Buitenland

Beeldenstorm in Amerika na Charlottesville: 'Woede symbool voor verdeeldheid'

15 augustus 2017 20:26 Aangepast: 13 november 2017 09:31
Agenten bij een standbeeld van generaal Robert E. Lee. Beeld © AFP

Na de gebeurtenissen in Charlottesville afgelopen weekend, werden beelden en monumenten vernield van Amerikaanse militairen die voor zuidelijke staten vochten in de Amerikaanse Burgeroorlog. Maar gaat het eigenlijk wel over de beelden zelf, of speelt er meer?

Na de uit de hand gelopen betogingen in Charlottesville waarbij een rechts-extremistische man inreed op demonstranten, roepen linkse activisten op om beelden van omstreden helden uit de Amerikaanse burgeroorlog te vernielen. Een groep demonstranten in Durham, in de staat North Carolina, deed dat. Ze trokken een beeld omver van een soldaat die vocht voor de zuidelijke staten, en stampten erop. Ook zijn er beelden beklad. 

Vanwege de gebeurtenissen in Charlottesville besluiten sommige bestuurders nu zelf om extra vaart te zetten achter het weghalen van omstreden beelden. Sommigen omdat ze dat al langer wilden, anderen om te voorkomen dat hun beeld een nieuwe speelbal wordt in de strijd tussen links en rechts. 

Discussie

In Amerika is er sinds het bloedbad in een kerk in Charleston twee jaar geleden veel discussie over de symbolen van de zuidelijke staten. Massamoordenaar Dylann Roof poseerde met de Geconfedereerde vlag​​, de strijdvlag van de zuidelijke staten, voor hij negen zwarte Amerikanen doodschoot. 

Sindsdien speelt de vraag of beelden, monumenten en de Geconfedereerde vlag​ nog wel zichtbaar mogen zijn in de publieke ruimte. Net als in Nederland stemmen opgaan om straten te hernoemen van omstreden oud-VOC-helden. 

Amerikaanse burgeroorlog

Tijdens de Amerikaanse burgeroorlog die duurde van 1861 tot 1865 vochten de noordelijke - tegen de zuidelijke staten die onder meer de slavernij wilden behouden. Het noorden won en de slavernij werd afgeschaft.

Voorstanders zien de symbolen en monumenten van de zuidelijke staten als een deel van de geschiedenis dat niet mag worden vergeten. Of wijzen op de goede daden die sommige oorlogshelden hebben verricht. Maar tegenstanders vinden het verheerlijking van het slavernijverleden. 

In Amerika, en dan vooral in het zuiden zijn nog duizenden aandenkens te vinden aan de nu omstreden helden van de Amerikaanse Burgeroorlog. De afgelopen jaren zijn beelden en monumenten verplaatst naar musea waar ze worden voorzien van meer context. Sommige straten en parken zijn hernoemd. Maar er is ook een grijs gebied ontstaan, want de ene 'foute held' is de andere niet. Dus welk beeld moet weg en welk beeld kan blijven?

Generaal Robert E. Lee

Het verwijderen van het beeld van generaal Robert E. Lee was de aanleiding voor de demonstraties in Charlottesville afgelopen weekend. Lee was de opperbevelhebber tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. Hij had racistische overtuigingen en vocht voor de zuidelijke staten die tegen de afschaffing van de slavernij waren. Maar volgens historici was hij persoonlijk geen voorstander van slavernij en zette hij zich na de oorlog juist in voor de verzoening van Amerika. In heel de Verenigde Staten zijn honderden eerbetonen te vinden voor Robert E. Lee, zoals straatnamen, beelden en zelfs complete steden zijn naar hem vernoemd.

Over wat er met die eerbetonen moet gebeuren wordt heel verschillend gedacht. In de staat Louisiana heeft hij afgedaan. Zijn beeld is naar een museum verplaatst. Maar in Lexington wil het bestuur van de universiteit dat zijn naam draagt daar vooralsnog niet vanaf, omdat Lee veel heeft betekend voor de universiteit. 

Ophef symbool voor iets anders

Maar voor veel demonstranten doet het er eigenlijk niet eens meer toe wie de volksheld precies was op de sokkel, stelt verslaggever Michiel Klaassen vanuit New York. "De beeldenstorm gaat over het soort Amerika dat links en rechts voor ogen heeft. Rechtsextremisten gebruiken symbolen van de zuidelijke staten voor racistische doeleinden, voor een Amerika voor mensen van Europese afkomst. Tegendemonstranten willen een progressief en tolerant Amerika, waar ook zwarten, Aziaten en hispanics welkom zijn. Conservatieve Amerikanen noemen het weghalen van de beelden politieke correctheid en geschiedvervalsing, anderen gaan het juist niet snel genoeg. De woede over de beelden staat dan ook symbool voor iets veel groters: een diepe verdeeldheid in Amerika."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`