Nederland

VVD veruit de grootste; zo zou Brits kiesstelsel er hier (ongeveer) uit zien

08 juni 2017 21:26 Aangepast: 09 juni 2017 07:16
Mark Rutte tijdens de verkiezingsavond van de VVD. Beeld © ANP

Het kiesstelsel van Groot-Brittannië verschilt nogal van het kiessysteem in Nederland. Hoe zouden de politieke verhoudingen in Nederland zijn als we het Britse stelsel zouden invoeren?

Groot-Brittannië heeft een districtenstelsel. In totaal zijn er 650 districten. Die leveren elk een parlementslid. In zo'n district telt vervolgens alleen de winnaar. Dat is voor nieuwe en kleine partijen een groot nadeel. Je kunt in het totaal veel stemmen krijgen, maar als je steeds (net) niet de grootste wordt in een district, levert dat weinig zetels op. 

Hoe onrechtvaardig het systeem volgens de critici kan zijn bleek in 2015 voor de UK Independence Party. De partij kreeg bijna vier miljoen stemmen, maar veroverde maar één zetel in het Lagerhuis.

Hoe zou dat in Nederland zijn?

Simon Otjes, onderzoeker aan het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen van de Rijksuniversiteit Groningen, bekeek in 2015 al eens hoe de politieke verhoudingen in Nederland zouden zijn als we het Britse stelsel zouden hebben. Op verzoek van RTL Nieuws heeft Otjes dat opnieuw gedaan; nu met de uitslagen per gemeente van de verkiezingen op 15 maart.  

De onderzoeker heeft daarvoor het land verdeeld in 150 kiesdistricten die ongeveer even groot zijn. Net als in Groot-Brittannië​ zou de partij die het grootste is in het district een zetel krijgen. Otjes heeft daarbij zo veel mogelijk rekening gehouden de provincie- en gemeentegrenzen. Binnen de vier grote steden heeft hij ook nog naar de deelgemeentegrenzen gekeken. Gemiddeld heeft een district zo’n 113.000 inwoners. Eén district is veel kleiner: het district Bonaire-Sint Eustatius-Saba.

Politieke aardverschuiving 

Thumbnail

Ccopyright Simon Otjes. 

De indeling van de Tweede Kamer verandert enorm in dit stelsel. Van de 150 districten zou de VVD er 109 winnen, langdurige formatieonderhandelingen zouden niet nodig zijn.  De partij heeft nu 33 zetels. Met 15 zetels zou de PVV de tweede partij zijn, terwijl de partij nu 20 zetels heeft. 

Otjes benadrukt dat het om een vertekend beeld gaat. Ten eerste zijn de districten niet 100 procent nauwkeurig verdeeld, dat zou er in de praktijk net iets anders uitzien. Otjes verwacht ook dat kiezers andere keuzes zouden maken als dit systeem daadwerkelijk in Nederland gebruikt zou worden. 

"Ze zouden proberen de uitslag in hun district te beïnvloeden en dus niet op de partij van hun eerste voorkeur stemmen, maar op de partij van hun tweede of derde voorkeur om te voorkomen dat een partij die nog verder van ze afstaat het district zou winnen," zegt Otjes. "Ook zouden partijen meer kunnen samenwerken. Als de ChristenUnie en de SGP in dit stelsel zou samenwerken zouden zij bijvoorbeeld zes zetels kunnen winnen."

Meer op rtlnieuws.nl: