Spanning in oosten Oekraïne

Loopt conflict tussen Oekraïne en Rusland uit de hand?

09 april 2014 17:00 Aangepast: 06 september 2015 16:54

De spanning in het oosten van Oekraïne loopt verder op. Komt er nu alsnog een oorlog tussen Rusland en Oekraïne? Correspondent Jeroen Akkermans geeft antwoord op belangrijke vragen over de situatie.

1. Hoeveel manschappen hebben de Russen bij de grens?
"De schattingen lopen uiteen van 40.000 tot 80.000 man. Niemand weet het zeker. Laten we het erop houden dat het genoeg soldaten zijn om Oekraïne te overrompelen. Rusland heeft de beschikking over bijna 2000 kilometer grens met Oekraïne om een verrassingsaanval te kunnen inzetten."

2. Wat kan het leger van Oekraïne daar tegenover zetten?
"De aantallen aan de Oekraïense kant zijn nog minder betrouwbaar. We weten niet hoeveel speciale eenheden zich naar het grensgebied hebben verplaatst, dat zijn de elite-troepen. En verder? De Oekraïners bouwen in allerijl een Nationale Garde op. Dat moet in totaal 60.000 man opleveren. Maar voorlopig zien we daar nog weinig van terug aan de grens. Bovendien is het legermaterieel waar Oekraïners over beschikken verouderd."

"Het Oekraïense leger is jarenlang verwaarloosd. Het geld ging naar repressie-instrumenten, namelijk de veiligheidsdienst en de politie. Een verwaarlozing waar Poetin noch het Westen ooit bezwaar tegen heeft gemaakt. Het corrupte Oekraïne is al jaren niet bij machte om voor de eigen belangen op te komen."

"Mocht het tot een oorlog komen dan maken de Oekraïners op korte termijn geen schijn van kans. Vandaar dat her en der groepjes gewapende mannen zich op eigen houtje voorbereiden op een langdurige partizanenstrijd."

3. Helpt dreigen met sancties?
"In tijden van crisis moet je wel met iets op tafel kunnen slaan, wil je indruk maken bij de tegenstander. Maar sancties werken niet op de korte termijn. Economische sancties kunnen Rusland raken ja, maar tot dusverre is het Westen er niet scheutig mee. Ze vrezen dan een averechts effect, dat er dus helemaal niet meer geluisterd wordt. Europa en de VS willen Rusland namelijk aan de onderhandelingstafel houden." 

"Tot dusverre zijn slechts tegoeden van enkele tientallen rijke Russen uit de kliek rond Poetin en een enkele bank bevroren. Maar ook de economische belangen van het Westen spelen een rol in deze overweging. Hoe zwaarder de economische sancties voor Rusland, des te meer het ons gaat kosten." 

4. Wat zijn de verwachtingen over het overleg?
"Op dit moment is er nauwelijks overleg, zijn de diplomatieke kanalen verstopt. Rusland weigert direct met Oekraïne te praten, het Kremlin erkent de overgangsregering in Kiev niet. Ze vinden het een stelletje fascisten die middels een coup aan de macht gekomen zijn.

Er zou een overleg gepland zijn tussen VS, Rusland en Oekraïne in Europa volgende week, maar Rusland wil dan ook dat de zuidelijke en oostelijke regio's aan de onderhandelingstafel zitten. Dat zou een voorbode kunnen worden voor een federaal land zoals Rusland dat graag ziet. De overgangsregering in Kiev is daar dus mordicus tegen. Die vreest bij een federalisering een opdeling van het land. In dit licht zou een overleg dus al als een diplomatiek succes gezien kunnen worden."  

5. Komt het overleg nog op tijd, gaan ze niet voor die tijd binnenvallen?
"Dat weet je nooit. De Russen kunnen elk moment dat ze willen aanvallen. Maar misschien wel daarom proberen Europa en Amerika de Oekraïners en de Russen samen aan tafel te krijgen. De kans is niet groot, maar dat is geen reden om dan maar op te geven."

6. Worden die pro-Russische groepen in die oostelijke steden aangestuurd door Rusland?
"Ze voelen zich minstens moreel gesteund door Rusland en dat is van niet te onderschatten belang. De Oekraïners weten dat als Rusland de grens overtrekt, de kans gering is dat het Westen troepen stuurt om Oekraïens grondgebied te verdedigen. Het Oekraïense leger zal het dan alleen moeten opknappen." 

"Die gedachte zaait angst bij de Oekraïners die Kiev steunen. De Russisch-gezinden voelen zich daarom extra sterk. Die hoeven in dit stadium nog geen wapens geleverd te krijgen. Ik sluit niet uit dat ook Russische oproerkraaiers uit Rusland aan de bezettingen deelnemen. Zonder steun van de lokale bevolking zijn ze nergens. Vooralsnog voelen de Russisch-gezinden zich sterk genoeg om gebouwen te bezetten. Maar de bewoners zijn nog niet massaal uitgelopen om de bezetters te steunen. Het is een stilte, die als stilte voor de storm opgevat kan worden."

7. Hoe erg kan de boel escaleren?
"In dit conflict kan niemand verder dan een paar dagen of misschien wel hooguit een paar uur vooruit kijken. Het wordt een langdurig schaakspel waarbij de inzet hoog is. Met de stabiliteit van Oekraïne staat ook de vrede van Europa op het spel. Een domino-effect ligt in het verschiet zodra Russische tanks de aanval inzetten. Zodra er niet meer geschaakt maar geschoten wordt, zijn de consequenties niet te overzien. Een rampscenario."

RTL Nieuws
`