Taksimplein schoongeveegd

'Ik heb het gevoel dat ik stik'

12 juni 2013 19:19

Gebruikt de Turkse politie excessief geweld tegen de demonstranten op het Taksimplein? Midden Oostencorrespondent Roel Geeraedts stond gisteren midden in de demonstraties en de rellen op het plein. Hij blogt over zijn waarnemingen.

Gebruikt de Turkse politie excessief geweld tegen de demonstranten op het Taksimplein? Midden Oostencorrespondent Roel Geeraedts stond gisteren midden in de demonstraties en de rellen op het plein. Hij blogt over zijn waarnemingen.

Dinsdagavond, rond acht uur: het Taksimplein staat vol. Ik schat het aantal demonstranten op meer dan 10.000. Ze zijn naar het Taksimplein gekomen na een dag vol rellen op en rond het plein. Rond acht uur zijn er geen rellen. Ook in de zijstraten is het rustig.

De Turkse oproerpolitie heeft zich teruggetrokken en staat er al een uur lang gelaten bij. Ze kijken toe hoe Turkse demonstranten zingen, springen (“Spring! Als je tegen Erdogan bent”) en vreedzaam demonstreren. Nergens hangt ook maar de dreiging van escalatie in de lucht. Deze Turken willen demonstreren tegen premier Erdogan. Da’s alles.

Plotseling paniek! Ik sta op ruim 150 meter van de politie, dat is bijna aan de andere kant van het plein. Daar waar de politie staat, zie ik de meute in beweging komen. Steeds meer –duizenden- zetten het op een lopen. De eerste wolk traangas stijgt achter hen op.

"Waar ik sta, regent het traangasgranaten"

Ik blijf nog even kijken en waan me veilig voor het traangas. Totdat het ook waar ik sta traangasgranaten begint te regenen. Terwijl de demonstranten wégrennen van de politie, schiet die juist precies traangas in de richting waar iedereen heen wil: zo ver mogelijk weg van de politie.

Thumbnail

Ik heb op dat moment geen gasmasker bij me en ook ik krijg de volle laag. Het traangas is plotseling overal. Mijn ogen beginnen te branden. Ik moet nog 100 meter lopen om naar mijn hotel te gaan. Na tien meter branden niet alleen mijn ogen, maar doet mijn mond pijn en heb het gevoel dat ik stik. Alle Turken om me heen proberen spugend, tranend en bijna verstikt te vluchten voor het gas. Maar het blijft traangasgranaten regenen. Overal om ons heen.

Aangekomen bij de stoep voor mijn hotel, zie ik dat de luiken van de ingang gesloten zijn. Inmiddels kan ik nog nauwelijks staan. Naast me zijn mensen al gaan liggen. Compleet uitgeschakeld. Ik roep: “Ik ben gast van dit hotel, doe open!” terwijl ik bijna moet kotsen. Het luik opent een klein stukje. De mensen naast me vluchten met me mee naar binnen. Ik duizel en ga maar even in de lobby zitten met bloeddoorlopen ogen, half kotsend, verstikt en misselijk.

Nou heb ik heel wat traangas meegemaakt; tijdens rellen in Egypte en ook in Israël ontkom ik er niet aan af en toe het gas in te ademen bij rellen met Palestijnen. Op geen van die plekken had het traangas zo’n effect op me. Het kan de hoeveelheid zijn die de Turkse politie gebruikt (zeer waarschijnlijk) maar ook de ingrediënten van dit uiterst agressieve traangas.

Een dergelijke hoeveelheid traangas afschieten op zo’n grote mensenmassa is gevaarlijk. Iedereen zet het op een lopen. Als je valt, dreigt verdrukking. Het is gewoon levensgevaarlijk! Bovendien schoot de politie bewust de traangasgranaten over het hele plein heen. Nogmaals: Er waren géén rellen op dat moment: de politie wilde gewoon alle demonstranten van het Taksimplein verjagen.

"Dat is buiten iedere proportie" 

Waarom het toch gebeurde? Het verhaal gaat dat er een klein voorval was tussen een demonstrant en de politie. Ik vind dat geen reden om dan meteen de hele mensenmassa van het plein te verjagen. Dat is buiten iedere proportie. 

De Turkse autoriteiten lieten dinsdagochtend weten dat ze alleen ‘de rotzooi en barricades’ op en rond het Taksimplein wilden opruimen. “Van de demonstranten blijven we af”. In werkelijkheid was het wel te doen om het plein.

Thumbnail

Voordat die grote, vreedzame demonstratie met traangas uit elkaar werd gebombardeerd, vonden er de hele dag wél rellen plaats. Een paar honderd relschoppers gooiden met stenen en molotovcocktails naar de politie en de waterkanonnen. Dat de politie daar hard tegen optreedt: prima. Wie stenen gooit kan een antwoord verwachten. Maar voor zulk hard ingrijpen tegen zoveel gewone demonstranten, daar heb ik geen begrip voor.

De rellen daarna, die de hele nacht doorgingen, zijn niet representatief voor de demonstraties in Istanbul. Dit is een beproefde tactiek. Vreedzame demonstraties trekken nog meer publiek aan dus die kun je als machthebber, in dit geval de Turkse premier Erdogan, maar beter niet hebben. Als andere Turken zien dat er rellen zijn, blijven ze liever thuis dan dat ze meedoen aan de demonstraties tegen Erdogan. Die tactiek paste de Turkse politie gisteren toe. Ik zou graag willen weten welke rol Erdogan heeft gespeeld bij die beslissing.

Bekijk hier het verslag dat ik dinsdag de hele dag deed