Kabinet is stuurloos

Impopulaire ex-premier stort Italië in dubbele crisis: 'Niemand zit hier op te wachten'

14 januari 2021 20:31 Aangepast: 15 januari 2021 09:25
Ex-premier Renzi maakt bij een persconferentie in Rome bekend dat hij zich terugtrekt uit het kabinet van Conte. Beeld © Getty

Na iets meer dan een jaar regeren dreigt het volgende Italiaanse kabinet alweer om te vallen. Te midden van de tweede coronagolf is een kabinetscrisis ontstaan doordat de splinterpartij van oud-premier Matteo Renzi uit de regering is gestapt. Vijf vragen en antwoorden.

1. De volgende politieke crisis in Italië. Wat nu weer?

Renzi stak de lont in het kruitvat toen hij gisteravond bekendmaakte dat de twee ministers van zijn partij Italia Viva uit de regering van premier Giuseppe Conte stappen. Het directe gevolg is dat Conte nu plots geen meerderheid meer heeft.

Die stap van de voormalige premier Renzi (2014-2016) kwam niet helemaal onverwacht, zegt correspondent Anouk Boone vanuit Rome. "Dit is het gevolg van bijna een maand getouwtrek in het kabinet. Daarbij heeft Renzi aanhoudend kritiek geuit op Conte, die traag zou zijn met beslissingen nemen in de coronacrisis en meer via sociale media zou communiceren dan met het parlement."

Premier Conte wordt bestormd door de pers na de uitbraak van de politieke crisis. Premier Conte wordt bestormd door de pers na de uitbraak van de politieke crisis.

2. Wat is het grootste kritiekpunt van Renzi?

De directe aanleiding van de kabinetscrisis is een enorme zak met geld uit Brussel. Italië ontvangt de komende jaren ruim 200 miljard euro aan giften en leningen uit het 'Next Generation EU'-herstelplan. Dat is het noodfonds dat lidstaten uit de coronacrisis moet helpen.

Maar om dat geld te krijgen, moet Italië wel een doordacht plan inleveren bij de Europese Commissie over hoe het land sterker uit de crisis wil komen. En dat duurde erg lang, legt Boone uit. "Onder meer Duitsland, Frankrijk en Spanje hadden hun plannen al ingediend, Italië bleef achter. Renzi gaf hierover vervolgens zoveel kritiek op Conte, dat hij bijna niet anders kon dan opstappen om zelf gezichtsverlies te voorkomen. Hij heeft zichzelf klemgezet."

3. Hoe kijken de Italianen naar dit schouwspel?

Nou, tot dusver reageert de Italiaanse bevolking behoorlijk lauw op de zoveelste kabinetscrisis. Boone: "Mensen zijn vooral bezig met welke gevolgen de coronacrisis voor henzelf of hun bedrijf heeft. Niemand zit hier op te wachten. Deze politieke crisis vertraagt de herstelplannen van Italië alleen meer verder."

Dat geldt ook voor de mogelijkheid dat deze politieke crisis in het uiterste geval leidt tot nieuwe verkiezingen. Die noodgreep lijkt op dit moment klein, omdat de twee grote coalitiepartijen, de Vijfsterrenbeweging en de Democratische Partij, er slecht voor staan in de peilingen. Vervroegde verkiezingen kan er zomaar voor zorgen dat rechts-populistische partijen dan de volledige macht grijpen. Daarom wil zelfs Renzi geen nieuwe stembusgang.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Megaproces honderden maffiosi begint: 'Deze mensen zijn meedogenloos'

4. Waar is deze vete dan wel goed voor?

Renzi zou vooral uit zijn op meer aandacht. Boone: "Het doet denken aan een egostrijd. Daarbij is het natuurlijk de vraag of het zin heeft om zo veel stennis te schoppen in de kritieke situatie waarin Italië zich door het coronavirus bevindt."

In een opiniepeiling van Ipsos gaf 73 procent van de Italianen aan dat Renzi vooral aan zijn 'persoonlijke belangen en eigen partij' denkt. Slechts 13 procent denkt dat hij het landsbelang vooropstelt. Niet gek, aangezien premier Conte nu druk op zoek moet naar nieuwe politieke steun.

Een andere oud-premier, Massimo D’Alema, nam het op voor Conte. "De meest impopulaire man wil de meest populaire man wegsturen", zei D’Alema tegen de Italiaanse Huffington Post. Daar lijkt hij een punt te hebben. Terwijl de partijloze Conte juist populairder is geworden tijdens de coronacrisis, stelt de partij van Renzi met 3 procent in de peilingen momenteel weinig voor.

"Minister Blok ziet een rol voor Nederlandse ondernemers bij het herstel van Italië."

5. Welke gevolgen heeft dit voor het Europese herstelplan en de band met Nederland?

De gevolgen voor het herstelplan zijn vooralsnog gering, zegt Boone. "De Italiaanse ministerraad heeft dinsdagavond laat een herstelplan voor Italië goedgekeurd. Dat plan wordt ter goedkeuring ingediend bij de Europese Commissie, de huidige kabinetscrisis brengt daar geen wijzigingen meer in."

Ondertussen zijn de verhoudingen tussen Italië en Nederland weer grotendeels hersteld, nadat ons land vorig jaar lange tijd dwars lag met het stellen van strenge eisen aan de zuidelijke lidstaten in ruil voor coronasteun.

Boone: "Minister Blok van Buitenlandse Zaken was hier vorige maand op bezoek, onder meer om de beschadigde banden weer wat aan te halen. Hij ziet een rol voor Nederlandse ondernemers bij het herstel van Italië, dat groot wil inzetten op digitalisering, ook met het geld uit het coronanoodfonds. De banden zijn nog wat fragiel, maar er is verzoening."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore