kondigde buitenlandwoordvoerder Harry van Bommel aan dat de SP zich niet langer verzet. Wel wil de partij dat de NAVO verandert van een klassieke verdedigingsorganisatie in een soort internationale politiemacht die in opdracht van de Verenigde Naties vredebewarende missies onderneemt.

In de huidige Tweede Kamer hoor je weliswaar nog kritische geluiden over de NAVO, maar over opzegging van het Nederlands lidmaatschap praat niemand meer. De ommekeer kwam met 9/11 toen het internationaal terrorisme zich manifesteerde als een levensgroot gevaar voor alle landen van de wereld. Het stond buiten kijf dat de NAVO in de strijd tegen de terreur een belangrijke rol te spelen had, onder meer in Afghanistan. Om de veiligheid in eigen land te garanderen, moesten en moeten militairen naar het verre buitenland om het terrorisme te bestrijden.

"In de huidige Tweede Kamer hoor je weliswaar nog kritische geluiden over de NAVO, maar over opzegging van het Nederlands lidmaatschap praat niemand meer."

Nog altijd is die NAVO-rol in de 29 lidstaten onbetwist; regeringen en parlementen beseffen dondersgoed wat de NAVO kan betekenen om vrede te handhaven of, desnoods met geweld, af te dwingen. De pogingen van de Amerikaanse president Trump om de bondgenoten tegen elkaar op te zetten, vooral Duitsland is de zondebok, spelen hierin geen rol.

De discussie over de bijdrage van de bondgenoten is al net zo oud als de NAVO zelf. In 2014, toen Obama nog aan de macht was, spraken de NAVO-lidstaten op hun top in Wales af dat 2 procent van het nationale budget aan defensie zou worden besteed. Dat is nog lang niet overal gerealiseerd (pas zes landen voldoen eraan), maar de NAVO-leden zijn op de goede weg; overal worden de defensiebudgetten, zover mogelijk binnen de nationale mogelijkheden, verhoogd.

Dat is ondanks het wapengekletter van deze week niet te danken aan Trump; dat is gewoon zo afgesproken, toen al in 2014.

@JosHeymans