Geld en Werk

Geld voor ontwikkelingshulp voor groot deel naar asielzoekers

20 september 2017 16:38 Aangepast: 20 september 2017 19:04
Beeld © ANP Foto

Nederland geeft in 2018 nog maar 0,54 procent van het bruto nationaal inkomen uit aan ontwikkelingssamenwerking. Dat is een stuk minder dan de 0,7 procent die in internationaal verband is afgesproken. Een aanzienlijk deel van dat geld wordt ook nog eens hier uitgegeven, in Nederland.

Nederland zal volgend jaar 4,1 miljard euro uitgeven aan ontwikkelingssamenwerking. Dat is, op basis van de economische ramingen van nu, 0,54 procent van de omvang van onze economie, een percentage dat flink lager is dan de voorgaande jaren. Dat blijkt uit de begrotingsstukken die het Ministerie van Buitenlandse Zaken gisteren heeft gepubliceerd.

Opvang asielzoekers

Saillant detail: van dat budget gaat ook nog eens bijna 13 procent, ruim 534 miljoen euro, naar de opvang van asielzoekers. Dat geld wordt dus in Nederland uitgegeven. Dat mag volgens internationale afspraken.

"Echt kwalijk," noemt Daniela Rosche, beleidsadviseur bij Oxfam Novib het dat de opvang van asielzoekers in Nederland uit het ontwikkelingsbudget wordt betaald. "We zijn een rijk land, we kunnen het betalen. Moet het budget dan echt hier vandaan komen?"

In 2017 gaat nog ruim 17 procent van het totale ontwikkelingsbudget naar de opvang van asielzoekers, en in 2015 toen de migratiecrisis op zijn hoogtepunt was, ging het zelfs om bijna een kwart van het totale budget.

Ook die fluctuatie hekelt Rosche. "Met de steeds kleiner wordende begroting is het belangrijker dan ooit dat het geld effectief besteed wordt. Maar dit bedrag is moeilijk vooraf in te schatten." Zo bleek tijdens de behandeling van de Voorjaarsnota dat gemeenten miljoenen extra nodig hadden voor leegstaande AZC's. "Leegstaand! Dat geld had ook besteed kunnen worden aan hongersnood," zegt Rosche.

Temperen migratie

Ook om migratie te temperen geeft Nederland geld uit. Zo ging er in 2016 260 miljoen naar de ondersteuning van opvang in de regio en ondersteunt Nederland in Syrië bijvoorbeeld de Vrije Syrische Politie en de Witte Helmen.

Daarnaast wil de regering in 2018 zo'n 400 miljoen uitgeven aan klimaatfinanciering aan ontwikkelingslanden. Klimaatverandering wordt gezien als een belangrijke oorzaak voor migratie. 

Voorwaardelijke hulp

In de formatie wordt inmiddels gesproken over de mogelijkheid om een deel van het ontwikkelingsbudget in te zetten als middel om migratie te beperken, schreef de Telegraaf al eerder. Waar nu vooral wordt gekeken naar grondoorzaken als klimaatverandering, zouden op de formatietafel ook meer vergaande opties op tafel liggen.

Aan het hulpgeld zouden dan voorwaarden kunnen worden verbonden, Zo zou bijvoorbeeld ontwikkelingsgeld aan landen die niet meewerken aan de terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers, kunnen worden stopgezet. 

Ook wordt het budget van ontwikkelingssamenwerking aangewend om subsidies te verstrekken aan Nederlandse bedrijven. Precieze bedragen zijn er in de begroting nog niet op te plakken, maar in 2016 ging het volgens het Ministerie om 115 miljoen euro, of 2,5 procent van de totale ontwikkelingsgelden. Het gaat dan onder meer om fondsen als 'Dutch Good Growth Fund'.

OESO

Of Nederland tot in het oneindige het geld voor de opvang mag blijven betalen vanuit het potje ontwikkelingshulp, is overigens de vraag. De afspraak om de eerstejaars opvang van asielzoekers te mogen betalen met ontwikkelingsgelden, is begin jaren '90 gemaakt. Volgens Rosche waren er toen relatief weinig kosten aan verbonden.

Maar doordat er veel onduidelijkheid bestaat over hoe de regels precies mogen worden toegepast, heeft de OESO zich opnieuw over de afspraken gebogen. Doel is, zegt Rosche, dat er uiteindelijk harmonisatie van de regelgeving komt. Dat zou dus ook kunnen betekenen dat Veiligheid en Justitie een deel van de kosten zelf op zich zou moeten gaan nemen.

`