Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

07 december 2017 18:15

Lagere prestaties eindtoets op gemengde scholen

Gemengde scholen behalen lagere scores op de eindtoets in groep acht. Zowel witte als zwarte scholen scoren gemiddeld hoger. Opmerkelijk, aangezien vaak wordt aangenomen dat zwarte scholen, met relatief veel leerlingen met een migratieachtergrond, slechter presteren en diverse gemeenten juist inzetten op meer gemengde scholen.

Dat blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws. De onderzoeksredactie bekeek daarvoor de eindtoetsresultaten over de afgelopen drie jaar van Nederlandse basisscholen. Om deze goed te kunnen vergelijken is rekening gehouden met achtergrondkenmerken van leerlingen, zoals het opleidingsniveau van ouders en kenmerken van de buurten waar de leerlingen wonen.

Ruim 600 gemengde scholen

Op basis van de gegevens van DUO over scholen waarvan het aantal leerlingen met een niet-Nederlandse culturele achtergrond bekend is, blijkt dat Nederland ruim 600 gemengde basisscholen telt en bijna 200 zwarte. Het merendeel van deze scholen staat in steden en in de buurt van asielzoekerscentra. De meeste basisscholen, ruim 5500, zijn overigens wit.

Culturele achtergrond

Op scholen waar het percentage leerlingen zonder Nederlandse culturele achtergrond tussen de 30 en 70 procent ligt, worden lagere resultaten behaald voor de eindtoets. Uit de analyse blijkt: hoe gemengder de school, hoe lager de gemiddelde score.

Gemengde scholen scoren op de Centrale Eindtoets van het Cito gemiddeld genomen 0,6 punten lager dan witte scholen (minder dan 30 procent migratie-achtergrond). Opvallend genoeg zijn de scores van witte en zwarte scholen (meer dan 70 procent migratie-achtergrond) vergelijkbaar.

ZIE OOK: Eindtoets basisschool – alle bijdragen in een overzichtelijke special

Hoewel de verschillen klein ogen, is het verschil wel significant en kan de score wel degelijk gevolgen hebben voor leerlingen. Op basis van de eindtoetsscore kan namelijk een heroverweging van het schooladvies plaatsvinden. Is het advies van school lager dan de eindtoetsuitslag, dan moet de school zijn eigen advies heroverwegen. Zo zou het kunnen gebeuren dat een leerling met een vmbo-advies van school toch naar havo mag. Op gemengde scholen is die kans vanwege de lagere gemiddelde scores dus kleiner.

Afspiegeling

Opvallend is dat diverse gemeenten juist inzetten op meer gemengde scholen. In steden als Amsterdam, Nijmegen en Deventer kunnen ouders niet zomaar kiezen voor elke basisschool. Via een lotingsysteem krijgen ouders voorrang voor scholen in de buurt. Het doel is om scholen qua samenstelling meer een afspiegeling te laten zijn van de wijken waarin zij staan.

In andere steden, zoals bijvoorbeeld Den Haag en Rotterdam, blijkt namelijk dat ouders bereid zijn gemiddeld verder te reizen voor een witte school dan voor gemengde en zwarte scholen. In bijvoorbeeld Amsterdam is dat door het spreidingsbeleid dus ingewikkelder. Wie zijn kind niet op een gemengde of zwarte school in de buurt wil, maar verderop naar een witte, maakt simpelweg minder kans.

Minister

Nu blijkt dus dat de prestaties op gemengde scholen lager zijn dan die op witte en zwarte. "Verrassend", stelt onderwijskundige Hans Luyten van de Universiteit Twente. "Reden voor de minister om nog eens te kijken naar de bekostiging van gemengde scholen. Het is nu zo dat hoe meer achterstandsleerlingen je hebt, hoe meer extra geld je krijgt. En misschien pakt dat wat minder goed uit voor de gemengde scholen. Zij hebben wel een hoog percentage migranten, maar te weinig om substantieel extra financiering te krijgen."

Daarnaast vermoedt Luyten dat de werkdruk voor leerkrachten op gemengde scholen hoger ligt. "We weten dat het lastig werken is voor leraren als ze met een gemengde groep moeten werken." Extra geld voor extra leerkrachten op gemengde scholen lijkt daarmee een oplossing. "Het gaat om kleine verschillen, maar als je naar die cijfers kijkt, krijg je wel het idee dat de gemengde scholen toch iets meer steun zouden mogen krijgen."

Zwarte school: specifiek publiek

Ook onderwijsonderzoeker Geert Driessen van de Radboud Universiteit in Nijmegen denkt dat meer geld of een betere verdeling de verschillen kan terugbrengen. Hij vind het daarnaast opmerkelijk dat zwarte scholen even goed scoren als witte. "Ik denk dat zwarte scholen veel meer ervaring hebben met hun specifiek publiek dan andere scholen en daar dan ook substantieel extra geld voor krijgen."

Totale bekostiging per leerling per school

Beide deskundigen geven aan dat ook de mogelijke positieve effecten van gemengde scholen – los van de eindtoetsresultaten – niet uit het oog mogen worden verloren. Luyten: "Je zou als tegenargument kunnen aandragen dat het hoe dan ook zinvol is, als de school kinderen moet voorbereiden op de maatschappij, dat op school leerlingen van uiteenlopende achtergronden met elkaar in aanraking komen. Zelfs als dat een iets lagere score op de centrale eindtoets oplevert."

Ministerie reageert

Het ministerie van Onderwijs laat in een reactie op de berichtgeving weten: "Wij begrijpen niet hoe RTL onderscheid maakt tussen 'zwarte', 'witte' en 'gemengde' scholen, wij kunnen dat onderscheid niet maken. Ons is dus ook niets bekend over verschillen in prestaties tussen deze groepen scholen. Bij de definitie van achterstandskinderen gaan wij uit van het opleidingsniveau van de ouders. De Onderwijsinspectie ziet dat prestaties van scholen met veel achterstandskinderen onderling heel erg verschillen. Daarom onderzoekt de Inspectie nu waar die verschillen door komen. Zodra we dat weten, komen we daarop terug." 

Topnieuws