Buitenland

Wereld in rep en roer om zwaartekrachtgolven. Maar wat zijn dat?

11 februari 2016 14:47 Aangepast: 01 augustus 2017 11:00
Illustratie van de zwaartekrachtgolven. Beeld © NASA

Einstein dacht dat het nooit zou kunnen: het meten van zwaartekrachtgolven. Maar vandaag is bekendgemaakt dat het tóch kan. En dat is, zeggen deskundigen, 'nu al de wetenschappelijke ontdekking van de eeuw'. Maar wat zijn zwaartekrachtgolven en waarom zijn ze belangrijk?

Een ingewikkeld wetenschappelijk fenomeen, maar een kolfje naar de hand van wetenschapsjournalist Govert Schilling. Vijf vragen voor hem over zwaartekrachtgolven en de ontdekking ervan.

1. Waarom is de wereld in rep en roer over deze wetenschappelijke ontdekking?
"Vandaag komt waarschijnlijk naar buiten dat het gelukt is om zwaartekrachtgolven te meten. Albert Einstein schreef al over deze golven. Het is dus een fysiek bewijs voor zijn relativiteitstheorie. Einstein dacht dat we de golven nooit zouden kunnen waarnemen. Maar dat is dus niet juist. Het meten van de zwaartekrachtgolven is nu al de grootste wetenschappelijke doorbraak van de eeuw."

2. Maar wat zijn die zwaartekrachtgolven dan?
"Je moet je voorstellen dat de ruimte geen lege ruimte is. De ruimte kan oprekken, buigen en krimpen, eigenlijk net als een trampoline. Als je daar een zware bowlingbal op gooit, deukt de trampoline in. Andere objecten die je op de trampoline gooit, zoals bijvoorbeeld knikkers, gaan om de 'deuk' heendraaien. Dat gedraai zorgt voor trillingen en die trillingen kunnen we nu meten. In het heelal zie je dit soort trillingen bijvoorbeeld als twee zwarte gaten langs elkaar heen draaien, dat gaat op dezelfde manier als twee bowlingballen op een trampoline. Ook harde knallen zorgen voor trillingen in de ruimte, denk dan bijvoorbeeld aan de explosie van sterren of de oerknal. Die trillingen zijn minuscuul en nauwelijks te meten. Maar dat is nu waarschijnlijk toch gelukt."

3. Hoe werkt dat meten?
“Sinds 2002 worden er al experimenten uitgevoerd om de trillingen te kunnen meten. Dat gebeurt in twee grote buizen. Deze buizen zijn kilometers lang en staan haaks op elkaar. Door die buizen kaatsen we met spiegels laserstralen. Die laserstralen zouden precies even snel door de buizen heen moeten gaan. Totdat er zwaartekrachtgolven zijn. Door die golven gaan de stralen niet meer rechtstreeks door de buizen. Ze komen dan niet meer tegelijk op dezelfde plek aan. Dat kun je meten, maar dat lukte eerder niet omdat het om zulke minuscule verschillen gaat. Vorig jaar is de apparatuur in de meetbuizen vernieuwd en een stuk nauwkeuriger geworden. En nu lijkt het dus gelukt te zijn om de trillingen te meten.”

Een van de buizen in Italië waar de zwaartekrachtgolven worden gemeten.

Thumbnail

4. Waarom zijn die zwaartekrachtgolven dan zo belangrijk?
"Je moet je voorstellen dat je al die jaren door het oerwoud hebt gelopen maar niets kon horen. Je ziet een hoop, maar mist ook heel veel. Na jaren rondlopen kun je ineens horen. Er gaat een wereld voor je open! Voor wetenschappers is het eigenlijk hetzelfde. Jarenlang keken we met telescopen naar sterren, maar er is nog een andere manier om het heelal te onderzoeken en die hebben we nu gevonden."

5. En wat verandert er nu dan?
"Voor jou en mij verandert er eigenlijk niets. Voor veel wetenschappers die onderzoek doen naar de ruimte wel. Je kunt nu dingen die we niet kunnen zien toch onderzoeken door de trillingen. Zo kunnen we steeds meer te weten komen over het ontstaan van de aarde. Ook de oerknal heeft ooit trillingen nagelaten in de ruimte."

Meer op rtlnieuws.nl

`