Bewijs voor raketaanval MH17

Op naar het volgende puzzelstukje

20 maart 2015 08:04

Onderzoeken is worstelen. Moet dit nou? Kunnen we niet gewoon wachten op de eindconclusie van het onderzoek? Waar bemoeit de journalist zich mee? Een deel van het antwoord ligt besloten in de taak van een journalist om telkens naar de waarheid te zoeken. In elk oorlogsgebied weet je meteen dat die achter een waas van bloed verdwijnt. Dus ga je aan de slag in een poging een stukje te leggen, in de wetenschap dat de puzzel nooit compleet wordt. Maar er zijn verdomme 298 mensen omgekomen, gedood, vermoord.

Drie dagen na de ramp was ik tussen het filmwerk door aan het fotograferen geslagen, uit een soort automatisme. De verwoestende aanblik van MH17 is niet te harden. Je wilt weg, weg van deze onheilsplek. Ik probeerde me te concentreren op de schade, de scheuren, de schroeven. Close-up hield me bij de journalistieke les: registreer wat je ziet en hou het droog. Elk ongeluk is bij snel sporenonderzoek gebaat, maar drie dagen na de ramp was ik nog steeds geen onderzoeker tegengekomen, het terrein van delict was nergens afgebakend. Wel gewapende soldaten. In oorlogsgebied is dat geen verrassing, nee. Je voelt aan dat het officiële onderzoek naar de waarheid nog wel even op zich zal laten wachten. Je zult maar met MH17 op weg naar Kuala Lumpur zijn geweest. Je zult maar een nabestaande zijn. Het laat me niet los.

Je zult maar een nabestaande zijn. Het laat me niet los.

Vier maanden na de ramp sta ik weer te fotograferen bij MH17. Het is mijn derde bezoek aan de rampzone. Ja, de stukken lagen er nog steeds. De onzekerheid nam steeds verder toe of de wrakstukken nog voor onderzoek in Nederland zouden aankomen. Er wordt per slot van rekening gevochten in de buurt. Ik ken de locatie van de grote stukken. Het is er zo eenzaam bij de verpulverde vakantie-Boeing in oorlogsgebied. Als het vliegtuig is neergehaald door een raket, dan moeten er toch duizenden bewijzen van een inslag in de wrakstukken te vinden zijn? Dus ging ik eens zoeken in de eenzaamheid. Ik was er toch.

Twee dagen lang keek ik rond bij de romp van het vliegtuig en vooral bij de cockpitresten. Uiteindelijk vond ik een stuk of 20 stukjes metaal die ik er 'verdacht' vond uitzien. Een metalen stukje met een cyrillisch serieteken uit het Russische alfabet behoort niet tot het binnenwerk van een Boeing, dat snapte ik ook wel.

Dus ging ik eens zoeken in de eenzaamheid. Ik was er toch.

Maar dan is er nog een lange, lelijke weg af te leggen. Conclusies kunnen al snel te voorbarig zijn. Op elke hoek moet je kunnen besluiten om ermee te stoppen. Maar het voordeel van een journalist boven een onderzoeker is dat hij meer vrijheid heeft om zijn werk te doen. Ik hoef me van niemand iets aan te trekken, maar beschik wel over de back-up van een ervaren en gedreven RTL Nieuws-redactie. Goeie club. Wij kunnen ook zelf uitmaken wanneer het publiek geïnformeerd wordt. Maar dan moet je wel goed zitten.

Ik zocht expertise en analyse in Nederland, Polen, Engeland, Georgië, Amerika, Duitsland en Finland. Ik koos er bewust voor om de fragmenten niet in Nederland te laten onderzoeken in een poging de neutraliteit te benaderen. Uiteindelijk reisde ik voor interviews af naar Croydon bij Londen, Warschau en München. De Polen kennen de Sovjetraketten uit eigen ervaring, de Duitsers zijn koele wiskundigen en de Britten sterk in de analyse van wapensystemen.

In Croydon hadden de experts meteen oog voor het springkopstuk. Die werd afgemeten teruggevoerd naar een 9M317 BUK-raket. Daarbij was cruciaal dat er ook bij kon worden vastgesteld dat het stuk door een metalen structuur moest zijn gevlogen. Het was 'typisch' vervormd. Na laboratoriumonderzoek bleek ook de chemische samenstelling te passen op de lezing van de Britten. Laaggelegeerd vervormd en roestig staal met sporen die duiden op rompresten.

De Duitse raketwetenschappers berekenden bovendien de raketbaan op basis van gegevens van het moment van lancering, de hoogte van vliegtuig, het moment van inslag, de windsnelheid, de fragmenten en hun chemische samenstelling, noem maar op. Het is hun vak. Alleen een BUK is op basis van een rekensom tot deze aanslag in staat. 'Das ist reine Mathematik, Herr Akkermans.'

Alleen een BUK is op basis van een rekensom tot deze aanslag in staat.

Wat moeten we ermee? Er zullen ongetwijfeld critici zijn die vermoeden dat ik een agenda heb. Dat ik de stukken niet zelf heb gevonden, dat ik me in de luren heb laten leggen. Ach. Of dat we maar moeten wachten op de uitkomst van het officiële onderzoek eind dit jaar. Die spanning kun je verwachten na de moord op 298 mensen in een oorlogsgebied.

Maar ik ben van mening dat nabestaanden - en u - acht maanden na het neerhalen van MH17 recht hebben op  onze informatie over het moordwapen. Daarmee zijn we er nog lang niet, nee. Maar het maakt misschien een einde aan de meest absurde speculaties over het neerhalen van MH17.                     

Ik durf inmiddels te stellen dat we 3 BUK-raketfragmenten laten zien en 4 stukjes van het vliegtuig, op basis van de laboratoriumanalyse en de bevindingen van de experts in Warschau, Croydon en München. Eén fysiek stukje van het moordwapen in de resten van MH17 was in principe genoeg geweest om de BUK-raket als schuldige aan te wijzen. Nee, ik voel geen voldoening, hooguit wat opluchting. Op naar het volgende puzzelstukje, waar dan ook. Het is mijn werk.