Weekend magazine cover
  • In dit nummer Path 400 Created with Sketch.

  • Weekend Magazine Editie 44, 2016 Path 400 Created with Sketch.

  • Menu Path 400 Created with Sketch.

Oval 3 + Path 400

Waarom je het nog steeds warm krijgt bij Madonna’s ‘Like a Virgin (Hey!)’

Waarom klinkt de muziek uit de hoogtijdagen van MTV nog steeds zo ont-zet-tend lekker? Wetenschappers hebben het antwoord. ‘Het maakt niet uit of een nummer goed is of niet. Het roept toch mooie herinneringen op aan die eerste keer op vakantie, aan die eerste zoen.’

Het is nu nauwelijks meer voor te stellen, maar er was een tijd dat wij voor de nieuwste poptracks afhankelijk waren van… een televisiezender. MTV, de van oorsprong Amerikaanse zender die in 1981 de ether in knalde, zond 24 uur per dag hits uit en werd daardoor een hele generatie dé plek om muziek te beleven. Behoor jij tot generatie X (geboren tussen 1965 en 1982), dan zat jij als puber vast ook aan de beeldbuis gekluisterd, braaf wachtend totdat dan eindelijk die nieuwste single van Madonna of George Michael voorbij zou komen.

MTV stond aan tijdens het huiswerk maken, als je je kamer op moest ruimen. En als je ouders sliepen, zette je de zender stiekem na middernacht aan zodat je met rode oortjes ongecensureerde muziekclips kon kijken, vol naakte tepels en F-woorden. Denk aan de kinky avonturen in desolate hotelkamers in Madonna’s Justify My Love ​of de halfnaakte paaldanseressen in N.E.R.D’s Lapdance

MTV stond in de jaren tachtig en negentig garant voor seks, drugs en vooral rock-‘n-roll, smaakvol verpakt in onweerstaanbare videobeelden.

De jongerenzender viert inmiddels haar 35ste levensjaar. Maar MTV richt haar pijlen inmiddels op een andere generatie, en op een andere vorm van entertainment. De millenials – geboren na 1982, willen kennelijk geen muziek, maar realityshows in videoclipstijl over tienerzwangerschappen (Teen Mom) internetliefde (Catfish) en problematische zonnebankfiguren (Geordy Shore). De millenials komen zelf wel aan hun muziek; ze streamen hun tracks via Spotify of Tidal, ze bekijken de laatste vette video van Little Jaghty of Nicky Minaj wel op VeVo. Ze weten daardoor waarschijnlijk niet eens meer waar de ‘M’ in het logo van MTV ooit voor stond: non-stop muziekclips, de hele dag door.

En wat voor clips! Neem de verrukkelijke animatievideo van A-Ha’s Take On Me, waarbij de Noorse superstud en voorman Morten Harket als getekende stripheld een knap meisje in zijn stripboek zuigt, met alle gevolgen van dien.

De clip werd geregisseerd door Steve Barron, die ook verantwoordelijk is voor de minimeesterclipjes van de nummers Billy Jean, en Money for Nothing (“I want my MTV”). Wat kan het schelen dat ‘take on me’ niet eens behoorlijk Engels is, de heerlijke eighties sound en sublieme animatiestijl - beter bekend als rotoscoping - maken alles goed.

Op de zender MTV kregen zelfs de mindere goden een zekere allure door de glamoureuze clips, getuige het succes van de roodharige spillepoot Rick Ashley, die met een Kermit de Kikker-achtig stemgeluid zong dat hij Never Gonna give you up. 

De muziekclipjes van MTV draaiden lang niet allemaal om seks en romantiek, en sommige videoclips laten zich vergelijken met de beste films uit Hollywood. Neem de mede door MTV betaalde 13-minuten durende clip Thriller. Het was een geniale samenwerking van Michael Jackson, regisseur John Landis en choreograaf Michael Peters die voor deze video het onmogelijke voor elkaar kreeg: een groep zombies zo jazzy laten dansen, dat je de levende doden meteen na wilt doen.

Nog steeds worden de zombiedansjes overal ter wereld ingestudeerd, getuige deze video van gevangenen in een Fillipijnse gevangenis.

In de jaren negentig gingen vooral rockbands aan de haal met de mogelijkheden van film en geluid, met als voorlopig hoogtepunt de negen minuten durende videoclip November Rain, die maar liefst 1 miljoen dollar kostte en daarmee de duurste videoclip van het MTV-tijdperk werd.

20? Dan komt alles heftig binnen
MTV maakte de muziek uit de jaren tachtig en negentig dankzij de non-stop clipjes on-ver-ge-telijk voor een hele generatie muziekliefhebbers. Of speelt er iets anders mee, waardoor al die MTV-hits in ons geheugen gegrift staan?

'Een lekker nummer kan dezelfde neuro-chemische reactie teweegbrengen als een snufje cocaïne​'

Het ligt aan ons brein, legt geheugenprofessor en bijzonder hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen Douwe Draaisma uit. Volgens hem is het geen toeval dat juist de hits van vroeger zo blijven hangen. “Wij maken de sterkste herinneringen aan rond ons 20ste. Niet alleen werkt je geheugen dan het meest optimaal, je beleeft alles rond die tijd ook heel heftig; emoties komen in die periode heel sterk binnen, omdat je veel dingen voor het eerst meemaakt.”

Als je hart voor eerste keer werd gebroken toen Nothing Compares to You de hitlijsten bestormde dan zul jij nog steeds kippenvel krijgen bij de eerste tonen, en bij de eerste, magistrale traan over de wang van zangeres Sinéad O’Connor.

Hetzelfde geldt voor een eerste vakantie: luisterde jij op je walk-of discman Pearl Jam he-le-maal grijs, dan is schiet je misschien nog steeds vol bij de eerste binnensmondse klanken van Eddie Vedder’s Alive

Muziek speelt een interessante rol bij de beleving van emoties. Het stimuleert het ‘beloningsstelsel’ in je brein, waardoor je dopamine, serotonine en oxytocine aanmaakt. Een lekker nummer kan dezelfde neuro-chemische reactie teweegbrengen als een snufje cocaïne. Dat geldt nog sterker voor een jong, nog niet volgroeid brein, dat kan oplichten als een kerstboom bij de juiste track. De muziek die dan wordt geluisterd, laat mede daarom veel diepere sporen na in ons brein, stelt Douwe Draaisma. Muziek kan daarnaast als geen andere kunstvorm beelden uit het verleden oproepen: het juiste deuntje activeert de prefrontale cortex – het gedeelte van je brein waar zowel je emoties, als je meest autobiografische herinneringen worden opgeslagen.

En dan begint het normale leven
Draaisma schreef in zijn boek Als mijn geheugen mij niet bedriegt over dit fenomeen, dat in de wetenschap ‘de reminiscentiehobbel’ heet: de herinneringen tussen je 16de en 26ste blijven gedurende je hele leven het sterkst. En daarom kun jij waarschijnlijk letterlijk de tekst meezingen van deze irritante, maar stiekem geniale oorwurm:

En zeg nou zelf, je hebt geen flauw idee wat het betekent, en toch zing je keihard mee:

De reminiscentiehobbel zorgt ervoor dat mensen hun jeugd beschouwen als ‘mijn tijd’, de tijd waarin alles beter was, inclusief de muziek. Na die periode gebeurt er volgens Draaisma iets cruciaals: je luistert minder vaak, en minder intens naar muziek. Draaisma: “Je krijgt een eerste baan, je gaat samenwonen. Kortom, het ‘normale’ leven begint, en je hebt minder tijd voor muziek. Zo ontstaat er wat ik noem een popvenster: dat is gericht op de muziek uit ‘jouw tijd’, daarna komen er vaak niet veel nieuwe artiesten bij.”

‘Het normale leven begint, en je hebt minder tijd voor muziek. Zo ontstaat een popvenster gericht op de muziek uit “jouw tijd”’

Als mensen na hun 26ste hun popvenster uitbreiden, dan is het vaak op een meer intellectuele manier: ze kunnen een band waarderen vanwege de ingenieuze sound, of de compositie, maar hun brein staat niet langer in vuur en vlam. “Dat is ook zo opmerkelijk aan de muzieksmaak uit ‘jouw tijd’: met een volwassen oor kun je vaak horen dat het nummer eigenlijk goedkoop effectbejag is. Maar het maakt niet uit, het roept vaak toch mooie herinneringen op aan eerste keren: een eerste vakantie, een eerste zoen.”

Millenials beleven het net wat minder sterk
Hoe zit het dan met die videoclips van MTV? Wat doet beeld met geheugen? Verschillende onderzoeken wijzen uit dat beeld en geluid elkaar versterken. Draaisma: “De video maakt de herinnering aan een nummer extra stevig, want als je geen persoonlijke ervaring hebt die matcht met een bepaald nummer, dan komen de beelden uit de clip naar boven.” Zo heb je misschien geen persoonlijke herinnering bij Madonna’s eerste grote nummer-1 hit Like a Virgin. Maar als jij in die tijd veel MTV keek, zie je haar zo voor je, met een naveltopje, lustig krioelend op een gondelboot die door broeierig Venetië vaart.

En als je de eerste tonen van Aerosmiths Crazy hoort, denk je misschien niet aan je eigen eerste knotsgekke liefde, maar wel aan de dochter van Aerosmith-frontman Steve Tyler, die in het clipje uit spijbelen én strippen gaat met BFF Alicia Silverstone. 

Hoe anders moet die beleving zijn voor de millenials, die af en toe een clipje kijken op VEVO of YouTube, maar hun artiesten vooral via streamingkanalen Spotify of Tidal beluisteren – zonder beeld, alleen maar geluid. Streaming verandert de manier van muziek luisteren, blijkt uit onderzoeken. Niet alleen gebruiken we muziek steeds vaker als een vorm van micromanagement van emoties. Muziek roept niet langer emoties op, we roepen zelf muziek op, bij de emotie die we kiezen. Voel je je down? Dan zet je je happy-go-lucky Spotify-lijstje aan.

De opkomst van internet zorgde tegelijkertijd voor een andere ontwikkeling: de revival van de gouden hit uit het MTV-tijdperk. De Engelse journalist Simon Reynolds beschrijft in zijn boek Retromania hoe we door de komst van internet verbazend vaker terugkijken in de popgeschiedenis. “Wij zijn verslaafd geraakt aan het zeer recente verleden van de popgeschiedenis”, vertelt de popjournalist. “We herkauwen hits uit de jaren zeventig, tachtig en negentig, en oude bands komen voortdurend samen om reünietours te houden. Popmuziek is een beetje een museum geworden, en YouTube speelt daar een grote rol in, omdat je eindelos de hits uit jouw tijd kunt terugvinden.”

Michael Jacksons Thriller is daar het overdonderende bewijs van: een nummer 1-hit uit de jaren tachtig heeft in 2016 meer 360 miljoen views op Vevo. “Veel sterren van nu imiteren bovendien de sound uit de vorige decennia. Zelfs de meest avantgarde popartiesten lenen, jatten en kijken terug naar het popverleden.” Een uitzondering is volgens Simon Reynolds hiphop, die niet zwicht voor ‘muzikale nostalgie’ van generatie-X, en zichzelf steeds weer opnieuw uitvindt.

One-day-wonders
Opvallend genoeg waren het artiesten van dat genre, die woensdag de belangrijkste prijzen wonnen bij de Nederlandse MTV Awards, midden in de Music Week - een week lang evenementen van de voormalige muziekzender MTV. Volgens Douwe Draaisma is het geen slecht idee voor de dertigers en veertigers om eens naar de artiesten van een jongere generatie te luisteren. “Het is heel gezond om ook na je 26ste je popvenster te blijven verbreden. Nieuwe muziek kan ook nieuwe herinneringen aanmaken, en je verrassen.”

Wie liever even helemaal terug gaat naar zijn jeugd, toen alle muziek nog beter was, moet zijn pijlen richten op one-day-wonders. Uit onderzoek blijkt namelijk dat de sterkste herinneringen juist worden getriggerd door liedjes uit je jeugd die je daarna niet meer vaak hebt gehoord. Draaisma: “Deze muziek is eigenlijk niet vervuild door nieuwe herinneringen en associaties, waardoor je heel zuiver de oorspronkelijke herinnering beleeft.”

Zo snel mogelijk terug in de tijd dus met eendagsvlieg. En voor wie begin jaren negentig jong was, is deze hit misschien een heerlijke reminder. Klaar voor? Komt-ie: 

Door Esma Linnemann

Mannen met een trauma: ‘Nog een keer een bevalling meemaken? Dat kan ik echt niet’

Het is een onderbelicht probleem: een trauma door de bevalling – bij vaders. Machteloosheid en paniek in de verloskamer zijn vreselijk voor de man die met zijn partner probeert mee te puffen. Huisartsen, verloskundigen en andere zorgverleners moeten meer aandacht besteden aan de vaders. ‘Fenna is het mooiste dat me is overkomen. Maar de bevalling is het zwaarste wat ik heb meegemaakt.’

Het is eind oktober 2010. Pascal is een paar minuten geleden vader geworden van Fenna. Zijn vrouw heeft veel bloed verloren. Dan ontstaat er paniek. Zonder iets te zeggen, rijden verpleegkundigen haar bed de kamer uit. “Heeft ze een donorcodicil?” vraagt iemand hem gehaast. Dan zijn ze weg. Pascal blijft achter, met Fenna in zijn armen. Zich afvragend of zijn pasgeboren dochter nog een moeder heeft.

‘Moeders mogen zeggen dat hun bevalling traumatisch was, maar voor vaders is dat nog altijd een taboe’ 

Vaders die een trauma overhouden aan een bevalling: het is een probleem waar te weinig aandacht voor is, vindt verloskundige David Borman. Hij geeft cursussen aan aanstaande vaders. “Rond de bevalling gaat alle aandacht naar de moeder en het kind. Logisch natuurlijk, maar we moeten de partner niet vergeten.” Ook gynaecoloog in opleiding dr. Claire Stramrood, die onderzoek doet naar bevallingstrauma’s, ziet dat tijdens de bevalling partners maar al te vaak ‘vergeten’ worden. Zowel door de zorgverleners als door de maatschappij. “Als moeder mag je tegenwoordig wel zeggen dat je bevalling traumatisch was, maar bij vaders is dat nog altijd een taboe. Bij hen wordt al snel gedacht dat ze zich aanstellen.”

Borman en Stramrood letten er wél op dat ze met de vaders communiceren. “Ik kan uitleggen wat er gebeurt en dat iets waar vaders van kunnen schrikken eigenlijk heel normaal is”, zegt Borman. Ook het erkennen dat bepaalde gevoelens heel begrijpelijk zijn, kan volgens Stramrood een verschil maken. “Mannen weten bijvoorbeeld dat hun vrouw heel veel pijn kan lijden, maar toch is dat heel naar om mee te maken als het iemand is van wie je houdt. ‘Lastig om te zien’, zeg ik dan tegen ze. Machteloosheid en paniek in de verloskamer zijn, zo weet ik uit ervaring, de moeilijkste dingen voor een man.”

Dat ervoer René ook. Vier jaar geleden werd hij vader van een zoon. “Na een spoedkeizersnede werd hij snel weggevoerd uit de operatiekamer. Hij was stil, en blauw aangelopen. Ze zeiden alleen dat ze hem ‘gingen helpen’. Wat moest ik doen? Bij mijn vrouw blijven? Achter mijn zoontje aan? Ik ben erachteraan gelopen. Daar lag hij in een couveuse met allemaal slangetjes. Hij had moeite met opstarten, dat kon ik zien en voelen. Vreselijk: dat beeld van dat jongetje dat daar zo lag te strijden. Ik zie het nog zo voor me. Later lag hij te kreunen omdat ademen zo moeilijk ging. Ik zat daar midden in de nacht, helemaal alleen met mijn hand op het buikje van de kleine, hulpeloze kindje.”

Hij schrok zich rot door vacuümpomp
Bij Pascal en René ging de bevalling helemaal fout, maar ook aan een relatief normale bevalling kan een man een trauma overhouden. Borman: “Ik vroeg aan een man of hij het hoofdje wilde zien. Maar hij wist niet dat zo’n hoofdje in elkaar gefrummeld is en eruitziet als een soort walnoot. Hij dacht dat hij de hersenen van zijn kind zag, dat er echt iets mis was. Niemand had eraan gedacht om hem te vertellen dat dat heel normaal is. Hij schrok zich rot.”

Een andere keer maakte Borman een bevalling mee waarbij de hartslag van het kindje ineens daalde. “De gynaecoloog plaatste een vacuümpomp om het kindje snel geboren te laten worden, maar die schoot los. De vader dacht te zien dat het hoofdje van zijn kind eraf was getrokken. Dat hadden wij niet door, omdat we al onze aandacht nodig hadden voor moeder en kind. Gelukkig had hij snel door dat zijn kindje in orde was en konden we erover praten. Nu leg ik vooraf uit dat een pomp los kan schieten.”

De traumatische ervaring van Pascal duurt langer. In de acht uur na de geboorte van Fenna krijgt hij te horen dat zijn vrouw 4 liter bloed toegediend heeft gekregen en kunstmatig in coma wordt gehouden. Er wordt nog een keer gevraagd of ze een donorcodicil heeft. “In mijn hoofd was ze daardoor aan het overlijden.” De verloskundige moet hem dwingen zijn dochter haar eerste flesje te geven. Met zijn hoofd zit hij niet bij het geluk van het vaderschap. Later hoort hij dat zijn vrouw een hartstilstand heeft gehad.

Bang om uitgelachen te worden
René en Pascal hadden niet door dat ze een trauma hadden opgelopen. De vrouw van Pascal had in de maanden na de bevalling veel zorg nodig. Een half jaar lang werkte hij niet, zodat hij fulltime voor haar en Fenna kon zorgen. Tijd om over zijn eigen gevoelens na te denken, was er niet. René had wel door dat hij moe en gestrest was, maar weet dat aan het feit dat hij een baby had.

“Sommige klachten zijn heel moeilijk te herkennen”, zegt Stramrood. “Wanneer komen slaapproblemen door een trauma en wanneer doordat de baby niet doorslaapt?” Andere klachten, zoals nachtmerries, herbelevingen en vermijding - bijvoorbeeld geen foto’s willen zien van de geboorte van je kind - zijn makkelijker te herkennen. Maar ook dan moet een vader nog de stap zetten om hulp te vragen.

Borman: “Mannen praten sowieso al moeilijker over hun gevoelens. En soms zijn ze bang voor reacties, om uitgelachen te worden. Of ze vinden dat ze niet het recht hebben op een vervelende ervaring. De baby is toch gezond? Alles is toch goed afgelopen? En als ze wel hulp willen vragen, bij wie kunnen ze dan terecht? Veel zorgverleners in de sector zijn vrouwen, dat maakt het voor een man lastiger om zich kwetsbaar op te stellen. Ik weet dat ze naar de huisarts kunnen, maar dat moeten ze zelf op zo’n moment ook bedenken.”

'Ik had niet meer genoeg geduld om mijn zoon normaal door het leven te leiden en was bang dat ik hem iets zou aandoen'

Ineens een kort lontje
Bij Pascal duurt het langer dan een half jaar voordat de klap komt. Hij is sinds een paar maanden weer aan het werk, wanneer hij in de auto zit en plotseling niet in staat is te rijden. In paniek belt hij 112. Tegenover de toegesnelde ambulancebroeder gooit hij al zijn verdriet eruit. Tot dat moment denkt hij dat hij geen recht heeft op verdriet. Dat zijn vrouw degene is die alles heeft moeten doormaken. Hij gaat naar een psycholoog, die hem leert omgaan met zijn verdriet.

Ook René kwam er pas na lange tijd achter dat hij een trauma had. Ruim een jaar later wordt hun tweede kindje na een zwangerschap van 17 weken dood geboren. René krijgt daarna een heel kort lontje. “Ik had niet meer genoeg geduld om mijn zoon normaal door het leven te leiden en was bang dat ik hem iets zou aandoen.” Een psycholoog helpt hem beseffen dat hij niet alleen de dood van zijn tweede kindje moet verwerken, maar ook de geboorte van de eerste.

“Iedereen vroeg hoe het met mijn vrouw ging, alleen mijn beste vriend vroeg een keer naar mij”, zegt Pascal. “Ik snap niet dat daar niet meer aandacht voor is, zeker vanuit de zorg. Waarom belt de huisarts, als een bevalling zo verkeerd is gegaan, bijvoorbeeld niet na twee of drie weken om ook te informeren hoe het met de vader is?”

Ook Borman vindt dat er een rol voor de huisarts moet worden weggelegd in het na-traject. Of voor verloskundigen, die tot een dag of acht na de bevalling nog intensief betrokken zijn bij het jonge gezin. “Als je in een dossier ziet dat een bevalling heftig is geweest, vraag er dan naar. Het is geen onwil, maar zorgverleners realiseren zich vaak niet hoe ingrijpend een bevalling voor een man kan zijn.”

Voorgoed veranderd
Met René gaat het inmiddels een stuk beter. Hij is een paar weken geleden opnieuw vader geworden van een zoon. “We hadden een keizersnede gepland, maar ik was erg bang dat de bevalling te vroeg zou beginnen, zoals bij de eerste. Ik ben teruggegaan naar de psycholoog om daarmee om te leren gaan. Maar het was een goede, gelukkige geboorte, dat deed me goed. En hij is gezond. Het gaat fantastisch.”

Ook Pascal is er bovenop gekomen, maar de bevalling heeft hem wel voorgoed veranderd. “Fenna is het mooiste dat me is overkomen, maar de bevalling was ook het zwaarste wat ik heb meegemaakt.” Hij en zijn vrouw waren door de dramatische bevalling veel veranderd; hun huwelijk heeft dat niet overleefd. Ooit wilde hij een groot gezin, maar ook nu hij een nieuwe vriendin heeft, moet hij er niet aan denken om nog een keer vader te worden. “Nooit meer een kind voor mij. Je moet gelukkig en dankbaar zijn voor wat je hebt, het niet opnieuw opzoeken. Toen mijn schoonzusje moest bevallen, werd ik gek. Ik maakte me ongelooflijk veel zorgen. Nog een keer een bevalling meemaken? Dat kan ik niet en dat durf ik niet.”

Wat kunnen mannen doen om een bevallingstrauma te voorkomen? Verloskundige David Borman heeft een paar tips waarmee de kans op een trauma kleiner wordt.

  • Laat je goed informeren. “Het lijkt een open deur, maar het is voor vrouwen makkelijker om aan goede informatie over bevallingen te komen dan voor mannen. Bijna alle informatie is gericht op vrouwen en wat zij tijdens een bevalling meemaken.”
  • Communiceer veel met je partner en met zorgverleners. “Geef aan dat je ertegenop ziet, ook als je denkt dat je daar als man geen recht op hebt. En communiceer ook tijdens de bevalling. Vraag ernaar als er iets gebeurt wat je niet begrijpt en zeg het als je je zorgen maakt.”
  • Bespreek tijdens de zwangerschap het bevallingsplan met zorgverleners. “Dan weten zij ook wat je wel en niet weet, en kunnen ze daarop inspringen.”

Om redenen van privacy zijn de namen van Pascal en Fenna gefingeerd.

Door Marianne Lucieer

Lekker terug in de tijd

In samenwerking met Twix

Denk jij nog wel eens terug aan de brugklas? Toen je je beste vriendin nog belde via de huistelefoon, toen je je favo liedjes van de Top 40 nog opnam op cassette, toen Twix nog Raider heette en het de PTT was die de post bezorgde. Omdat samen herinneringen delen nu eenmaal het leukst is, bracht Twix twee keer twee vriendinnen jaren later weer bij elkaar voor een kop koffie en een trip down memory lane.

“Je bent zo’n schatje! Geen wonder dat je in de zorg terecht bent gekomen!” Jennifer (33, verloofd en net moeder) begroet schoolvriendin Ineke (34, single) met een grote bos bloemen en een hartelijke glimlach. De twee beginnen meteen met bijpraten, nadat ze elkaar 15 jaar geleden voor het laatst zagen. Ze leerden elkaar kennen in de VBO/Mavo-brugklas in Stellendam. Ze deelden slechts één schooljaar samen, maar zochten elkaar bijna dagelijks op.

Het was geen makkelijke tijd. Ineke verloor haar vader aan longkanker en Jennifer werd vreselijk gepest op school. Ineke: “Wij waren een klein groepje in het grote geheel. Dat was heel fijn.” Jennifer: “We zaten bijna altijd naast elkaar en kochten hele zakken snoep van ons zakgeld.”

Groots en meeslepend waren hun puberjaren niet, maar gezellig des te meer. Ineke en Jennifer waren goed in tafeltennis en omdat Jennifer thuis geen tv had, kwam ze vaak bij Ineke over de vloer om Dr. Quinn te kijken. Ineke: “Wij hadden het nooit over jongens of dat soort dingen. Wij zaten liever binnen, waar het veilig en gezellig was. Thuis dus, of in de bibliotheek op school. Daar kon je nog eens een goed gesprek hebben met de mentor en daar hielden we allebei wel van.”

Na de brugklas doorliep Jennifer nog uiteenlopende opleidingen in diverse steden en na drie keer verhuizen verloren ze elkaar uit het oog. Nu, 15 jaar later, vinden ze elkaar niks veranderd. Goed, Jennifer is wat kleurrijker, maar het plaatje klopt nog steeds. Ze verdient haar geld met PR voor grijzige mkb’ers en doet daarnaast nog 1001 dingen. Nets als vroeger. Strijden tegen pesten bijvoorbeeld, maar ook oppassen op haar favoriete tweeling en kinderliedjes schrijven. “Ik heb er vanochtend nog drie geschreven. Ze rolden er zo uit!”

Ineke is extraverter geworden, constateren ze beiden. Ze werkt in de ouderenzorg en geniet ervan dat ze met kleine dingen een groot verschil kan maken voor de bewoners. Twee tegenpolen op het eerste gezicht, met een grote deler: hun geloof. Jennifer: “Ik heb een tijd lang gezocht naar wat en hoe ik geloof, maar het leven als een Christen heb ik altijd belangrijk gevonden.” “Ik ben nog elke week actief in de kerk,” glundert Ineke terwijl ze van haar koffie geniet. “Zingen, gitaar spelen en spelletjes met kinderen. Heerlijk!” Dat is ook geen wonder, vindt Jennifer, want “Ineke is gewoon een heel fijn persoon om bij te zijn.”

“Ik moet er niet aan denken dat mijn dochters doen wat wij toen deden”

Ingrid (44, latrelatie en twee dochters) en Daniëlle (43, single) ontmoetten elkaar in 1985, in de brugklas. Ze waren de enige dorpsmeisjes op een kakschool in Nijmegen en dat schiep meteen een band. Toen de een naar de havo ging en de ander naar het vwo, bleven ze elkaar opzoeken. “Wat we deden samen? Gewoon hangen. Chillen noemen ze dat nu. Maar wij hingen. Hele middagen bij een bankje,” lacht Ingrid. “Meestal met een groepje, en dan dollen met de jongens.” Daniëlle: “En naar de kermis en van die feesttenten. Eigenlijk alles wat 16-jarige meisjes doen.”

De koffie is nog maar net geserveerd of de jeugdherinneringen vliegen al over tafel.  Over urenlang bellen met elkaar, busvakanties naar voormalig Joegoslavië en vre-se-lijk vakantiewerk op een boot van Stichting de Zonnebloem bijvoorbeeld. Daniëlle: “Jij mocht achter de bar werken op die boot en ik was kamermeisje, want ik was nog geen 18. We waren twee blije kipjes op zo’n saaie boot, gut wat hadden we een heimwee.”

Ingrid heeft inmiddels zelf twee tienerdochters en kijkt vol verbazing terug op hun avonturen in Joegoslavië. “We stapten gewoon op de bus en gingen erheen, niks was er geregeld. Lagen we daar gewoon topless op het strand en ’s avonds gingen we geregeld met jongens op stap. Het is een wonder dat we zonder kleerscheuren thuis zijn gekomen. Ik moet er niet aan denken dat mijn dochters doen wat wij toen deden.”

Na de middelbare school verwaterde het contact. Daniëlle ging naar de HTS in Eindhoven en dook het studentenleven in. Ingrid volgde een secretaresseopleiding en koos juist voor huisje-boompje-beestje. Daniëlle: “In die tijd was er nog geen Hyves of zo, dus behalve een kaartje met elkaars verjaardag was er jarenlang niet echt contact.” Ingrid: “Toen ik eenmaal Facebook had, heb ik Daniëlle meteen opgezocht.”

Toeval of niet, 2014 was voor allebei een jaar van keerpunten. De – toch wel herkenbare – vraag over de inrichting van de tweede helft van je leven resulteerde in doorgehakte knopen en nieuwe rondes, nieuwe kansen. Danielle zegde haar baan op als technisch ontwerper bij ASML en runt nu een eigen bedrijf in zakelijke dameskleding. Ook toen ging Ingrid juist privé een andere kant op. Ze koos ervoor om haar relatie te verbreken en vond opnieuw geluk in de liefde.

Twintig jaar later, twintig jaar ouder en twintig jaar wijzer. Toch herkende dit duo elkaar meteen. Twee koffies met Twix later is het weer net zo gezellig als toen.

Koninklijke kostuums in The Crown

De trouwjurk van de koningin van Engeland namaken. Het is maar een van de vele bijzondere prestaties van Michele Clapton. De naam van de kostuumontwerpster zegt je misschien niets, maar haar werk ken je zeker. De stoere, maar sexy jurken van Khaleesi en de berenvelletjes van Jon Snow bijvoorbeeld. Met kostuums voor Game of Thrones won de Britse ontwerpster al drie keer een Emmy Award. En nu is ze het brein achter de fantastische outfits in de nieuwe Netflixserie The Crown, die vanaf dit weekend te zien is.

Wat vond er halverwege de vorige eeuw allemaal plaats achter de gesloten deuren van Buckingham Palace? Daar probeert The Crown antwoord op te geven. Centraal staat de jonge koningin Elizabeth die na de dood van haar vader worstelt om haar privéleven en haar plichten te combineren. De show kostte 120 miljoen euro en dat zie je er zeker aan af. Clapton mocht aan de slag met een flink budget. Wij vroegen haar hoe ze voor zo’n groot project te werk gaat.

Het is Claptons taak, vertelt ze, om ervoor te zorgen dat de kleding bijdraagt aan het vertellen van het verhaal. “Al hebben we veel research gedaan en heb ik talloze foto’s bekeken, dit is geen documentaire. Het gaat er mij vooral om dat ik met de kostuums de essentie van een personage kan uitdrukken.” Elizabeth was nog jong toen ze plots koningin werd. Om haar jeugdigheid te benadrukken heeft ze in de eerste afleveringen meisjesachtige jurken aan. Ook laten de outfits zien dat Elizabeth een totaal ander karakter heeft dan haar zus Margaret.

“De kleding die Elizabeth in haar begindagen als koningin droeg deden me denken aan uniforms. Alsof ze zich daarachter verschool. Later werd het wel iets vrouwelijker, maar altijd stijver dan wat Margaret aantrok. Die hield van glamour, glimmende stoffen, wespentailles, Franse mode. Terwijl Elizabeth het liefst in een praktisch pak buiten in de modder aan het struinen was.” Een onverwacht stijlicoon vond Clapton in de rol van Winston Churchill. "Hij was heel bewust met zijn kleding bezig. Droeg zijn sjaaltjes altijd op een typische manier. Ook was hij in bezit van slangenleren schoenen en ontwierp hij zijn eigen siren suit, een voorloper van de onesie." 

De kostuumafdeling telde op drukke dagen tussen de 80 en 100 werknemers. Dat was hard nodig, want voor de 10 afleveringen die dit eerste seizoen van The Crown telt, hebben Clapton en haar team heel wat werk moeten leveren. Zo waren er 7000 figuranten en elk van hen had tussen de 3 en 5 kostuums nodig. Acteurs met een sprekende rol zijn prominenter in beeld en daar komt dan ook meer bij kijken. Om van de koningin zelf nog niet te spreken; zestig kostuums zijn er speciaal voor die rol gemaakt.

Een flinke uitdaging was de replica van Elizabeths trouwjurk, die precies op het origineel lijkt.  Aan de sluier alleen al werkten de borduursters zes weken. Heeft Clapton engelengeduld? “Nee, helemaal niet zelfs. Maar gelukkig heb ik veel hulp. Ik ben zelf vooral bezig de boel goed aan te sturen. Ik moet erop letten dat kleding past bij de sfeer van een scene, maar ook dat er niks vloekt met het decor of met de outfit van andere personages.”


De opgedoken jurk

Naast veel puzzelen, schetsen en tekeningen, kan er door Clapton ook fijn geshopt worden, want niet alle kleding wordt nieuw gemaakt. Clapton snuffelt veel rond op rommelmarkten en in vintage winkels. En bij een tentoonstelling stuitte haar team op een bijzondere jurk, precies in de maat van hoofdrolspeelster Claire Foy. Die jurk en veel bijzondere andere outfits uit de serie zullen in de toekomst een eigen rondreizende tentoonstelling krijgen. Zo kunnen fans van The Crown de prachtige kledingstukken niet alleen op tv, maar ook in het echt bewonderen.

En Clapton, houdt ze na afloop van de opnames een koninklijk jurkje als aandenken? "Het blijft bij hier en daar een sjaaltje, maar verder mag ik helaas helemaal niks mee naar huis nemen." 

The Crown is vanaf 4 november te zien op Netflix

 Door Kita van Slooten

Volg Weekend Magazine op Facebook en Instagram. En wees als eerste op de hoogte van winacties via onze nieuwsbrief!

 

Eetfeest: een avond vol nieuwe recepten

Iedere week hetzelfde op tafel: dinsdag is lasagnedag, donderdag is voor erwtensoep en op zaterdag staat er patat op het menu. Lekker makkelijk, maar ook dodelijk saai. Een nieuw recept proberen is uitdagend, creatief, voedzaam en wie weet ook nog ontzettend lekker. Een mooie aanleiding om zelf weer eens de boeken in te duiken: het is Kookboeken Zevendaagse! En wij geven zes prachtige kookboeken weg.

Wil je zelf een nieuw kookboek winnen, lees dan vooral even verder!

Ik ben dol op koken, en toch is het al maanden geleden dat ik iets uit een kookboek heb geprobeerd. Ik val steeds terug op maaltijden die ik altijd maak. Iets met linzen en avocado. Een stukkie kip en een salade. Lekker simpel, zo klaar. Maar wat ze zeggen is waar: verandering van spijs doet eten. Hoog tijd om weer eens wat nieuws te leren in de keuken. Ik heb zelf een stapel kookboeken thuis - je ziet ze hierboven - maar voor de gelegenheid kies ik uit de recepten die we hier in Weekend Magazine hebben gepubliceerd. Dat zijn er heel wat, dus ik beperk me tot vier. De criteria: ik moet er trek in hebben - en dit zijn de lekkerste natuurlijk - en ze moeten alle vier in één avond te maken zijn. En liefst niet al te duur. Dit komt er op het menu:

 Bruschetta met tuinbonen en pecorino als voorafje uit editie 19


 Garnalen met chorizo en citroen als tussengerecht uit editie 30

 Supersnelle couscoussalade als hoofdgerecht uit editie 37


 Amandel-chocoladetaart als toetje uit editie 12

Ik bel mijn vriend, of hij vanavond thuis eet. Maar nee, hij heeft andere plannen. Ik overweeg nog iemand anders uit te nodigen, maar dit is tenslotte werk en bovendien wil ik alle ruimte om het te kunnen verpesten. En dus ben ik mijn eigen publiek.

17.40 uur: boodschappen
Ik ben lekker vroeg klaar met werk en heb dus alle tijd om boodschappen te doen. Ik ga naar twee supermarkten, de kaasboer/notenbar en de Spanjaard. Het meeste op m'n lijstje is wel te krijgen, behalve verse tuinbonen, want de groenteboer is al dicht. In plaats daarvan kies ik voor sojaboontjes, maar diepvriestuinbonen kunne natuurlijk ook prima. Rucola neem ik niet mee: het komt alleen in grote zakken en zoveel heb ik niet nodig. In plaats daarvan koop ik een beetje tuinkers, want dat vind ik zo lekker. Bruine rum voor de taart is nergens te vinden, maar gelukkig heb ik thuis nog een miniflesje Quetsch, een soort pruimenlikeur. De boodschappen vallen qua prijs mee: ik geef ongeveer 34 euro uit. Ik heb wel nog wat spulletjes thuis, olijfolie bijvoorbeeld, maar ik zou in principe hiermee een viergangen-menu kunnen klaarmaken voor vier man. Best te overzien!

18.30 uur: let's begin
Thuis, even relaxen en met de kat spelen. Ik was van plan om later op de avond nog te gaan sporten, maar ja: zo uitgebreid koken vraagt om een wijntje. Vooruit. Lekker muziekje aan. Ik herinner me ineens weer dat koken eigenlijk echt een feestje is, als je er maar een beetje tijd voor maakt. Speaking of which: ik begin met de taart, want die moet straks nog wel een klein uurtje in de oven.

18:45 uur: browniemix
Het recept ziet er makkelijk genoeg uit. Eiwitten kloppen is altijd een dankbaar werkje, want het gaat lekker snel en vormt van die mooie, glanzende pieken. Halverwege kom ik een klein probleem tegen: ik ben vergeten amandelmeel te halen. Ergens achter in de voorraadkast vind ik een pak browniemix en wat zelfrijzendbakmeel. Dat laatste lijkt me niet handig, dus dan maar de brownies. Glutenvrij wordt het niet meer, maar gelukkig kan dat me niets schelen. En zeg nou zelf, een teveel aan chocola bestaat toch eigenlijk niet?

Amandel-chocoladetaart:

Dit heb je nodig voor 12 porties:

boter, om in te vetten
5 eieren
200 gram kristalsuiker
250 gram pure chocolade (minstens 70% vaste​ cacaobestanddelen)
250 gram boter, op kamertemperatuur
1 el vanillesuiker
250 gram amandelmeel
50 gram blanke amandelen, fijngehakt
50 ml bruine rum
poedersuiker, om te decoreren
mixer, ronde taartvorm van 24 cm doorsnede

Zo maak je 'm:

Verwarm de oven voor op 175 °C. Vet de taartvorm in en bekleed hem met bakpapier.

Splits de eieren en houd de eidooiers apart. Klop met een mixer de eiwitten stijf in een brandschone kom. Voeg, zodra ze wit beginnen te worden, 50 g kristalsuiker toe en klop door tot je glanzende, stijve pieken krijgt.

Smelt de chocolade au bain-marie: hang een hittebestendige kom boven een pan met een laagje zacht kokend water. Zorg ervoor dat de bodem van de kom het water niet raakt. Roer regelmatig tot de chocolade is gesmolten.

Klop in een andere kom de boter met de rest van de kristalsuiker en de vanillesuiker romig. Voeg de eidooiers een voor een toe, voeg de volgende dooier pas toe zodra de vorige helemaal is opgenomen. Voeg daarna het amandelmeel en de gehakte amandelen toe en meng goed. Voeg de rum en de gesmolten chocolade toe en meng tot een glad beslag.

Spatel het eiwitschuim voorzichtig door het beslag. Doe dit door voorzichtig van beneden naar boven te spatelen en zorg ervoor dat het beslag zo luchtig mogelijk blijft.

Doe het beslag in de vorm en bak de taart ca. 50 minuten in het midden van de voorverwarmde oven. Controleer met een satéprikker of de taart gaar is.

Laat de taart 10 minuten afkoelen voordat je hem uit de vorm haalt en laat hem daarna verder afkoelen op een rooster. Bestrooi de torta Caprese met poedersuiker voor je hem aansnijdt.

19:20 uur: honger
De taart staat in de oven en werkelijk alles zit onder het chocoladebeslag, dus tijd voor een kleine poetsbeurt tussendoor. Onderhand heb ik best trek. Gelukkig is de bruschetta in een handomdraai klaar. Ik maak 'm bij gebrek aan tuinbonen dus wel iets anders dan in het recept: bruin brood met sojaboontjes, pancetta, chilipeper en pecorino. En omdat ik nu toch tuinkers in huis heb, doe ik dat er ook nog op. Experimenteren is natuurlijk de helft van de lol van het koken, ook als je een recept gebruikt. Dit is wat ik ervan brouw, met links het officiële plaatje en rechts mijn baksel (hoewel dat waarschijnlijk overbodig is om te vermelden):

Bruschetta met tuinbonen & pecorino

Benodigdheden voor 4 personen:

200 g verse of bevroren jonge tuinboontjes
½ rode chilipeper, in ringetjes
1 kleine ui, grof gehakt
100 g pancetta, in korte, dunne reepjes
60 ml olijfolie
½ zuurdesembrood
1 teen knoflook, gehalveerd
extra vergine olijfolie, voor het besprenkelen
pecorinokrullen, voor erbij

Bereidingswijze:
Laat bevroren tuinbonen eerst ontdooien. Druk de bonen uit hun velletje en doe ze in een kom. Blancheer de tuinbonen 5 minuten in gezouten kokend water en giet ze af.

Bak in een koekenpan op matig vuur de chilipeper, ui en pancetta 5 minuten in 2 eetlepels olijfolie. Verwarm intussen een grillpan op hoog vuur tot heet (of zet de barbecue aan) en bestrijk deze licht met olijfolie. Snijd het brood in 6 dikke sneetjes en leg ze in de voorverwarmde grillpan of op de barbecue. Rooster ze enkele minuten, tot ze goudbruin zijn en grillstrepen hebben. Draai de sneetjes om en rooster de andere kant. Wrijf de knoflook krachtig over beide kanten van elke geroosterde bruschetta.

Leg op elk bord een bruschetta en leg er wat geblancheerde tuinbonen en een beetje pancettamengsel op. Bestrooi met zout en peper naar smaak en sprenkel er wat olijfolie over. Verdeel de pecorinokrullen erover en serveer.

19:40 uur: het betere jatwerk
Sweet jesus, dit is lekker! Pittig pepertje, scherpe tuinkers, zoute pancetta, zoete boontjes. Een klein intermezzo: ik moet achter de buurkat aan die de chorizo van de tafel heeft gestolen. Ze weet feilloos waar ze heen moet, het dak op, met mij achter zich aan. Gelukkig is het een plat dak en kan ik de worst weer terug jatten. Ha! Peper – Mauwie: 1 – 0. De sportschool zit er niet meer in vanavond, maar gerend heb ik.

20:20 uur: pauze
Kleine pauze – die broodjes waren al best vullend. Goed om te weten: het is echt een voorafje en geen borrelhap. Ik heb nog twee gerechten om te maken. Met de perikelen van Bing, Noud en Nina op de achtergrond is het tijd om aan de garnalen te beginnen. De taart is in de tussentijd trouwens af en staat af te koelen. Mooi geworden, maar is ie ook lekker?

20:40 uur: KNOFLOOK
Het volgende gerecht is hartstikke makkelijk en ook weer vlug klaar. Ik hou niet zo van puur esthetische afleiding op je bord en snap dus niet waarom er citroen gegrild moet worden. Maar het pakt heerlijk uit! De chorizo is pittig, de garnalen lekker vissig en die citroen rokerig en zuur tegelijk. En oké, nog een glaasje wijn erbij. Enig probleem: ik heb nu wel heel veel knoflook op. Ik voorzie een lange nacht voor mijn vriend en een uitdagende dag voor m'n collega's morgen. Maar goed, alles voor de journalistiek!

Garnalen met chorizo & citroen

Ingrediënten voor 4 personen:

150 gram rauwe chorizoworstjes, in plakjes van 1 cm (Spaanse winkel of online)
1 el extra virgin olijfolie
2 teentjes knoflook, in dunne plakjes
400 gram grote rauwe garnalen, gevlinderd
1 tl chilivlokken
sap en fijne rasp van 1 onbespoten citroen
2 el fijngehakte bladpeterselie, fijngehakt
versgebakken brood en op de snijkant gegrilde halve citroenen, om te serveren

Bereiden:

Zet een grote pan op matig vuur. Doe de chorizo in de pan en bak 3 tot 4 minuten tot de olie uit het vlees vrijkomt. Haal uit de pan en gooi het merendeel van de olie weg. Doe de olijfolie in de pan middelhoog vuur. Fruit de knoflook tot hij net begint te kleuren.

Zet het vuur hoog, voeg de garnalen en chilivlokken toe en bak al omscheppend 1 minuut. Voeg het citroensap en de chorizo toe en bak nog 1 minuut totdat de garnalen zijn verkleurd. Bestrooi de garnalen met de citroenrasp en peterselie en serveer direct met versgebakken brood en gegrilde citroenen.

Tip: Bak de chorizo eerder op de dag, dek af en zet in de koelkast. Alles kan snel in de pan worden gebakken en geserveerd.

21:00 uur: rapido
Dacht ik dat het vorige gerechtje snel was, de couscous slaat echt alles. Ik zou het bijna geen 'koken' noemen, maar eerder assembleren: het enige dat je hoeft te doen is de couscous te bereiden en dan de rest erbij te mikken. Probleempje, ik heb echt geen honger meer. Trek nog wel, want op het aanrecht staat die taart me de hele tijd verleidelijk aan te staren. Maar over het algemeen houd ik van couscous en dit gerecht ziet er ook weer te lekker uit. Ik neem een klein beetje, om te proeven, en doe de rest in een Tupperwarebak. De perzik is verrassend fris in een hartig gerecht en grappig gecombineerd met de zoutige feta. Hier ga ik nog dagen plezier van hebben!

 

Supersnelle couscoussalade

Ingrediënten voor vier personen:

400 gram couscous
2 el olijfolie
grof zout en versgemalen zwarte peper
75 gram rucola
150 gram feta (in blokjes)
4 perziken*
75 gram walnoten

Bereiden:

Bereid de couscous volgens de aanwijzingen op de verpakking. Voeg de olijfolie en flink wat zout en peper toe en roer goed door met een vork. Doe de couscous in de serveerschaal.

Voeg de rucola en de feta toe aan de couscous en roer goed door. Schil de perziken, verwijder de pit en snijd in parten. Verdeel de perzikparten over de couscoussalade. Hak de walnoten grof en strooi ze over de salade. En dan – ja, echt – is je couscoussalade al ready to serve.

* Geen perziken in het seizoen? Gebruik dan perziken uit blik… (wel even uit laten lekken en liever op sap dan siroop).

21:15 uur: eindelijk taart
De taart op het plaatje is prachtig licht bestoven met poedersuiker. Ziet er niet heel ingewikkeld uit en ik heb nog wel een busje in huis, van de pannenkoeken. Ik knip wat hartjes uit een stuk bakpapier en leg dat over de taart. Stuiven maar! Maar daar zit kennelijk toch nog wat kunde in, want het worden bij mij gewoon witte hoopjes suiker. Even proeven dan maar. Het resultaat mag er zijn: een heerlijk rijke, choco-agogo taart, een beetje knapperig van buiten en fluwelig zacht van binnen.

21:30 uur: hoplakee
Het valt me enorm mee dat ik nog geen vier uur nodig had voor de boodschappen en vier gangen bereiden en eten. En omdat ik steeds tussendoor even heb opgeruimd, valt het schoonmaken achteraf ook niet tegen. Ik had toch van tevoren allerlei beren voor op de kook-weg verzonnen: duur, moeilijk, lastig te bereiden, ik krijg het nooit in zo'n korte tijd voor elkaar. Maar niks van dat alles. Ik ga me hier ook doordeweeks eens vaker aan wagen. Ook als ik alleen mezelf als publiek heb, dat maakte het juist extra ontspannen. Ben je ook helemaal geïnspireerd geraakt, dan heb ik goed nieuws. We mogen een aantal van de boeken waar ik uit kookte weggeven. Kijk, dit zijn ze:

 Proef Puglia: De eerlijke smaken van Zuid-Italië, van uitgeverij Fort Culinair. Hier staat het bruschetta-recept in, en nog veel meer heerlijks. 

 My Streetfood Kitchen: Meer dan 150 wereldgerechten, van uitgeverij Good Cook. Het garnalen-chorizo-recept staat hierin, met nog 149 andere fantastische gerechten.

 Gezondigen: Verfrissend én verrukkelijk: gezond en zondig zonder concessies in één boek, van uitgeverij Karakter. Met de makkelijkste couscous ooit, die ook nog heel lekker is. Ik heb nu al zin in de andere recepten!


 Het Italiaanse bakboek van Sarnea Solari, van uitgeverij Kosmos. Geen wonder dat Sarena Heel Holland Bakt won. De amandel-chocoladetaart belooft niets dan goeds.

Wil jij nou een van deze boeken winnen? Like ons dan op Facebook. En laat als je daar toch bent even een berichtje achter welk boek je het liefst wil winnen. Onder de likers verloten we de in totaal zes boeken!

Door Peper Hofstede

Knutsel- & prutselpret

Krijg jij regelmatig complimentjes omdat je zulke mooie kleren voor jezelf naait? Of bewondert iedereen je zelfgebreide sjaal? Kan je je urenlang verliezen in een scrapbook of maak je je familie altijd blij met zelfgemaakte cadeautjes? Grote kans dat je een rasfröbelaar bent. Dan kun je dit weekend je hart ophalen op de Kreadoe in de Jaarbeurs in Utrecht.  

"A-mi-gu-ru-mi." Melanie Ferranti van de Kreadoe moet even haar antwoord herhalen op de vraag wat dit jaar de trends in Krea-land zijn. Amigurumi dus. "Dat zijn kleine gehaakte of gebreide poppetjes uit Japan. Ze komen in allerlei vormen, maar hebben met elkaar gemeen dat ze heel schattig zijn." Geen wonder dus dat ze de afgelopen jaren ook de rest van de wereld veroveren. Perfect als cadeautje of om voor jezelf te maken en te sparen.

Werk je liever samen aan een project? "Dan heb je geluk," zegt Melanie, "want ook de crochet along, afgekort als CAL, is hartstikke populair. Allemaal hakers of breiers werken samen aan hetzelfde stuk: iedereen krijgt dan een bepaald deel van het patroon. En later wordt dat samengevoegd. Via een facebookpagina kan je bijhouden waar de andere deelnemers mee bezig zijn, tips uitwisselen en vragen stellen." Ideaal als je nog niet zo ervaren bent, of gewoon voor de gezelligheid wil samenwerken.

En heb je geen zin om alles zelf in huis te halen, dan zijn de alles-in-één-pakketten dit jaar je-van-het. Een nadeel is dat je er minder je eigen visie op los kan laten, een absoluut voordeel dat je al van tevoren weet dat het mooi gaat worden: de materialen en kleuren zijn immers al uitgezocht door iemand die er zeker verstand van heeft.

Die kleuren zijn trouwens ook nog wel een trendgevoelig dingetje: dit jaar gaan we voor stoer. Denim, petrol, oker. Diepe, natuurlijke kleuren krijgen voorrang op pastel of juist heel fel. En dat aardse zie je ook terug als je graag scrapbooks maakt. "Vintage is uit, natuurlijke tinten en materialen zijn juist in."

Kan jij ook jezelf helemaal kwijt in heerlijk uren knutselen? Dan kan je inmiddels vast wel een vitrinekast gebruiken voor al je topstukken. En ook die maak je natuurlijk zelf. Een middagje klussen en dan kan je pronken met al je mooiste creaties:

 

Fröbelen voor gevorderden

Geïnspireerd geraakt op de Kreadoe? Of ben je al jaren lekker aan het hobbyen en droom je er wel eens van daar geld mee te verdienen? Dat kan steeds makkelijker via platforms als Etsy en Instagram. Gerda, Marjorie en Mischa waagden de stap en verkopen hun werk nu ook op internet. Hun creaties zijn inmiddels over de hele wereld te vinden.

Gerda (36), eigenaar van studio-koekoek

“Mijn schoonmoeder is Spaans en houdt enorm veel van borduren. Hartstikke leuk, en ik wilde haar vragen om voor mij iets te maken wat ik mooi vond passen in ons moderne huis. Maar eigenlijk zag ik allemaal wat traditionelere patronen, en toen ben ik zelf maar aan het ontwerpen geslagen. Tijdens een bezoek in Spanje tekende ik zelf allemaal vrolijke, kleine patroontjes op ruitjespapier. Ik vroeg haar om die te borduren. En dat pakte heel leuk uit. 

De patroontjes die ik maakte, zette ik voor de lol op Etsy. En toen gingen mensen dat kopen! Al snel kwamen mensen met verzoekjes voor andere patronen en zo groeide dat door. Nu heb ik een collectie met een aantal series. Ik heb bijvoorbeeld een hele reeks landkaarten die je helemaal kan personaliseren. Dan zie je de omtrek van een continent of land en kan je een hartje borduren op de plek waar je bijvoorbeeld je grote liefde hebt ontmoet, of waar iemand woont van wie je veel houdt. 

De “Stitch-a-Job” serie ontstond omdat ik mijn oom een cadeautje wilde geven. Hij werkte altijd op een sociale werkplaats, en groeide door naar schoonmaker. Hij was enorm trots dat hij nu een baan met een titel had, dus ik wilde hem graag een speciaal kadootje geven. Maar er was niets leuks te vinden voor schoonmakers. En toen maakte ik voor hem een borduurwerkje. Nu heb ik een hele reeks met meer dan 100 beroepen, zoals een schoonmakertje dus, maar bijvoorbeeld ook een Pokémonjager. Dat laatste is misschien niet echt een beroep, maar wel een leuk, allround cadeautje. 

Het borduren is ook heerlijk ontspannen om te doen, en sinds afgelopen maart is dit echt mijn baan. Ik verdien m'n geld met de verkoop van borduurpakketjes, patronen en geborduurde sieraden op Etsy en via mijn eigen website, en soms ook nog wel een beetje met borduurwerkjes. 

Hiervoor was ik projectmanager en die ervaring kan ik goed gebruiken als kleine ondernemer. Ik heb bijvoorbeeld ook een stand op de Kreadoebeurs en ben al eerder op grote beurzen geweest. Best een onverwachte ontwikkeling als je kijkt dat dit als grap begon, maar het is heel organisch gegroeid en het voelt goed. Ik lever over de hele wereld en dat is enorm leuk. Sommige mensen sturen me kaartjes en foto's van het werk dat zij van mijn patronen hebben gemaakt. 

Over tien jaar heb ik misschien wel een paar naaiateliers in Azië, waar dan mooie dingen worden gemaakt, op een eerlijke manier en voor een eerlijke prijs. Dan kan ik mijn ervaring als projectmanager combineren met alles wat ik nu over maken en verkopen leer op Etsy en via mijn eigen site. Want daar doorloop ik nu het hele proces al in het klein.”  

Je kunt Studio Koekoek vinden op de KreaDoe beurs in hal 7, stand E059


Mischa (39), eigenaar van craftsbymischa

“Ik kwam op Etsy, keek eens goed rond en dacht, 'dit niveau haal ik ook wel'. Zo ben ik begonnen met mijn werk te verkopen. Maar ik was al vanaf kinds af aan heel creatief. Ik maak nu mozaïeken, muurhangers van kralen, gehaakte sjaals en een variatie op torans. Dat zijn een soort hindoestaanse doeken om boven je deur te hangen, bedoeld om gasten mee te verwelkomen. Ik maak er mijn eigen versie van, gehaakt en kleurrijk.

Ik vind het vooral heel erg leuk om mijn creativiteit te delen met anderen. Ik vind ook dat er te veel mensen zijn die hetzelfde doen of die alleen maar pakketjes verkopen waar anderen mee aan de slag kunnen, in plaats van zelf iets te verzinnen. Bij komt het echt vanuit mezelf. Ik probeer zo origineel mogelijk te zijn.

Op dit moment ben ik eigenaar van een strijkservice, maar ik zou het heel leuk vinden als ik zou kunnen leven van wat ik op Etsy.com verkoop. Toch zie ik dat niet zo snel gebeuren. De hoeveelheid werk die in sommige stukken gaat zitten... dan is de verhouding gewoon zoek. Ik heb een paar schilderijtjes gemaakt van kralen in de verkoop, voor 400 euro per stuk. Dat lijkt veel, maar ik heb er letterlijk tientallen uren werk in zitten.

Dat is wel de ellende van retail vandaag de dag; je kan ook gewoon naar de Action om iets goedkoops te halen. Ik denk dus niet dat het reëel is om er echt mijn werk van te maken. Maar voldoening geeft het zeker. Dan verkoop ik bijvoorbeeld iets aan iemand in Amerika en krijg ik een mail met foto's van tevreden klanten. Fantastisch is dat. Ik doe het echt voor mijn eigen plezier en voor de rest weet je nooit hoe het loopt.”


Marjorie (38), eigenaar van Joorcreates

“Ik snap dat het vaak een beetje kneuterig lijkt, alleen al door het fröbelen of knutselen te noemen. En voor sommige mensen blijft het ook op dat niveau. Maar laat me je verzekeren: voor de meesten draait dit om vakmanschap, om kunde. En nog belangrijker, de producten die je op Etsy vindt, bieden zoveel meer dan de massaproductie die je in andere winkels ziet.

Ik ben altijd al creatief bezig geweest, maar kom altijd weer terug bij hetzelfde medium: de naaimachine. Het groeit organisch. Eerst maak je iets moois voor jezelf. Dan komen anderen ook naar je toe, 'kan jij geen kraamcadeautje maken voor die of die?'. En zo kwam ik op Etsy terecht.

Een voordeel is dat je direct een internationale klantenkring hebt. Het eerste wat ik ooit verkocht, een kussensloop, ging gelijk naar Amerika. Nu ben ik een paar jaar verder en liggen mijn producten in Australië, Noorwegen en Spanje. Dat geeft zo'n ongelooflijk goed gevoel! En ik vind het zo leuk dat je je service heel persoonlijk kan maken. Vaak krijg ik van mijn klanten informatie over degene voor wie het cadeautje bedoeld is. Dan denk ik actief mee over hoe we het precies op diegene kunnen toesnijden, zodat het ook echt een persoonlijk cadeau is.

Ik kom zelf uit het bankwezen, dus dit is wel heel iets anders. Maar juist in naaien zit iets heel wiskundigs. Het is steeds weer puzzelen hoe je het mooiste resultaat bewerkstelligt. Ik heb het mezelf geleerd en kijk ook vaak op YouTube. En als ik er echt niet uitkom, kan ik altijd bij een vriendin terecht die ook echt opgeleid is tot coupeuse. Die legt me dan uit hoe ik een nieuwe techniek naai of hoe ik een bepaald probleem oplos.

Mijn inspiratie haal ik online. Maar dat is het dan ook wel, inspiratie. Het eindproduct lijkt zelden op wat ik van tevoren bedacht had. Een idee evolueert terwijl je het aan het uitvoeren bent. Daarbij is de input van de klant juist ook heel belangrijk; zijn of haar verzoek en mijn ideeën en creativiteit, dat maakt die unieke mix die je nergens anders kan vinden.”

Het staatsbanket: Stijfjes tafelen

Bij elke staatsbezoek hoort een staatsbanket, of in het geval van het recente bezoek van koning Willem-Alexander en prinses Maxima aan Australië, een staatslunch. Een zeer formele aangelegenheid waar een ieder piekfijn aan tafel verschijnt. Hoe gaat zo’n staatsbanket eigenlijk in zijn werk en waar is het allemaal goed voor?

Het is een eeuwenoude traditie: op de eerste dag van een staatsbezoek wordt door de gastheer of gastvrouw een staatsbanket georganiseerd, waarbij de gasten worden getrakteerd op een chique meergangendiner. Dag twee vond dan altijd het contradiner plaats, waarbij de gast op zijn beurt ook weer een klein legertje aan ingevlogen koks aan het werk zette. Maar twee avonden op rij zo’n stijf diner uitzitten, dat was onze Beatrix op een gegeven moment wel beu en op haar initiatief werd er voortaan voor de tweede avond iets anders bedacht.

Wat wordt er zoal gegeten bij een staatdiner? Dit is het menu van de staatslunch die Willem-Alexander en Máxima in Australië voorgeschoteld kregen:

Aardappelpannenkoekjes met garnalen en zalm met een gel van bieten en een salade van bloedsinaasappel en venkel

Rosbief met een korst van macademia noten en wilde kruiden met een puree van pastinaak, tuinbonen, paddenstoelen en een glazuur van rode wijn

Krokante bal van pavlova met yoghurt en vanille en citroen sorbet met een salade van mango, passievrucht en roselle

Dat werd de contraprestatie, een culturele avond verzorgd door de gast. Ons koningshuis neemt dan bijvoorbeeld het Nederlands Dans Theater mee op sleeptouw. “Zo’n avond met een concert of optreden is voor alle aanwezigen een verademing, want een banket is heel vermoeiend", vertelt historicus en koningshuisdeskundige Dorine Hermans. "Vaak vormt taal een obstakel, waardoor tafelgasten maar moeizaam met elkaar praten. Dan is het heerlijk om de avond erna naar een opvoering te kunnen kijken en vervolgens vrij te mogen rondlopen.”

Hermans weet ook te vertellen dat een staatsbanket niets minder dan een militaire operatie is. “De hofmaarschalk heeft de leiding over zo’n banket en begint al een jaar van tevoren met voorbereiden.” Alles wordt tot in de puntjes verzorgd, maar toch is een uitnodiging voor een staatsbanket niet voor iedereen een reden tot juichen. “Het is niet gezellig tafelen en ontspannen eten. Veel gasten zijn wekenlang panisch bezig met wat ze aan moeten trekken of maken zich druk over de vereiste etiquette.” Welke vork gebruik je wanneer en wat moet je doen als je servet van tafel waait?

In elk land waar Willem-Alexander en Maxima op bezoek gaan treffen ze een andere cultuur aan. Zo werd er in Brunei tijdens het banket geen alcohol geschonken. Enkel water en sapjes stonden er op tafel. En dat terwijl de gasten in sommige gevallen toch echt wel een borrel kunnen gebruiken. De genodigden zijn namelijk volledig overgeleverd aan de tafelschikking. Als je met je partner arriveert zal die wel aan dezelfde tafel zitten, maar niet per se naast jou. Dus kan het zomaar gebeuren dat je twee uur naast een oersaaie bankier moet zitten, of met behulp van een tolk een gesprek probeert aan te knopen met je Bengalese buurvrouw.

De afwas

In Nederland vinden staatsbanketten vrijwel altijd plaats in het Paleis op de Dam.
Daarbij zijn tussen de 100 en 200 gasten aanwezig.
Na afloop staat de koninklijke keuken vol met afwas. Geen klein klusje:

- 2400 borden
- 3600 stuks bestek
- 1200 glazen
- 400 schotels

En dan te bedenken dat de afwas traditioneel met de hand wordt gedaan...

De locaties van staatsbanketten zijn prachtig en ter ere van het diner vaak imposant aangekleed, want een beetje gastheer laat zien dat ie veel blingbling in huis heeft. Om de hoofdtafel, waar de leden van het koninklijk huis aanschuiven, staan de kleinere tafels. Hoe dichter je bij de koning zit, hoe belangrijker je bent. Aanwezigen zijn er in alle soorten en maten; van CEO’s van grote bedrijven tot directeuren van liefdadigheidsinstellingen, maar ook nationale sporthelden. Het menu wordt door het koninklijk huis niet vrijgegeven om een zweem van mystiek aan het staatsbanket te geven. Maar er lekt natuurlijk regelmatig wat uit. Zo is bekend dat er bij Nederlandse diners oranje toetjes worden opgediend en dat er vaak lokale producten op tafel komen. Dus als er in het voorjaar in huize Oranje een staatsbanket is, staat het keukenpersoneel druk asperges te schillen.

Dorine Hermans ziet zeker het nut van een staatsbanket in, maar snapt ook wel waarom genodigden zich nogal ongemakkelijk kunnen voelen. “Het banket laat de gasten kennismaken met de vertegenwoordigers van een samenleving. Vaak mensen die ze ook later in het staatsbezoek nog tegen zullen komen. Maar het is een enorm stijve aangelegenheid, waarbij iedereen volledig opgedirkt en zelfbewust aan tafel zit." Na de speeches wordt het glas geheven, maar de voetjes zullen zeker niet van de vloer gaan en niemand gaat rollend van de wijn naar huis.

Wat Willem-Alexander zelf van die verplichte chique diners vindt weten we niet. Van onze koning is bekend dat hij graag op de bank ligt met een pizza, maar ook thuis zit dat er voorlopig niet in. Hermans: "Maxima heeft pasta en aardappels in de ban gedaan. Die komen er in Villa Eikenhorst niet meer in. Het is vooral veel groente en vis wat de pot schaft, wat voor gemopper zorgt bij Willem-Alexander en de kinderen." Zo zie je maar weer, ook het leven van een koning gaat niet altijd over rozen.

Door Kita van Slooten

App je gezondheid!

Je smartphone goed voor je gezondheid? Als je maar de juiste apps erop zet: best wel. Vandaag tip ik een aantal die de zeker moeite waard zijn om te downloaden. Op je gezondheid!

Ik heb eerder al eens in het RTL Weekend Magazine de gezondheid apps van Apple en Google gemeld, die wellicht je leven kunnen redden. In deze apps die standaard op je mobiele telefoon staan, kun je belangrijke informatie kwijt over je gezondheid. Ben je bijvoorbeeld allergisch voor antibiotica? Of heb je een bepaald medisch verleden waar artsen rekening mee moeten houden? Dan kun je dit in de app aangeven. Mocht jou iets overkomen, dan kunnen hulpverleners dit snel zien door in de app te kijken, zelfs als je telefoon vergrendeld is. Meer weten? Bekijk het artikel dan hier >

Vergeet je wel eens je medicijnen? 

Maar er zijn ook apps die je helpen met je medische geschiedenis. Als je veel medicijnen slikt dan begrijp ik best dat je soms door de bomen het bos niet meer ziet en wie weet vergeet je er af en toe wel een. Al die namen en wat mag wel met elkaar genomen worden. De MedApp Medicijnen (iOS & Android) kan je hierbij helpen. Hierin kun je al je medicijnen toevoegen. Je kan medicijnen eenvoudig scannen en toevoegen aan je eigen persoonlijke medicijnenlijst. In de app kun je ook de dosering aangeven en het tijdstip waarop je de medicijnen moet innemen. De app is vooral handig bij je volgende bezoek aan de huisarts, apotheek en ziekenhuis en om je te helpen herinneren aan het innemen van je medicatie.

Stappenteller maakt je bewust

Een stappenteller kan je ook helpen met het bereiken van je gewenste gewicht. Zo’n armbandje maakt je namelijk bewust hoeveel je nou op een dag beweegt. Er wordt namelijk geadviseerd om ongeveer 10.000 stappen op een dag te zetten, maar als je een zittend beroep hebt (zoals veel van ons) is dat best wel lastig om te halen. Een stappenteller kan je een seintje geven om weer in beweging te komen en há dat is weer goed voor de gezondheid. Heb je geen stappenteller maar ben je wel in het bezit van een smartphone? Dan telt je smartphone ook het aantal stappen dat je op een dag zet, dit is overigens iets minder nauwkeurig omdat je je telefoon nog weleens laat liggen als je bijvoorbeeld naar de wc gaat. Op je iPhone vind je dit ook onder de Gezondheidsapp en op je Android smartphone in je Google Fit account. 

Deze app kan de kans vergroten bij het redden van een leven

Een app die levens kan redden is de SOS Alarm app (iOS & Android). Je kunt natuurlijk 112 bellen maar je kunt tegenwoordig ook alarm slaan met de speciale SOS app. De app verzamelt informatie over de aard van de noodsituatie en kan vervolgens hulpverleners waarschuwen die in de buurt zijn, nog voordat iemand is doorverbonden met de meldkamer. Hulpverleners, EHBO’ers en artsen in hun vrije tijd kunnen op deze manier te hulp schieten nog voordat een ambulance, brandweer of politie is gearriveerd. Op deze manier kan de app zelfs de overlevingskans vergroten! De SOS app geeft de locatiegegevens door aan de meldkamer, er kunnen foto’s worden doorgestuurd en je kunt in de app aangeven hoeveel mensen er betrokken zijn bij bijvoorbeeld een ongeluk. 

Nina Verberne is vergroeid met haar iPhone en chief editor van Always with, dé techsite speciaal voorvrouwen. Ze vindt niets leuker dan met jou haar favoriete apps en handige know-how te delen!​

Weekendagenda

Koninklijke tassen

Van de klassieke handtas van koningin Elisabeth en het tasje van keizerin Sisi tot clutches van koningin Maxima en drie door haar uitgezochte tassen van koningin Juliana: het tassenmuseum toont een prachtige collectie 'royal bags'. www.tassenmuseum.nl.

N8

Museumnacht in Amsterdam belooft weer een groot feest te worden. In het Stadsarchief wordt de nacht geopend door Top Notch en Noah's Ark; verder zijn er optredens van Roxanne Hazes tot Trafassi en de Amsterdam Klezmer Band. Dit jaar doen er meer dan 50 musea mee maar reken wel op drukte. Tip: ga naar een klein museum waar je nog nooit van hebt gehoord, zoals het Amsterdam Pipe Museum of Castrum Peregrini. Kijk op www.museumnacht.amsterdam voor het programma, routes en de evenementen. 

Streekbier Festival

Een wandeling door het mooie centrum van Utrecht langs 16 unieke cafés die in totaal 19 verschillende streekbieren verkopen. Koop een proefglas en probeer zoveel mogelijk verschillende bieren ... en dat hoeft niet in een avond, hoor. De volgende dag kun je vanaf 15 uur gewoon weer verder proeven! streekbierfestival.nl.

Crossing Borders

Lezingen, muziek, toneel, dans en literatuur: tijdens het Crossing Border Festival worden de ideeën over literatuur en muziek nog verder opgerekt. Zangers als Michael Frenti en Barry Hay treden op en schrijvers als Arnon Grunberg en Lize Spit lezen voor uit eigen werk. Het festival vindt plaats verspreid over het centrum van Den Haag. Wees er snel bij, kaartjes zijn erg gewild. crossingborder.nl.

Oogstfeest

Bij een oogstfeest denk je niet meteen aan Rotterdam, maar komende zaterdag wordt in de stad de nieuwe oogst binnengehaald: van cider tot cranberry's en stadshoning tot haute friture. Natuurlijk met foodtrucks, muziek en gezellige wijn- en biertentjes. www.rotterdamseoogst.nl.

Volg Weekend Magazine op Facebook en Instagram. En wees als eerste op de hoogte van winacties via onze nieuwsbrief!

Carrot cake balls

In samenwerking met Nieuw Amsterdam

De meisjes van Chickslovefood hebben weer een slimmigheidje bedacht. Eet je heel graag carrot cake, maar wil je nou ook weer niet iedere dag zo’n stuk zoetigheid naar binnen te werken? De oplossing: mini healthy carrot cakejes in de vorm van balletjes. Enne… hoera voor de verstopte groenten. Happy snacking!

Bereidingstijd: 25 minuten

Men neme (voor zo'n 8 balletjes):

  • 80 gram wortelrasp (peen julienne)
  • 1 flinke hand gepelde walnoten
  • 10 dadels zonder pit
  • 1 tl kaneel
  • 50 gram kokosrasp

En zo doe je het:

Doe de wortelrasp, gepelde walnoten, dadels, kaneel en de helft van de kokosrasp in een keukenmachine. Meng tot een kleverige massa. Draai met je handen balletjes van het mengsel. Erg plakkerig? Dan helpt het als je je handen een beetje nat maakt. Rol de balletjes door de overgebleven kokos. Je healthy carrot cake balls zijn ready to eat ór to go!

Tips:

  • Deze balletjes bewaar je in de koelkast, in een luchtdichte doos blijven ze 2 dagen goed.
  • Invriezen kan ook! Leg de bevroren balletjes de avond voordat je ze wilt eten in de koelkast, zodat ze de volgende dag weer lekker chewy zijn.
  • To go? De balletjes blijven zo’n 3 uur goed in je tas.

 

Het meal planning-kookboek van Chickslovefood
Nina en Elise van Chickslovefood hebben dé oplossing voor iedereen met een druk leven: meal planning! Het meal planning-kookboek staat boordevol simpele recepten met maximaal vijf ingrediënten die je van tevoren klaar kunt maken zoals makkelijke meeneemontbijtjes, fijne ovenschotels die je een dag eerder al kunt maken, healthy lunches die na drie uur in je tas nog steeds heerlijk zijn en supersnelle toetjes. Door handige tips en tricks leer je bovendien hoe je eten langer kunt bewaren en beter vooruit kunt plannen. Kortom: een must have voor werkende ouders, gejaagde studenten en ieder ander die drukbezet is.

Titel: Chickslovefood Het meal planning-kookboek
Auteurs: Elise Gruppen en Nina de Bruijn
​Fotografie: Harold Pereira
Prijs: € 19,99
ISBN: 9789046821312
Uitgever: Nieuw Amsterdam

 

 

 

 

Volg Weekend Magazine op Facebook en Instagram. En wees als eerste op de hoogte van winacties via onze nieuwsbrief!