Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

03 januari 2018 19:48

De woede over de Iraanse economie uitgelegd

Al dagen gaan in diverse steden Iraanse burgers de straat op. Eén van de redenen: de slechte economische omstandigheden. RTL Z zet een paar pijnpunten op een rij.

Hoge jeugdwerkloosheid

De werkloosheid in Iran is redelijk hoog met een percentage van 12,5 procent. Vooral jonge Iraniërs en vrouwen zitten thuis zonder baan. Van de jongeren tussen de 15 en 29 jaar oud is een kleine 26 procent werkloos, volgens de Iraanse statistieken.

En dat is geen klein probleem. Want anders dan in Nederland heeft Iran niet veel ouderen, maar vooral veel jongeren:

Komend jaar alleen al komen er 830.000 mensen de arbeidsmarkt op, waarvan 70 procent met een universitaire opleiding. Of zij werk vinden is maar zeer de vraag. Ondanks de aantrekkende economie, worden er te weinig nieuwe banen gecreëerd voor het aantal nieuwe mensen dat de arbeidsmarkt op komt, schreef het IMF in februari 2017.

Maar er is een belangrijke kanttekening bij deze cijfers. "Bij Iraanse statistieken worden vraagtekens gezet", zegt Midden Oosten correspondent Olaf Koens. De kans dat de werkloosheid in werkelijkheid hoger is, is aanzienlijk, zegt hij.

"En sommige mensen die niet als werklozen worden geregistreerd, hebben in de praktijk maar een klein baantje. Ze hebben lang niet genoeg inkomen om rond te komen en een gezin te runnen", aldus Koens.

Wel economische groei, maar Iraanse burger merkt er weinig van

Lange tijd had Iran te maken met economische sancties uit het Westen, die bedoeld waren om het land te dwingen om haar nucleaire programma af te bouwen. Na de nucleaire deal met de Amerikanen in 2015 werd een deel van die sancties opgeheven, waarna het ook weer beter ging met de economie, zoals president Rohani beloofd had.

Maar veruit het grootste deel van die groei kwam ten goede aan de olie-industrie, concludeert het IMF. Burgers hebben er nog maar weinig van gemerkt. Terwijl ze dat wel hadden verwacht. 

Bovendien zijn sommige veranderingen er niet van de ene op de andere dag. "Het einde van sancties is niet gelijk het begin van vrije handel", zegt Koens. "Dat gaat in kleine stapjes. Iran is ook nog een heel bureaucratisch land. Er zijn veel westerse bedrijven die voet aan de grond proberen te krijgen, maar dat lukt nog niet helemaal. Er zijn nog veel regels die het succes daarvan in de weg staan."

Er kwamen in 2017 ook nieuwe sancties bij uit Amerika. Bijvoorbeeld tegen het machtige elitecorps van Iran, dat veel economische macht heeft in het land. Trump houdt tevens de mogelijkheid open voor nieuwe sancties, wat er volgens Bloomberg voor zorgt dat investeerders nog niet staan te springen om geld in de Iraanse economie te pompen. 

Bijzondere machtsstructuren en corruptie 

Iraniërs zijn erg boos over de oneerlijke verdeling van rijkdom, schrijft de Financial Times. De prioriteiten van de regering liggen verkeerd, vinden ze. Subsidies voor burgers worden gekort, terwijl overheidsorganisaties en religieuze organisaties (plus bijbehorende hooggeplaatsten) meer geld krijgen

Koens: "Iran is een diepreligieus land en telt zo’n honderd rijke religieuze stichtingen: de bonyads. Soms heeft zo'n stichting een halve stad en bijbehorende bedrijvigheid, zoals hotels en fabrieken, in handen. De bonyads hebben dus veel macht, op sociaal- en cultureel én economisch gebied. En wat ze doen met hun geld is niet transparant."

Hetzelfde geldt voor het militaire elitecorps, de Iraanse Revolutionaire Garde, waar ook veel grote bedrijven onder vallen en dat wordt beschuldigd van corruptie.

 
Soldaten van de Iraanse Revolutionaire Garde tijdens een parade in 2013. (foto: EPA)

Hoge prijzen

Naast de kritiek op deze gang van zaken, zijn er nog maatregelen die Iraanse burgers direct in hun portemonnee raken. Zo kondigde Rohani in december aan dat de vliegbelasting en brandstofprijs worden verhoogd. Ook de prijzen van eieren en gevogelte, een belangrijk onderdeel van de Iraanse maaltijd, zijn onlangs met zo'n 40 procent gestegen door een vogelvirus en de verhoogde prijs van het kippenvoer.

Hoewel de inflatie in Iran flink gedaald is de laatste jaren, staat deze nog altijd op een vrij hoog percentage van 10 procent.

Buitenlandbeleid

Tot slot zijn er nog andere motieven om de straat op te gaan. Experts merken op dat de protesten niet alleen worden gedreven door economische motieven, maar ook door - bijvoorbeeld - het Iraanse buitenlandbeleid, waaronder in Syrië. 

Topnieuws