Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

01 september 2017 08:05, in:

Weer naar school

Zittenblijven kan heel goed zijn: 'Ik weet nu beter wat ik wil studeren'

Natuurlijk baal je ervan als al je vrienden naar het volgende schooljaar gaan en jij een jaar moet overdoen in een nieuwe klas. Toch zijn er ook voordelen aan zittenblijven.

"De brugklas ging soepel en het tweede jaar van de havo ook", vertelt Ellen de Rijk (18). "Ik had verwacht dat het derde jaar ook makkelijk zou gaan. Ik deed wel wat, maar niet te veel." Vlak voor de kerstvakantie bleek dat ze voor wiskunde een 3,2 had, voor scheikunde een 5,3. "Ik stond er heel slecht voor."

Ellen wilde er alles aan doen om toch over te gaan naar havo 4. Ze leerde beter plannen, besteedde meer tijd aan haar huiswerk en kreeg bijles van een scholier uit een hogere klas. "Maar het lukte allemaal net niet. Ik kwam een paar tienden te kort."

Boos en verdrietig

De docenten hadden unaniem besloten dat ze het hele jaar over moest doen. Dat vond ze niet leuk om te horen. "Het kwam ook redelijk onverwacht. Veel leraren zeiden eerder dat jaar dat ze mijn cijfers vooruit zagen gaan. In rapportvergaderingen beloofden ze er alles aan te doen om me over te krijgen. En toch hadden ze unaniem gestemd dat ik moest blijven zitten. Ik was boos en verdrietig."

Nu is ze een jaar ouder en snapt ze de keuze wel. "Ik was te laks en had de motivatie niet. En drie nieuwe vakken erbij was net even te veel." Op haar middelbare school mag je niet in het derde en het vierde jaar blijven zitten. Ellen: "Ik heb er alles aan gedaan om zo hoog mogelijk te staan. Nu heb ik allemaal voldoendes, en voor wiskunde zelfs een 7. Ik weet nu veel beter waar ik hulp bij nodig heb, waar mijn interesses liggen en welke studierichting ik op wil." Boos op haar leraren is ze niet meer. "Het was mijn eigen schuld. Maar nu ben ik gemotiveerd om mijn examen te halen."

Jaar voor examen overdoen

De meeste zittenblijvers zitten op de havo. In het schooljaar 2016-2017 zat 9 procent van de havo-leerlingen in hetzelfde leerjaar als het jaar daarvoor. In het vmbo is dit 5 procent en in het vwo 6 procent. De kans dat iemand het voorlaatste leerjaar blijft zitten, is ruim 50 procent groter dan anders. 

"Het is logisch dat de meeste leerlingen blijven zitten in het jaar voor het eindexamen", zegt Hanneke Klunder. Ze is directeur van het Stedelijk College Zoetermeer, een vmbo-school. De cijfers uit het voorlaatste jaar worden meegenomen naar het examenjaar. "Wie een jaar vóór het eindexamen slechte cijfers haalt", zegt Klunder, "heeft een slechte uitgangspositie voor het eindexamen."

Zittenblijvers in cijfers

Basisonderwijs

  • 12 procent van de kinderen die in 2016 in groep acht zaten, is minstens één keer blijven zitten op de basisschool. Dit percentage is de afgelopen vijf jaar stabiel. 
  • De meeste provincies zitten rond dit landelijke gemiddelde, maar Limburg springt eruit: 15 procent van de groep-achters is weleens blijven zitten.
  • Op 125 scholen zat de afgelopen vijf jaar niemand in groep acht die was blijven zitten. 
  • In plattelandsgemeenten blijven iets minder kinderen zitten (11 procent) dan in de stad. Daar doet 13 procent een jaartje over.

Voortgezet onderwijs

  • Vooral in het jaar voor het eindexamen is de kans groot dat iemand blijft zitten. De kans is dan ruim 50 procent groter dat iemand blijft zitten dan normaal. 
  • Vorig jaar steeg voor het eerst in vier jaar het aantal zittenblijvers. Het is nu 5,7 procent van de leerlingen.
  • In stedelijke gebieden blijft ongeveer 7 procent van de kinderen zitten. Dit is vaker dan op het platteland: daar is het 4 procent.

Dit jaar meer zittenblijvers

Een leerling die er bijvoorbeeld in het derde leerjaar van het vmbo slecht voorstaat, heeft een moeilijke keuze: ga je over en zak je het vierde jaar alsnog, dan blijven die cijfers uit het derde jaar staan. Klunder: "Het kan handig zijn om het derde jaar opnieuw te doen, zodat je een betere uitgangspositie hebt."

Op het Stedelijk College Zoetermeer is het slagingspercentage met 97 procent hoog. Het aantal zittenblijvers is met 10,1 procent gemiddeld. Toch steeg landelijk het aantal zittenblijvers voor het eerst in vier jaar naar 5,7 procent van de leerlingen. 

Vernieuwing in het vmbo

"Bij het vmbo kan die stijging komen omdat er vorig jaar vanuit de overheid begonnen is met de vernieuwing van het vmbo", legt Klunder uit. De lesprogramma's worden herschreven, er is een ander examenprogramma waaraan leerlingen moeten voldoen. Docenten en leerlingen kunnen niet meer op routine varen. "Dat is ook goed, maar het is ook gepuzzel, lessen moeten worden aangepast. Dat vraagt veel van onze docenten."

De vernieuwing is zwaarder, leerlingen moeten meer kunnen en scholen moeten een enorme slag maken. Klunder: "We bekijken per leerling: gaat die het redden voor het nieuwe examen?"

Oorzaak slechte cijfers

Sta je er in de kerstvakantie slecht voor, dan kun je jezelf bij het Stedelijk College Zoetermeer tijdens de lenteschool laten bijspijkeren en de achterstanden op een vak inhalen. Deze extra cursus staat in het teken van bijspijkeren en bepaalt niet of een leerling wel of niet over gaat.

Op de school van Klunder willen ze in gesprek met de zittenblijvers. "We willen met het hele team minder naar het gemiddelde kijken en meer naar de oorzaak van de slechte cijfers. We gaan uitzoeken wat een leerling nodig heeft om te slagen. Hierbij kijken we ook of er problemen thuis zijn of dat iemand wordt gepest. Samen bedenken we een passende oplossing."