Buitenland

Stephen werd jarenlang vastgehouden door al-Qaeda: 'Toen ik thuiskwam moest ik huilen'

01 november 2017 16:45 Aangepast: 01 november 2017 21:03
Beeld © AFP

Vijf jaar lang werd de Zuid-Afrikaanse bankier Stephen McGown door al-Qaeda vastgehouden, samen met Sjaak Rijke uit Woerden. Afgelopen zomer werd hij eindelijk vrijgelaten, en nu vertelt hij over wat hij in die jaren allemaal heeft meegemaakt.

In 2011 woonden Stephen en zijn vrouw Catherine in Londen. Ze hadden er veel vrienden, leuk werk, maar besloten toch om naar Zuid-Afrika te verhuizen, waar ze allebei vandaan kwamen. Ze waren van plan er een gezin te starten. Stephen wilde nog één groot avontuur meemaken. Tegen de BBC vertelt hij dat hij daarom besloot om niet in het vliegtuig naar Zuid-Afrika te stappen, maar op zijn motor te gaan.

Autorit van 15 uur

In een hotel in de stad Timboektoe in Mali ontmoette hij Sjaak en Tilly Rijke. Op een middag zat Stephen voor de deur van het hotel in de zon, toen er een groep mannen naar binnen rende. Hij hoorde Tilly schreeuwen dat iedereen op de grond moest liggen, en werd vervolgens door de mannen naar een auto gesleept, samen met Sjaak. Tilly wist te ontkomen.

"We reden wel 15 uur lang naar het noorden", vertelt Stephen. "De mannen zeiden in slecht Engels dat ze ons niet zouden vermoorden. Maar misschien zeiden ze dat wel gewoon om problemen te voorkomen, zodat we rustig zouden blijven."

Kalashnikovs en handgranaten

De mannen werden in de weken erna continu door 17 jihadisten met kalashnikovs en handgranaten in de gaten gehouden. Als ze naar de wc wilden, moesten ze daar eerst toestemming voor vragen, en 's avonds werden ze vastgebonden. Iedere twee weken werden ze met blinddoeken op verplaatst naar een ander kamp.

Miniatuurvoorbeeld

Stephen (in het midden) samen met Sjaak Rijke (rechts) en de Zweed Johan Gustafsson op een onbekende locatie in Mali. Beeld: AFP.

Zo nu en dan namen ze zich voor om te ontsnappen. "Maar dan praatten we er met elkaar over, en realiseerden we ons dat we elkaar er alleen maar mee in gevaar brachten. En als het lukte, wat moesten we dan? We spraken de taal niet en wisten niet waar we water konden vinden."

Na een poosje besloot Stephen om een band op te bouwen met zijn ontvoerders. "Hoewel sommigen van hen opeens verdwenen of zelfs werden vermoord, zag ik anderen juist vaak terug." Daarom besloot hij om zich te bekeren tot de islam. "Ik was christen, en de islam leek op veel vlakken wel op christendom. Religie gaf me stabiliteit." Stephen besloot ook om Arabisch te leren. Zijn ontvoerders behandelden hem meteen beter.

Brieven van thuis

Hij mocht bijvoorbeeld plotseling brieven lezen die hij van thuis kreeg. "Mijn moeder schreef me dat iemand mijn fiets had gerepareerd, en dat iedereen aan me dacht. Ze zei dat ze er alles aan deden om mij vrij te krijgen."

In 2014 werd Sjaak weggehaald bij Stephen. "Een man kwam onze hut binnen en zei tegen Sjaak dat hij zijn spullen bij elkaar moest pakken." De bewakers wilden niet vertellen waar ze Sjaak heen brachten, maar lieten doorschemeren dat Sjaak nog in Mali was. Zelf kreeg Stephen regelmatig van zijn bewakers te horen dat hij bijna zou worden vrijgelaten, maar dat gebeurde niet. Hij hield vol door nooit de hoop te hebben dat hij bevrijd zou worden.

Vrijgelaten

"In het begin dacht ik: ik hoop dat ik thuis ben op mijn moeders verjaardag. Maar na een poosje dacht ik: hopelijk zit ik over vijf jaar thuis op de bank. Ik hield het niet vol om van dag tot dag te leven."

Toch kwam er op een dag een einde aan zijn ontvoering. Afgelopen juli kreeg hij te horen dat hij zou worden vrijgelaten. "Ik geloofde het niet. Ik vroeg wat de kansen waren dat ik ook echt vrij zou komen, en mijn ontvoerders zeiden dat ik 60 procent kans had. Ik had eerder al een keer gehoord dat er 90 procent kans zou zijn dat ik zou worden vrijgelaten, en toen gebeurde het ook niet. Dus ik ging er niet vanuit dat het nu wel zou lukken."

Terug naar Zuid-Afrika

Toch werd hij een paar dagen later in de auto gezet. Hij werd meegenomen op een reis van tweeënhalve dag door de Sahara. In de buurt van Gao zei de chauffeur dat hij vrij was. Stephen geloofde het niet. De chauffeur zei dat hij weg kon lopen als hij dat wilde. Toen kwam er een andere auto, waar Stephen in moest stappen. Pas toen realiseerde hij zich dat hij echt vrij was.

Miniatuurvoorbeeld

Stephen en zijn vrouw op een persconferentie na zijn vrijlating. Beeld: AFP.

Op 29 juli kwam hij aan in Johannesburg, Zuid-Afrika. Zijn familie was een uur voor zijn terugkomst ingelicht. "Toen ik thuiskwam, zag ik mijn vader als eerste, vanuit de auto. Ik moest huilen. Het was geweldig, ik kon het gewoon niet geloven. Ik omhelsde hem meteen." Zijn vrouw, Catherine, zag hij daarna pas. "Ze zag er prachtig uit en ik was echt verrast dat ik haar zag. Het was zo'n mooi moment."

Stephen weet nog steeds niet waarom hij plotseling werd vrijgelaten. Volgens de Amerikaanse krant The New York Times zou er via een tussenpersoon 3,5 miljoen euro aan de ontvoerders zijn betaald door de Zuid-Afrikaanse overheid, maar die ontkent dat. Stephen houdt zich er ook niet te veel mee bezig. "Ik ben gewoon ontzettend dankbaar dat ik weer thuis ben."

Meer op rtlnieuws.nl:

RTL Nieuws

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore