Economie

Kritiek Trump op Duitsland om 'enorm ondergewaardeerde euro'

01 februari 2017 18:05 Aangepast: 29 juli 2017 01:00
Beeld © ANP

Donald Trump hakt niet alleen in op Mexico en China, maar ook op Duitsland. Volgens hem halen de Duitsers oneerlijke handelsvoordelen door de 'enorm ondergewaardeerde' euro.

Trump gaat er met gestrekt been in: ''Duitsland buit andere EU-landen én de VS uit met een 'impliciete' D-mark''. De euro zou flink ondergewaardeerd zijn tegenover de dollar. Daardoor zou Duitsland goedkoop kunnen exporteren naar de VS.

Verder is Duitsland een van de belangrijkste obstakels voor een handelsdeal tussen de VS en de EU, aldus Trump.

'Duitsers zijn juist tegen beleid ECB'

Maar zit er wat in wat Trump zegt, of bazelt hij maar wat? Duitsland heeft helemaal geen invloed op de koers van de euro en het beleid van de Europese centrale bank (ECB), zegt bondskanselier Merkel.

Zij stipt aan dat Duitsland altijd heeft aangedrongen op een onafhankelijke ECB. Het huidige opkoopbeleid van de ECB, wat de eurokoers drukt, en de lage rente stuiten zelfs op flinke weerstand in Duitsland.

Verder zegt Vasileios Gkionakis, van de bank UniCredit, dat een zwakke dollar en het opleggen van invoertarieven niet bij elkaar passen. Als je minder importeert, door de importheffingen, dan wordt je tekort op de lopende rekening kleiner en dat versterkt juist dat de waarde van de dollar.

'Niet euro is zwak, maar dollar is sterk'

In een commentaar in Der Spiegel noemt Marcel Fratzscher, topman van het Deutsche Institut für Wirtschaftsforschung, professor in de economie en adviseur van het ministerie voor Economische Zaken, een aantal van Trumps argumenten onjuist. Zo wil de Duitse regering helemaal niet de euro verzwakken, de Duitse wens om het ECB-beleid af te zwakken zou de euro juist sterker maken.

Ook is niet de euro zwak, maar de dollar sterk. Ook tegenover ander valuta's is de Amerikaanse munt duurder geworden, zegt Fratzscher. Daarbij is volgens hem de onderwaardering van de euro maar beperkt.

Kern van waarheid

Maar, er zit ook wel een kern van waarheid in de kritiek van Trump, zegt Fratzscher. Het punt is niet dat Duitsland te veel exporteert of de concurrentiekracht van Duitse bedrijven te sterk is. Maar het is volgens hem wel zo dat Duitsland te weinig investeert en daardoor te weinig importeert.

Het overschot op de betalingsbalans is zo'n 9 procent van het bbp en daarmee wordt een flink deel van alles dat de Duitsers maken niet door hen zelf geconsumeerd, maar door het buitenland. Ze doen zichzelf daarmee te kort. Inwoners van Duitsland zouden veel meer kunnen kopen, meer welvaart dus.

'Overheid moet meer geld uitgeven'

Ze zouden ook profiteren als de overheid meer geld zou steken in de infrastructuur, onderwijs en onderzoek en ontwikkeling. Dat zou de economie ook nog eens duwtje geven. De oplossing is dus niet de belastingen voor hogere inkomens verlagen, aldus Fratzscher.

Maar de voorwaarden voor particuliere investeringen zouden daarvoor moeten worden verbeterd, door de bureaucratie te verminderen, de concurrentie in verschillende sectoren te vergroten en de belasting voor lagere inkomens en het MKB terug te brengen.

'Als consumenten en bedrijven te weinig besteden'

Eerder zei RTL Z-beurscommentator Durk Veenstra al dat de Duitse overheid meer zou moeten uitgeven. "Economie is een heel simpel spelletje: het zijn de uitgaven opgeteld van jou, mij, bedrijven en overheden samen. Als de consumenten en bedrijven dan achterblijven, dan zou de Duitse overheid veel meer moeten investeren."

''Trump roept maar wat'', zegt Hans de Geus, econoom en RTL Z-beurscommentator. Maar hij zegt wel dat als een land een handelsoverschot heeft dan per definitie een spaaroverschot betekent voor een land. De overheid zou dan rood moeten staan, oftewel een tekort moeten hebben.

Ook hij zegt dat Duitsland liever een dure munt wil dan een goedkope munt. Maar nu pakt de goedkope euro goed uit voor Duitse bedrijven. Dat de euro relatief zwak is ten opzichte van de dollar komt volgens De Geus doordat er ook 'zwakke broeders' in de euro zitten, zoals Griekenland en Italië, ''maar dat is geen bewust Duits beleid''.

De euro en obsessie met export

De Bundesbank, de Duitse centrale bank die tot de komst van de euro het monetaire beleid in Europa bepaalde, heeft er veel aan gedaan om te voorkomen dat een aantal landen met de euro mocht meedoen, maar dat was tevergeefs. Maar bij de vorming van de euro werd de koers tussen D-mark en onder meer de Franse frank en de Italiaanse lire in principe voorgoed vastgelegd, schrijft Ambrose Evans-Pritchard van The Telegraph. Tot die tijd konden onder meer Frankrijk en Italië af en toe de waarde van hun munt verlagen en zo concurrerend blijven met Duitsland. 

Begin deze eeuw werden de Duitse arbeidskosten juist gedrukt door een sociaal akkoord, een interne devaluatie. Daardoor werden producten uit Duitsland goedkoper in vergelijking met die uit andere EU-landen. Dat stuwde de export en beperkte de import, met als gevolg hoge overschotten op de betalingsbalans. Evans-Pritchard schrijft die overschotten ook toe aan onder meer het koste wat kost stimuleren van de export. En daar kan de overheid makkelijk wat aan doen, zegt hij.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore