Geld en Werk

'Musea zonder eigen smoel verliezen bezoekers en geldschieters'

24 augustus 2018 15:43 Aangepast: 24 augustus 2018 15:56
Musea moeten aan hun herkenbaarheid werken, aldus de ABN Amro. Beeld © ANP

Musea lopen bezoek mis, juist omdat ze zo hun best doen meer mensen te trekken. In de zoektocht naar nieuwe museumgangers verliezen noodlijdende musea namelijk hun eigen identiteit uit het oog. En die herkenbaarheid is niet alleen belangrijk voor bezoekers, maar ook voor sponsoren.

Dat concludeert ABN Amro in een sectoranalyse van de museumwereld. Econoom Sonny Duijn noemt 'de binding met de doelgroep behouden en versterken' het belangrijkste doel van musea. Maar dat is voor kleinere, vaak regionale museu soms lastig.

In 2011 bezuinigde het toenmalige kabinet op cultuur. Dat heeft ervoor gezorgd dat musea flink hun best doen om meer bezoekers te trekken, om het verlies aan subsidiegelden te compenseren. Minder subsidie dwingt kleinere, vaak regionale musea bredere tentoonstellingen te programmeren. Daardoor vertroebelt hun eigen imago en karakter, aldus de ABN.

Grote musea 43 procent meer bezoekers

Grote musea slagen er in om ook zonder subsidiegeld meer bezoekers te trekken. Vooral grote musea, met een omzet van meer dan 3,2 miljoen euro, zagen het bezoek stijgen in de periode 2012 tot 2016. Zij ontvingen 43 procent meer bezoekers. Bij middelgrote musea was dat 35 procent. 

Kleine musea blijven ver achter. Musea met een omzet tot 400.000 euro per jaar zagen het aantal museumgangers met slechts 4 procent stijgen, blijkt uit de meest recente cijfers. Op dit moment telt Nederland 694 musea.

Museumbezoekers vinden identiteit belangrijk

Die geringe stijging komt volgens de bank door het verlies van een eigen smoel. ABN Amro heeft een peiling laten uitvoeren onder museumbezoekers. Daaruit blijkt dat 64 procent op zijn minst wil begrijpen wat de 'raison d'etre' van een museum is. Bijna 45 procent wil zich daar ook mee kunnen identificeren. 

Eén van de musea waar het de afgelopen jaren aan een duidelijk profiel ontbrak, is het door bestuurscrises geplaagde Museum Het Valkhof in Nijmegen. Het presenteert zich als een museum voor archeologie, moderne kunst en oude kunst. 

'Samenhang onduidelijk'

"Het ene moment kijk je naar de Romeinen en het andere moment naar een knipselwerkje uit de achttiende eeuw, zonder dat de samenhang duidelijk wordt", zei de nieuwe directeur Hedwig Saam afgelopen april kort na haar aantreden tegen NRC Handelsblad

Miniatuurvoorbeeld

Afbeelding van Maria van Gelre, een historische figuur uit Gelderland. Binnenkort  begint een tentoonstelling over haar in Museum Het Valkhof. (Beeld: Persmap Ik, Maria van Gelre)

Saam scherpte het profiel aan en presenteerde daags na de gemeenteraadsverkiezingen vier scenario's voor de toekomst. De nadruk moet in elk geval komen te liggen op de stad en de streek, maar daarvoor is geld van de gemeente nodig, anders dreigt sluiting. 

Identiteit aangescherpt

Duidelijkheid is er nog niet. "De identiteit van het museum wordt de komende tijd aangescherpt", vertelt een woordvoerder tegen RTL Z. Tegen de winter moet duidelijk worden wat de 'lange-termijn financiële situatie wordt'. 

Een herkenbare identiteit is niet alleen belangrijk voor bezoekers. Ook sponsoren hechten daar waarde aan. Met een overheid die beknibbelt op cultuur worden andere geldschieters steeds belangrijker. "Een eigen identiteit levert veel meer mogelijkheden voor fondsenwerving: als het dan klikt met een sponsor, klikt het beter", noteerde de Museumvereniging een paar jaar terug al in het rapport Musea voor mensen.

Digitale toepassingen

De sectoranalyse van de bank trekt dezelfde conclusie. Kleine musea zagen hun private inkomsten met 25 procent dalen. Om hun profiel aan te scherpen adviseert de bank meer gebruik te maken van sociale media en andere digitale toepassingen zoals Augmented Reality.

"Dit zijn vaak kostbare projecten, echter als de koppeling met waar een museum voor staat duidelijk gemaakt wordt, komen educatieve en innovatieve projecten zeker in aanmerking voor donatie", aldus econoom Sonny Duijn.  

`