Buitenland

Rapport Irak-oorlog: gesneuveld na een leugen?

06 juli 2016 03:26 Aangepast: 06 juli 2016 07:51
Britse soldaat in 2008 in Irak Beeld © EPA

In Groot-Brittannië krijgen nabestaanden van 179 omgekomen soldaten eindelijk duidelijkheid over de rol van de Britten in de Irak-oorlog. Die gaan vandaag een pijnlijke dag tegemoet. De buitenlandredactie van RTL Nieuws geeft antwoord op zes vragen over dit belangrijke rapport.

1. Wacht even. Een rapport over de Irak-oorlog?

Ja, na zeven jaar onderzoek en veel vertraging presenteert onderzoeker John Chilcot zijn lijvige rapport van 2,6 miljoen woorden over de Britse inmenging in Irak. Hij kreeg de opdracht een maand nadat de laatste Britse militair in 2009 Irak verliet. Een omstreden oorlog die begon in 2003.

2. Waarom begon die oorlog ook al weer?

Kijk, dat is meteen het heikele punt. Volgens de Amerikaanse president George Bush en de Britse premier Tony Blair vormde Irak een ernstig gevaar voor de wereld omdat het land massavernietigingswapens zou bezitten. Alleen, zo werd achteraf duidelijk, die had dictator Saddam Hoessein niet.

De beslissing om Irak binnen te vallen, was mede gebaseerd op informatie die niet bleek te kloppen. Bij veel Britse nabestaanden leeft het gevoel dat hun zoon of broer de dood vond in een oorlog die op basis van valse voorwendselen is gestart. Maar Blair spreekt dat laatste tegen. Van een leugen is absoluut geen sprake, zei hij tegen de onderzoekers.

Thumbnail

13 januari 2009: Blair ontvangt op het Witte Huis van Bush de 'Medal of Freedom'. (Foto: EPA)

3. Wat heeft de 'Iraq-inquiry' van Chilcot precies onderzocht?

Het onderzoek richt zich op de aanloop naar en het besluit om Irak binnen te vallen, de militaire activiteiten van de Britten tijdens de oorlog zelf, en de nasleep ervan. Er zijn meer dan 150.000 documenten bestudeerd en 150 getuigen gehoord.

Kritiek zal er zijn op soldaten die zich hebben misdragen, op dwalingen van de inlichtingendiensten, maar vooral ook op het Britse parlement, met Tony Blair in het bijzonder. De Irak-oorlog heeft het vertrouwen in de politiek enorm beschadigd. De fouten, de hoofdrolspelers, ze moeten allemaal benoemd worden om het vertrouwen te herstellen.

4. Voor wie gaat dit rapport vooral pijn doen?

In het rapport zal vooral toenmalig premier Tony Blair er flink van langs krijgen. Hij liet zich op basis van foutieve informatie door de Amerikanen overtuigen om Irak binnen te vallen. Bovendien, zo blijkt uit documenten, nam hij de beslissing om invasie te steunen nog vóór het parlement erover had gedebatteerd.

Ook dat zal hem zwaar aangerekend worden. Hij is al jaren premier af, dus die baan raakt hij niet kwijt. Ook het Internationaal Strafhof in Den Haag zal hem niet vervolgen. Het strafhof onderzoekt oorlogsmisdaden, niet het (politieke) besluit om een oorlog te beginnen.

5. Wat zegt Blair zelf?

In 2010 moest de voormalige premier zich verantwoorden voor de onderzoekscommissie. Hij zei geen spijt te hebben: Dictator Saddam Hoessein was gepakt en de Irakezen waren bevrijd van een gewelddadige onderdrukker. Vijf jaar later verontschuldigde hij zich wel in een interview met CNN.

De ontvangen inlichtingen waren fout en de coalitie had onvoldoende nagedacht over een Irak na Saddam Hoessein. Maar berouw van de oorlog had hij niet. De wereld is beter af zonder de dictator, zei Blair.

6. Na al die jaren: waarom is zo'n rapport belangrijk?

Er staat straks onafhankelijk vast dat de Britse regering fouten heeft gemaakt. Dat zal voor familieleden van omgekomen militairen en Irak-veteranen een enorme steun zijn. Vandaag gaan ze een emotionele dag tegemoet.

De kans is groot dat ze nu een schadeclaim indienen. De Irak-oorlog wordt door de Britten gezien als de grootste fout die de regering ooit had kunnen maken. Veel mensen hebben het vertrouwen in de politiek verloren en deze oorlog heeft daar aan bijgedragen. Het rapport kan dat vertrouwen doen groeien. Dan moet Sir John Chilcot er in die 2,6 miljoen woorden niet om heen draaien, maar man en paard noemen.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore