Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

04 mei 2016 15:15

Einde visumplicht Turkije nabij: hoe zit dat?

De Europese Commissie heeft zojuist groen licht gegeven om de visumplicht te schrappen voor Turken die naar Europa op vakantie willen. Correspondent Marloes de Koning legt uit wat dat betekent en wat de gevolgen kunnen zijn.

1. Kunnen Turken vanaf vandaag zonder visum naar Europa?
Nee, nog niet. Het besluit van de Europese Commissie is een aanbeveling. De EU-lidstaten moeten er nog mee instemmen voor het zover is. Hoewel er in veel landen grote weerstand is, zullen ze dat waarschijnlijk wel doen.

Want als het visumvrij reizen er niet snel komt, werkt Turkije niet meer mee aan het terugnemen van vluchtelingen. Het visumvrij reizen gaat op z’n vroegst op 30 juni in en alleen als Turkije er voor die datum in slaagt ook aan de resterende voorwaarden te voldoen.

2. Hoe zit het met die voorwaarden?
Het is grotendeels een standaardpakket met eisen die voor alle landen gelden die tot de EU willen toetreden. Turkije is sinds 2005 kandidaat-lidstaat van de EU. De to do-lijst voor Turkije had 72 punten. De belangrijkste was dat de enorme stroom illegale migranten die van Turkije naar de EU kwam zou afnemen en dat is gebeurd.

De afgelopen maanden zijn in Turkije veel wetten aangenomen om aan de eisen te voldoen. Zo is in Turkije juist een visumplicht ingevoerd voor mensen uit landen waaruit veel illegale migranten komen, zoals bijvoorbeeld Afghanistan, maar ook voor Syriërs die via Libanon reizen.


Begin april kwamen de eerste Syrische vluchtelingen die als onderdeel van de afspraken vanuit Turkije naar Duitsland werden gebracht, aan in Hannover | AFP

Tegelijk is de visumplicht voor Europeanen, en dus ook Nederlanders, die in Turkije op vakantie willen, geschrapt. Dat gaat in op het moment dat ook het visumvrij reizen voor Turken in gaat. Ook wordt de apparatuur voor het produceren van biometrische paspoorten verbeterd. Europa eist dat de vingerafdrukken van de paspoorthouder worden opgeslagen op de chip die in het paspoort zit.

Volgens de Europese Commissie zijn er nu nog maar een paar punten over en zou Turkije voor eind juni aan die resterende eisen kunnen voldoen als de regering hard doorwerkt. Maar de laatsten van de lijst zijn ook de moeilijkste en de meest politieke. Turkije moet bijvoorbeeld zijn antiterreurwet aanpassen. Ook moet de uitwisseling van gegevens met Europa worden verbeterd, maar dat kan pas als Turkije zich aan de Europese privacy-wetgeving houdt.

De Turkse regering vindt dat Turkije al klaar is, blijkt uit berichten vandaag in kranten die op de hand van de regering zijn.

3. Waarom is het visumvrij reizen eigenlijk zo belangrijk voor Turkije?
De visumplicht zorgt voor veel ergernis, tijdverspilling en kosten voor Turken. Of het nu gaat om een zakenreis, een bruiloft van familie in Duitsland of een stedentripje, ze zijn weken in de weer om de juiste papieren te krijgen. De visa kosten bovendien geld, vaak meer dan het vliegticket. Bij kantoren waar visa-aanvragen weken van tevoren moeten worden ingediend staan 's ochtends lange rijen. De aanvragen worden vaak zonder toelichting afgewezen. Dan zijn de indieners het geld voor de aanvraag en vaak ook hun ticket kwijt.

Het visumvrij reizen (maximaal drie maanden voor zaken of vakantie naar de Schengenzone) is het enige substantiële voordeel voor Turkse burgers in het hele vluchtelingenakkoord.

Het draait ook om status en eergevoel.  Turken vinden het niet eerlijk dat zij nog steeds een visum voor de EU nodig hebben, terwijl hun land al ruim tien jaar kandidaat-lid van de EU is. Mensen uit bijvoorbeeld Peru en Mexico hebben geen visum nodig. En dat terwijl veel Turken een band met de EU hebben doordat ze bijvoorbeeld familie in Nederland hebben die ze willen bezoeken.  

Ook Oekraïne krijgt waarschijnlijk visumvrij reizen, en dat is geen kandidaat-lid van de EU.


De Turkse politie pakt in Dikili een man op die verdacht wordt van mensensmokkel | AFP

4. Zal visumvrij reizen voor Turken leiden tot meer asielaanvragen in de EU?
Waarschijnlijk wel. Zo ging dat ook nadat de visumplicht voor landen op de Balkan werd geschrapt, zoals Servië en Macedonië. Een deel van hun burgers gebruikte die kans om naar de EU te reizen en daar een asielaanvraag in te dienen. Die was vrijwel altijd kansloos, maar het ticket terug werd vergoed en tijdens de procedure hadden de indieners gratis onderdak, eten en scholing voor de kinderen. Dat maakte het al snel de moeite waard in vergelijking met een leven in armoede thuis.

De les die landen zoals Nederland, België, Zweden en Duitsland trokken was dat de beste manier om te ontmoedigen een snelle afhandeling van de aanvragen is en geen enkele bonus bij terugkeer.

Tegelijk leidt het schrappen van de visumplicht waarschijnlijk tot veel meer Turkse toeristen die geld komen uitgeven in de EU.  

5. Hoeveel extra Turken kunnen we deze zomer visumvrij verwachten?
Weinig. Het zal tot eind juni onduidelijk blijven of de visumplicht écht al deze zomer wordt geschrapt. Veel mensen hebben hun plannen dan al gemaakt. Het visumvrij reizen geldt bovendien alleen voor mensen met een nieuw paspoort.

Omdat Turkije pas in oktober de eerste vernieuwde paspoorten kan uitgeven die aan alle eisen voldoen, worden vanaf juni tijdelijke paspoorten verstrekt die maar een paar maanden geldig zijn. Lang niet alle Turken hebben geld voor een paspoort en een reis. 

6. Kunnen Turken gemakkelijk worden teruggestuurd als ze een asielaanvraag indienen?
Nee. Onderdeel van het eisenpakket waaraan Turkije moet voldoen voor het schrappen van de visumplicht is dat het land meewerkt aan het terugnemen van eigen burgers. Maar daar zit in het geval van Turkije de pijn niet.

De afgelopen jaren dienden gemiddeld zo’n 5000 Turkse burgers een asielaanvraag in de EU in. Daarvan werd een kwart tot eenvijfde gehonoreerd. Voor die mensen is Turkije dus geen veilig land. In het zuidoosten van het land wordt sinds afgelopen zomer weer keihard gevochten tussen de Turkse strijdkrachten en de Koerdische terreurgroep PKK. Daardoor zijn honderdduizenden mensen in Turkije ontheemd geraakt en stijgt het aantal mensen met een goede reden om te vluchten.

Topnieuws