Buitenland

Deal met Turkije, maar wat krijgen ze ervoor terug?

16 oktober 2015 13:40 Aangepast: 17 oktober 2015 00:11
Rellen tussen Turkse politie en Syrische vluchtelingen. Beeld © AFP

De EU heeft met Turkije afgesproken om samen de vluchtelingencrisis aan te pakken. Maar wat gaat Turkije precies doen? En wat krijgen de Turken ervoor terug? Politiek verslaggever Jos Heymans beantwoordt de belangrijkste vragen over de deal.

1. Wat is er afgesproken?
Er is afgesproken om samen met Turkije de vluchtelingencrisis aan te pakken. De regeringsleiders en staatshoofden van de Europese Unie gingen akkoord met een concepttekst waarover de Europese Commissie tot op het hoogste niveau in Ankara had overlegd. 

Er moeten nog heel wat details worden besproken, maar er is een deal. En die deal komt niet uit de lucht vallen. Er wordt al weken over onderhandeld. Hoewel het nog geen definitief akkoord is, noemt EU-president Donald Tusk het 'een zeer grote stap'. 

2. Wat gaat Turkije dan doen om de vluchtelingenstroom in te dammen?
Turkije zal onder meer de grenzen veel beter moeten bewaken en vluchtelingen goed moeten registreren. Ook zal het land uitgereisde vluchtelingen die geen recht op asiel hebben in Europa weer moeten opnemen.

3. Wat betekent dit voor Europa?
Turkije is het grootste land in de regio en heeft dus de meeste capaciteit om vluchtelingen op te vangen en het was voor Europa heel belangrijk. "Zonder Turkije vinden we geen oplossing'', zegt de Duitse bondskanselier Angela Merkel.

Turkije zucht onder grote aantallen vluchtelingen, met name uit Syrië. Het land ligt echter ook op de route voor asielzoekers naar Europa. Om de vluchtelingencrisis aan te kunnen pakken speelt Turkije dan ook een sleutelrol. Voor Europa is het heel belangrijk dat Turkije de grenzen sluit en vluchtelingen opvangt. 

Dit akkoord is een stapje op de goede weg. Tenminste, als je de stroom vluchtelingen uit Syrië, Afghanen en Eritreeërs wilt indammen. Dan heb je de landen in de regio nodig. Jordanië en Libanon, die landen zitten eigenlijk al helemaal vol met vluchtelingen. In Turkije zitten er ook een miljoen, maar daar is nog wel ruimte.

4. Wat krijgt Turkije ervoor terug?
Europa is bereid om visumvrij reizen voor de Turken te versnellen 'zonder van onze criteria af te stappen', zei de voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker. Turkije krijgt geld, maar er moeten nog afspraken worden gemaakt over hoeveel. Turkije heeft om 3 miljard euro gevraagd.

Ook worden de onderhandelingsgesprekken met Turkije over lidmaatschap van de EU weer opgepakt. Als Turkije het actieplan voortvarend oppakt, voegt premier Mark Rutte daaraan toe. 

Die onderhandelingen zijn overigens al 20 jaar gaande en dat gaat elke keer per hoofdstuk en heel langzaam. Soms worden die onderhandelingen opgebroken, zoals nu het geval is vanwege de persvrijheid en de mensenrechten. Die onderhandelingen worden weer opgepakt, maar de problemen liggen er nog. Het is niet zo dat Turkije halsoverkop lid wordt van de EU. Dat duurt nog heel lang.

`