Jaap van Deurzen

Geld! Geld! Geld!

27 oktober 2015 19:05

"Ik kom hier voor het geld! Niet voor de Zweedse democratie of allerlei andere idealen. Geld, geld, geld! Daar gaat het om!" De vriendelijke Egyptische vluchteling in het vervallen winkelcentrum van Rinkeby, een voorstadje van de Zweedse hoofdstad Stockholm, windt er geen doekjes om en jaagt de brand in zijn zoveelste sigaret.

Als ik vraag of hij grapje maakt, lacht hij zijn gele tanden bloot en zegt: "Absoluut niet. Zo denken andere vluchtelingen er ook over."

Dat is natuurlijk nogal een bewering, die niet te checken is, maar het is wel koren op de molen van de Zweden die inmiddels rabiaat tegen de komst van nog meer vluchtelingen zijn. Zoals de politici van de rechts-radicale Zweedse Democraten, de tegenhanger van Wilders' PVV in Holland.

"De Zweden herkennen zichzelf niet meer in hun eigen land"

Cameraman John Kwant en ik ontmoeten Kent Ekeroth voor het partijgebouw in het centrum van Stockholm. "Weet je dat er in sommige dorpen en steden meer vluchtelingen binnenkomen dan er inwoners zijn? Ze komen uit een heel andere cultuur, hebben andere gewoonten en sommigen zijn crimineel. De Zweden herkennen zichzelf niet meer in hun eigen land", fulmineert de politicus.

Als het aan zijn partij ligt, wordt de Zweedse grens gesloten en zwaar bewaakt. Geen vluchteling komt er meer in, de maat is vol. In de peilingen zou de aanhang van de partij de afgelopen maanden zijn gegroeid tot 25 procent. Maar op straat krijgt geen Zweed het over zijn lippen om dat toe te geven. De politieke correctheid is groot. De Zweedse media hebben een cordon sanitaire om de Zweedse Democraten gelegd. Geen politicus komt in de krant of op tv aan het woord.

Södertälje, even ten zuidwesten van Stockholm, is inmiddels symbool geworden van het vluchtelingenprobleem. De voorstad met 60.000 inwoners heeft er de afgelopen tijd 19.000 vluchtelingen bij gekregen. Södertälje zit met grote financiële problemen, want de voorwaarden voor Syrische families met kinderen en onbegeleide jongeren zijn goed. Zogauw ze zijn geregistreerd, krijgen ze een woning en geld van de staat om te overleven. Alle vluchtelingen worden persoonlijk begeleid en krijgen een gratis inburgeringscursus en taalonderwijs.

"In onze vergrijzende maatschappij hebben we deze mensen straks hard nodig"

"Dit kost de staat een vermogen", beweert de Zweedse Democraat Kent Ekeroth. Maar dat wordt weerlegd door professor Eskil Wadensjö​. Hij is hoogleraar bij het Social Research Institute en zegt dat de kosten voor de vluchtelingen niet meer zijn dan 2 procent van het bruto nationaal product. "Zweden is een erg welvarend land en de economie draait goed. En, weet je: in onze vergrijzende maatschappij hebben we deze mensen straks hard nodig. Het is even een investering, maar wel een belangrijke op de langere termijn."

Afram Yacoub, de voorzitter van de Assyrische Federatie van Zweden, leeft al sinds 1989 in Södertälje en heeft zijn stad zien veranderen. "Het worden er te veel. Dit is niet te houden. De meeste vluchtelingen zitten jarenlang werkloos thuis, dat zorgt voor allerlei spanningen. Ze wonen bij elkaar en komen nauwelijks in aanraking met andere Zweden. Je krijgt een soort tweedeling in de maatschappij. We zouden de mensen ter plekke moeten helpen. Dit loopt straks uit de hand."

Bekijk de reportage van Jaap van Deurzen: