Nederland

Bedrijven kopen slachtoffers intimidatie af in ruil voor geheimhouding

27 oktober 2017 18:24 Aangepast: 27 oktober 2017 18:40
Als slachtoffers worden ontslagen, wordt dit meestal afgedaan met een afkoopcontract.

Tientallen slachtoffers van seksuele intimidatie zeggen tegen RTL Nieuws dat bedrijven waar ze hebben gewerkt, hen met een vaststellingsovereenkomst dwingen om te zwijgen over wat hen is overkomen. Daders komen er volgens de slachtoffers mee weg.

RTL Nieuws deed een rondgang onder 75 arbeidsrechtadvocaten. 57 procent van die advocaten geeft aan dat de meerderheid van de zaken die zij hebben behandeld, is geëindigd in een afkoopsom (zie kader). Ook zegt 65 procent van de advocaten dat de zaken zelden of nooit voor een rechter komen. 

Zwijgcultuur

Volgens de slachtoffers zorgt dit ervoor dat daders van seksuele intimidatie daarmee wegkomen. De zwijgcultuur rond seksuele intimidatie in Nederlandse bedrijven moet stoppen, vinden ze. Tientallen slachtoffers reageerden op een oproep van RTL Nieuws. Ze doen hun verhaal anoniem omdat ze bang zijn dat ze een schadeclaim krijgen van het bedrijf waar ze hebben gewerkt. Ze hebben immers een zogenoemde vaststellingsovereenkomst getekend, waar een geheimhoudingsclausule in staat.

Laura (niet haar echte naam, die is bij de redactie bekend) tekende in 2014 zo’n overeenkomst. "Dat zwijgen, het feit dat ik monddood ben gemaakt, dat vind ik heel erg. Ik hoop door mijn verhaal te doen dat ik andere vrouwen kan helpen. We moeten beter voor onszelf opkomen en het monddood maken van vrouwen door ze een overeenkomst te laten tekenen, dat moet afgelopen zijn."

Wat is een vaststellingsovereenkomst? 

​Dat is een contract tussen werkgever en werknemer, die bij ontbinding van het contract wordt getekend. Daarin staat hoeveel geld de werknemer mee krijgt en er staat vaag omschreven waarom het arbeidscontract wordt beëindigd. De echte reden van het ontslag, seksuele intimidatie, staat er meestal niet in. Ook niet als het de dader is die met zo’n overeenkomst wordt weggestuurd.

Volgens arbeidsrechtadvocaat Pieter van den Brink is de geheimhoudingsclausule één van de belangrijkste doelen van zo’n overeenkomst. "Inderdaad gewoon om gênante situaties te voorkomen."

In de praktijk betekent het tekenen van zo’n overeenkomst dat daders kunnen doorgaan met hun schadelijke gedrag. Soms omdat ze blijven zitten nadat het slachtoffer is weggestuurd met zo’n overeenkomst, soms omdat de nieuwe werkgever van de dader geen weet heeft van wat er bij de vorige is gebeurd.

Arbeidsrechtadvocaat Gabi van Driem: "Ik heb wel eens een zaak gehad waar een advocaat stagiaires misbruikte, en die kwam van een ander groot kantoor waar die weg was gegaan. Waarschijnlijk ook met een problematische zaak. Dus ja, je vraagt je af: hoe lang gaat dat door?"

Het is ongrondwettelijk

Vakbond FNV is het met de slachtoffers eens, en vindt dat een geheimhoudingsclausule over seksuele intimidatie niet kan. "Het is ongrondwettelijk. We hebben hier vrijheid van meningsuiting. Dat is door geen enkel contract teniet te doen", zegt vice-voorzitter Kitty Jong. Ook niet als je het zelf tekent? "Ook niet als je het zelf tekent. En als je het getekend hebt, hoef je er niks van aan te trekken, dan kun je gewoon je mond open doen."

Hoe vaak in Nederland een vaststellingsovereenkomst wordt gemaakt naar aanleiding van een seksuele intimidatiezaak is niet bekend. Experts schatten het op enkele honderden per jaar.

Slachtoffer seksuele intimidatie? Dit kun je doen: