Hella Hueck

De lessen van mijn vader

01 november 2014 06:07

Een voorbeeldige student economie moet mijn vader begin jaren '50 geweest zijn. Hij tikte al zijn collegedictaten uit op zijn typemachine en bond ze vervolgens netjes in. Ik heb hem er altijd om uitgelachen. Wat een nerd! Maar nu - 13 jaar na zijn overlijden - ontroeren die boeken vol aantekeningen me. Zijn drang naar volledigheid in een zin als: "Carl Marx studeerde te Bonn en Berlijn rechten en filosofie." De keurige, kaarsrechte, zelf getekende grafieken.

Thumbnail

De dictaten van mijn vader

Ze vertellen zoveel over zijn leergierigheid en doorzettingsvermogen. Over zijn brandende ambitie om verder te komen in het leven dan wat zijn vader voor hem had bedacht: het overnemen van de drogisterij in Rotterdam. Mijn vader maakte carrière in de tijd van wederopbouw. Nederland groeit, welvaart en vrije tijd nemen toe. Ook voor Maarten Hueck. Het was de tijd waarin een dubbeltje met wilskracht een kwartje kon worden.

"Straks rijden alle auto’s op zonne-energie, kunnen we iedereen van voedsel voorzien en worden we minstens 130"

Mijn vaders dictaten fungeerden de afgelopen jaren als familierelikwie in de boekenkast. Ik ben ze laatst pas echt gaan lezen. Ze zijn een klein puzzelstukje op de vraag die ik mezelf na tien jaar financiële verslaggeving wat melancholisch stel: dadelijk rijden alle auto’s op zonne-energie, kunnen we dankzij slimme landbouwtechnologie iedereen van voedsel voorzien en worden we minstens 130. Maar wat heeft de wetenschap economie ons nou na al die jaren opgeleverd? Kunnen we met de huidige definities, zoals groei, die dagelijks onze nieuwsuitzendingen domineren, nog wel uit de voeten?

Zo leerde mijn vader van de professoren van wie hij les had, dat het er in de economie vooral om gaat hoe we omgaan met schaarste. Maar wie zegt dat we niet terecht komen in een wereld waar zaken als energie en vervoer zo goed als gratis worden, zoals de econoom Jeremy Rifkin beweert?  Wie had 15 jaar geleden gedacht dat internet niet alleen een geweldige technologie is, maar ook z’n eigen, nieuwe economische wetten schept? Dat bedrijven als Google en Facebook uitgroeien tot gigantische conglomeraten met monopolistische trekken?

Afgelopen juli interviewde ik de Zuid-Koreaans econoom Ha Joon Chang. Hij blijft er maar op hameren dat we de economie niet moet overlaten aan economen. Ook journalisten, historici en sociale wetenschappers moeten ingeschakeld worden. Iedereen moet een actieve, economische burger worden. "De bereidheid om beweringen van economen en andere experts in twijfel te trekken zou een hoeksteen van de democratie moeten zijn. Als we niet willen dat onze samenleving wordt bestuurd door een stel zelfbenoemde experts, dan moeten we allemaal iets van economie afweten en economen durven aanvechten", schrijft hij in zijn laatste boek.

"De crisis heeft ons laten zien dat er een groot, gapend gat is tussen de economische wereld en de echte wereld waarin we leven"

Persoonlijk voelde ik me aangesproken door Chang. De crisis heeft ons laten zien dat er een groot, gapend gat is tussen de economische wereld en de echte wereld waarin we leven. Economen ontsporen als ze hun theoretische modellen te letterlijk nemen. Als ze denken dat markt en overheid niet kunnen falen. En als niemand ze met regelmaat even tot de orde roept.

Als journalist draag ik ongetwijfeld ook bij aan het beeld dat economen het allemaal echt wel weten. Alle nuances en kanttekeningen verdwijnen als sneeuw voor de zon zodra de camera aanstaat en de microfoon onder de neus geduwd wordt. Wij van het nieuws willen stevige uitspraken van de mensen die we interviewen. Ze moeten in maximaal 20 seconden 'even' uitleggen waar het heen gaat met de wereld. Kan dat niet anders? Moet ik als journalist zelf ook niet uit mijn ivoren toren komen en meer samenwerken met andere disciplines om erachter te komen hoe het zit?

"Wat als een econoom en een journaliste die verslag doet van het nu gaan samenwerken met als doel economie begrijpelijker, leuker en relevanter te maken?"

Robert Went werkt als econoom bij de Wetenschappelijk Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) en is iemand die graag meer buiten zijn 'natuurlijke habitat' kijkt en de boer op gaat. De WRR-publicaties waar hij aan meeschreef, zoals 'Naar een lerende Economie' en 'Hoe ongelijk is Nederland?', worden vooral door beleidsmakers en wetenschappers gelezen. Maar hij wil ook mensen, organisaties en bewegingen daarbuiten laten delen in zijn kennis.

Wat als een econoom die naar de langere termijn kijkt en een journaliste die verslag doet van het nu gaan samenwerken met als doel economie begrijpelijker, leuker en relevanter te maken? Zo kwamen we op het idee samen artikelen voor RTLNieuws.nl te gaan schrijven, waarin we praktijk en theorie flink door elkaar husselen. We hebben een aantal onderwerpen geselecteerd waarvan we denken dat ze op de korte termijn invloed hebben op je werk, je privéleven en op de samenleving als geheel. Denk aan wat de opkomst van robots betekent voor je opleiding en baan. Wat zijn de gevolgen van een wereld die de laatste jaren uit elkaar lijkt te vallen, terwijl velen heilig geloofden in steeds verder gaande globalisering ? Economische groei is terecht een punt van zorg, want de Europese economie is nog steeds niet uit de crisis die in 2008 uitbrak, maar op veel plaatsen wordt gewerkt aan en nagedacht over betere indicatoren voor ons welzijn, onze welvaart of - waarom niet? - ons geluk. En wat voor overheid hebben we nodig om mee te blijven spelen op het wereldtoneel?

Hier kun je het eerste deel lezen van de serie  'De economie van overmorgen' die we samen maken. We hebben zelf bij het maken veel geleerd, gelachen en ons vooral verwonderd over wat er allemaal nog te ontdekken is. Want over één ding waren we het tijdens het schrijven hartgrondig eens: We weten nog heel veel niet. Maar we geloven ook: "Waar twijfel is, is waarheid. Het is haar schaduw."

ZIE OOK: Deel 1 van de serie Economie van Overmorgen: Economie mogen we niet aan economen overlaten

@hellahueck