Weekend magazine cover
  • In dit nummer Path 400 Created with Sketch.

  • Weekend Magazine editie 42, 2016 Path 400 Created with Sketch.

  • Menu Path 400 Created with Sketch.

Oval 3 + Path 400

Met een jetlag de middelbare school door: slaaptekort is een groot en serieus probleem onder pubers

Niet voor één uur ’s nachts kunnen slapen en de volgende dag weer om zeven uur je bed uit; het is de dagelijkse realiteit van te veel middelbare scholieren, met chronisch slaaptekort tot gevolg. "Dit is een sociaal-maatschappelijk probleem dat uit de hand loopt", zegt neuroloog en slaapdeskundige Hans Hamburger.

"Ik denk dat ik het beste kan omschrijven alsof er watten in mijn hoofd zaten", zegt Liz (19). Vanaf haar veertiende jaar kreeg ze moeite met in slaap komen. En daardoor natuurlijk ook met de volgende ochtend vroeg uit bed komen. "Na een paar nachten van vier à vijf uur slaap was ik niet meer uit bed te branden, ik had er de energie niet voor. Mijn moeder kon dan zeuren of schreeuwen wat ze wilde, maar ik bleef gewoon in bed liggen. Op school leek het alsof alles langzamer ging. Ik kon me moeilijk concentreren, soms viel ik in slaap tijdens de les."

Wat Liz doormaakt, is typerend voor veel middelbare scholieren, zegt Hans Hamburger, hoofd van het Amsterdam Slaap Centrum en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Slaap- en Waakonderzoek (NSWO). Een op de tien jongeren heeft ernstige slaapproblemen en de overgrote meerderheid kampt met slaaptekort, blijkt uit onderzoek van de Hersenstichting. Uit een enquête onder bètadocenten op middelbare scholen blijkt dat alle ondervraagde leraren wel eens leerlingen met slaaptekort in de les hebben en dat als een probleem ervaren.  

"Die kostbare schooljaren krijg je nooit meer terug"

Hans Hamburger legt uit: "Vanaf ongeveer het dertiende jaar maakt je lichaam grote, ook hormonale, veranderingen door. De biologische klok verandert, waardoor het slaap-waakritme verschuift naar een later tijdstip. Kon je op je tiende jaar eenvoudig om negen uur in slaap vallen, op je veertiende jaar kom je niet in slaap voor elf uur. Dit hoeft geen probleem te zijn. Maar mocht een tiener een avondmens blijken te zijn – dit is genetisch bepaald -, dan verschuift het slaap- en waakritme naar een nog later tijdstip op. Uit onrust of verveling pakt een puber zijn mobiele telefoon. Door het licht dat van het schermpje in de ogen valt, krijgen de hersenen een seintje dat je wakker moet blijven. Zo kan het zijn dat een middelbare scholier pas om twee of drie uur in slaap valt, terwijl die om half negen weer in de schoolbanken moet zitten. Dan komt hij bij lange na niet aan de negen uur slaap per nacht die hij nodig heeft."

Een ontregelde biologische klok kun je vergelijken met een jetlag, en dat zit het leervermogen en de hersenontwikkeling van pubers flink in de weg. Dat is doodzonde volgens Hamburger, want die kostbare schooljaren krijg je nooit meer terug. "Het puberbrein kan zich onwaarschijnlijk veel stof eigen maken, maar daarvoor heeft het genoeg slaap nodig. In de diepe slaap wordt aan het begin van de nacht abstracte kennis verwerkt. In de REM-slaap, de laatste slaapfase, verwerken we de psychologische prikkels van de dag en wordt het geheugen voor ruimtelijk inzicht vastgelegd."

GEVOLGEN VAN SLAAPTEKORT:

Iedereen heeft weleens een slechte nacht, dat kan weinig kwaad. Maar een aanhoudend verstoord slaap- en waakritme heeft grote gevolgen voor je lichamelijk en geestelijk welzijn. Het ontregelt je metabolisme, immuunsysteem, hormoonhuishouding, leervermogen, bloeddruk en de regulering van je lichaamstemperatuur. Onder jongeren kan chronisch slaaptekort leiden tot talloze problemen zoals slechte schoolprestaties, achteruitgang van de (psychische) gezondheid, overgewicht, depressie, agressief gedrag en een hoger risico op alcohol- en drugsmisbruik.kst

Pas toen Liz regelmatig niet of later naar school ging en haar schoolprestaties verslechterden, kregen haar ouders door dat er iets mis was. "Ik ben geen lui persoon. Ik haal graag goede cijfers, maar het kon me nog maar weinig schelen. Toch wist ik niet dat ik een slaapprobleem had. Ik dacht dat iedere puber lastig in slaap kwam. Hoe weet je wat normaal is?"

"Ze zien wanhopige ouders die een ongeïnteresseerde depressieve puber met zich meeslepen naar een spreekuur"

Rond haar vijftiende kwam Liz in een negatieve spiraal terecht. Ze ontwikkelde een eetstoornis, anorexia, en begon zichzelf te verwonden. Na een lang circuit van psychologen, ziekenhuizen, geestelijke gezondheidszorginstellingen en heel veel slaapmedicijnen kwam ze op haar achttiende terecht bij slaapcentrum Kempehaeghe. "Daar voelde ik me voor het eerst serieus genomen. Eindelijk werden mijn problemen niet gegooid op 'te veel stress', of ‘ze denkt te veel na’ en verdoezeld met medicijnen."

"Het is schrijnend dat er zoveel jaren verstrijken voordat jongeren als Liz de juiste hulp krijgen", zegt Hamburger. "Huisartsen en psychologen herkennende de symptomen van slaapstoornissen vaak niet. Ze zien wanhopige ouders die een ongeïnteresseerde depressieve puber met zich meeslepen naar een spreekuur.” Volgens Hamburger zijn patiënten als Liz slechts het topje van de ijsberg. “Wij zien in ons slaapcentrum alleen de extreme gevallen. Jongeren met bijkomende, soms zeer ernstige gedragsproblemen, die wanhopig op zoek zijn naar hulp. Vaak is het kwaad dan al geschied. Dat is zo zonde, want behandeling is mogelijk."

SIGNALEN DAT EEN PUBER KAMPT MET EEN VERSTOORD SLAAP- EN WAAKRITME

  • ’s Morgens niet goed of helemaal niet op kunnen staan
  • Suffige, ongeconcentreerde indruk
  • ’s Avonds niet de slaap kunnen vatten
  • Alsmaar moe
  • Prikkelbare, vertraagde reacties
  • Verslechterde schoolprestaties

Vertoont jouw kind bovenstaande signalen? Maak dan een afspraak bij de huisarts en vraag naar een verwijzing voor een geaccrediteerd slaapcentrum.

Elke tiener met slaapproblemen vraagt om een eigen, vaak multidisciplinaire behandelmethode. Maar het rechtzetten van de biologische klok, is volgens Hamburger vrij simpel. "Het moet iedere dag, ook in het weekend, een à twee uur voor de gewenste slaaptijd donker zijn. Dus: computer, tv en mobiele telefoon uit. In de praktijk betekent dit dat een tiener rond halfnegen al licht moet mijden. Vaak helpt een zonnebril ‘s avonds ook. Zo zet je het systeem alvast naar slaap. ’s Ochtends is juist weer veel licht nodig. Een lichtwekker kan hierbij helpen. Ook moeten de gordijnen open. Met een zonnebril op naar school fietsen is dus geen goed idee! Dit moeten ze weken lang volhouden om hun slaap- en waakritme te normaliseren. Tieners die een avondmens zijn, zullen dit jaren moeten volhouden."

"Probeer een tiener van 16 maar te vertellen dat die op zaterdag om tien uur op bed moet liggen"

De methode mag eenvoudig zijn, de praktijk is verre van dat. Probeer een tiener van 16 maar te vertellen dat die op zaterdag om halfnegen uur al niet meer op zijn mobiele telefoon mag kijken en om tien uur in bed moet liggen. Neuroloog Hamburger erkent dat dit lastig is, maar de jongeren die in het Amsterdam Slaap Centrum komen, gaan over het algemeen serieus aan de slag met behandelingen. "Zij zitten al zo diep in de problemen dat ze alles aanpakken om hun situatie te verbeteren."

Liz is inmiddels 19 en staat nog steeds onder behandeling bij Kempehaeghe. Het gaat beter, maar ze denkt niet dat haar slaapproblemen ooit helemaal over gaan. Toch is het is al een hele opluchting dat ze weet wat er aan de hand is. "Ik kan er nu beter mee omgaan wanneer ik moeilijk in slaap kom of niet kan doorslapen. Ik weet dat mijn hersenen me soms voor de gek houden: voor mijn gevoel lig ik twee uur wakker terwijl dit eigenlijk maar 40 minuten is."

Snellere herkenning en erkenning van slaaptekort onder jongeren en de gevolgen daarvan is volgens Hamburger prioriteit. Een eerste stap in die richting is een lespakket (Charge your brainzzz) dat de Hersenstichting gaat ontwikkelen in samenwerking met [email protected], een spin-off van de Rijksuniversiteit Groningen. Hiermee wil de Hersenstichting jongeren informeren over het belang van slaap voor gezonde hersenen en hen stimuleren hun eigen slaapgedrag te verbeteren. "Het moet een interactief lespakket worden, waarin jongeren ook hun eigen slaapgedrag onder de loep nemen", zegt Floor van Oosterhout, chronobioloog in Amsterdam Slaap Centrum MC Slotervaart en medeontwikkelaar van het lespakket.

"Over voeding en beweging wordt allerlei voorlichting gegeven, maar voor slaaptekort en de gevolgen daarvan is vrijwel geen aandacht. Terwijl slaap vaak aan de basis staat van overgewicht en gedragsproblemen. Het zou al schelen als meer jongeren weten dát ze een biologische klok hebben en dat ze beter in slaap vallen als ze een uur voor slaaptijd het licht van hun mobiele telefoon meer gaan mijden of dat ze een lichtfilterende bril gebruiken. Net als dat je niet altijd gezond eet of genoeg beweegt, onderhoud je ook niet altijd goede slaapgewoontes, maar als je weet wat je moet doen om je slaappatroon weer in het gareel te krijgen, kan dat al een hoop problemen voorkomen", zegt van Oosterhout.

Het doel is medio 2017 te starten met een pilot van het lespakket. Liz vindt het een goed initiatief. "Ik weet dat ik een extreem geval ben, maar niemand van mijn leeftijdsgenoten slaapt genoeg. Het had mij in ieder geval geholpen als ik beter op de hoogte was geweest van de gevolgen van slaaptekort".

Door Rachel van de Pol

Do it yourself: chocola

Puur, melk, wit, met banaan of caramel, met pistache of rode peper. Bijna iedereen heeft wel een favoriete chocolade. Maar je staat er waarschijnlijk nooit bij stil wat een werk er allemaal in dat ene lekkere bonbonnetje of die guilty pleasure reep zit. Dit weekend is het Origin of Chocolate festival in het Tropenmuseum in Amsterdam. Wij vroegen het alvast aan enkele ervaringsdeskundigen.

Met dank aan: Benthe, Youri, Noah, Merel en Sjors, Deva, Flynn, Jayden, Sophie en Stacey.

Goed, chocola is dus niet van kraaknoten, niet van melk en niet van meel met bruine kleurstof gemaakt. Maar hoe maak je het dan wel? Malou Dronkers weet het antwoord. Zij is een startup begonnen die pakketten maakt om zelf thuis chocolade van te maken, Macao. Er moet behoorlijk wat gebeuren voordat chocolade de lekkernij is die we allemaal kennen. Malou: “Cacaobonen zijn rauw echt niet te eten, ze zijn hartstikke bitter.”

Om maar te beginnen bij het begin: men neme een vrucht van de Cacaoboom. Die grote jongens zitten vol met zaden, de bonen dus, met daaromheen een soort zoete pulp. De bonen laat je samen met die pulp gisten en daarna een tijdje drogen. Hoe lang dat precies duurt, hangt helemaal af van het soort boon. Malou: “Met chocola is het eigenlijk net als met wijn of koffie. Het maakt nogal uit waar de bonen vandaan komen, hoe de grond daar is en het klimaat, en hoe de bonen gefermenteerd en gedroogd zijn. Dat kan je proeven.” Dat je dat kan proeven is wel pas sinds een jaar of twintig zo. Daarvoor werden alle cacaobonen gewoon op een grote hoop gegooid en daarna door elkaar verwerkt. En dus smaakte alle chocolade hetzelfde. Maar nu niet meer: “Chocola is steeds vaker van een bepaalde boon uit een bepaald gebied gemaakt en dus heel specifiek van smaak. Dat noemen ze 'single origin'.”

Als de bonen eenmaal gedroogd zijn, worden ze soms nog gebrand of getoast voor de smaak. Daarna worden ze uit hun schilletjes gehaald. De binnenkant van de boon is waar de heerlijkheid zit: dat zijn nu een beetje brokkelige stukjes, die tegenwoordig ook wel in de supermarkt verkocht worden als ‘cacao nibs’. Om er uiteindelijk chocola van te maken, worden die vermalen, net als koffie. Dat heet dan cacaomassa.

Nu zijn we al een eind op weg. Vaak wordt een deel van de cacaomassa geperst, waardoor twee producten ontstaan: cacaoboter en cacaopoeder. Om chocola te maken meng je cacaomassa met suiker en soms nog wat extra cacaoboter, om het wat vettiger te maken.  Het goedje dat dat oplevert wordt gewalst, en een flinke tijd ook: soms wel drie dagen. Dat is belangrijk voor de textuur en de smaak. Al die tijd blijft de chocolade in gesmolten toestand. Pas als alles helemaal goed gemengd is, wordt het snel afgekoeld. Malou: “Daardoor krimpen de moleculen in een keer samen. Dat zorgt voor de lekkere knak in een chocoladereep.”

Vanaf dit moment kan de chocolademaker z’n creativiteit de vrije loop laten: “Alles wat ‘ie lekker vindt, kan erin. Zolang het maar droge producten zijn, want vloeibaar mengt niet goed met het vet uit de cacaoboter. Melkchocolade wordt bijvoorbeeld niet met melk, maar met melkpoeder gemaakt. Zelfs honing is eigenlijk al te nat. Maar voor de rest kan de chocolatier helemaal los.” Dan wordt het in een vorm gegoten, gekoeld en is de chocolade klaar.

Wil je nou zelf ook chocola maken? Macao maakt starterspakketten voor de beginnende thuis-chocolatier. Malou: “In zo’n pakket zit alles om binnen 10 minuutjes vier lekkere repen te maken. En je kan er alles in doen waarvan jij denkt dat het iets . ” Van minimarshmellows tot frambozen, van amandelen tot basilicum. Met gemak maak je er een origineel cadeautje van. Of gewoon een verwennerijtje voor jezelf, precies zoals jij het het allerlekkerst vindt.

De starterspakketten van Macao komen volgende maand op de markt. Wil je zo’n pakket winnen? Stuur ons dan een mailtje op [email protected] en beschrijf welke ingrediënten jij allemaal in jouw favoriete thuismaakreep zou doen. Wie weet ben jij wel een van de twee winnaars, die als allereerste zo’n pretpakket mogen ontvangen.  

Swingen op de bank met deze fijne muziek apps

Dit weekend barst in Amsterdam het muziek spektakel ADE (Amsterdam Dance Event) los. Maar ook jij kan vanaf de bank met de voetjes van de vloer en genieten van lekkere tunes. Deze 5 apps zorgen voor een muzikaal feestje.

1. Noon Pacific

Noon Pacific is een muziek app die je iedere maandag voorziet van een nieuwe mixtape. Op een mixtape staan 10 nummers van bekende en minder bekende artiesten, en goede remixjes. Iedere maandag is het weer een verrassing welke nummers er in de mixtape zitten. Lekkere lounge muziek, chille zomerbeats, Noon Pacific heeft het allemaal!

Bovendien is de app qua design ook prachtig, dus een pareltje voor het oog.

Prijs: gratis (let op; je kunt de muziek niet offline luisteren dus verbruikt gewoon je data)
Beschikbaar voor: iOSAndroid & Desktop

2. Musical.ly

Met Musical.ly kun je jouw eigen videoclips maken. Je playbackt of zing mee met een bestaand liedje en tegelijkertijd neem je ook een filmpje op. Een beetje vergelijkbaar met vloggen, maar dan dansend en zingend. Als je jouw Musical.ly hebt gemaakt, kun je deze delen op het bijbehorende sociale netwerk. Hoe creatiever je met beeld en zang omgaat, des te meer likes je scoort.

Prijs: gratis
Beschikbaar voor: iOS & Android

3. Inside Abbey Road

Voor deze app heb je een Virtual Reality bril nodig, maar niet per se een duur en super geavanceerd model. Een kartonnen modelletje is prima. De Inside Abbey Road-app geeft je een 360 graden view van de beroemdste studio in London. Daarnaast kun je ook middenin een sessie van het London Symphony Orchestra zitten.

Prijs: gratis
Beschikbaar voor: iOS & Android

4. Harmony 3

Harmony is een prachtige puzzel app voorzien met fijne rustgevende geluiden. Het is dan ook een absolute must om dit spel te spelen met headphones of met het geluid aan! In het spel moet je kleuren combineren en verwisselen om een kleurenpalet te maken. Bij de start van elk level zie je een aantal kleurenpaletten die bestaan uit verschillende blokken. Die worden vervolgens verdeeld over het speelveld en is het jouw taak om ze op de juiste plek te krijgen. Elk blokje kan maar één of twee keer worden verschoven. Lukt het niet in een aantal zetten? Dan moet je opnieuw beginnen. 

Prijs: €2,99
Beschikbaar voor: iOS & Android

5. Loopimal

Leuk voor de kinderen maar stiekem ook hartstikke leuk voor jezelf. Loopimal van de makers van Drawnimal. De app leert je kinderen op een creatieve manier muziek maken. Zodra je Loopimal opent, begint het feest. Je ziet verschillende dieren, die elk zo hun eigen geluid maken. De gekleurde knoppen onder het beeld, de toetsen, zorgen ervoor dat het dier geluid maakt. Zet de knoppen naast elkaar en de dieren maken een fijn deuntje. Door rechtsboven op het plusje te tikken, kun je meerdere dieren met elkaar combineren.

Prijs: €2,99
Beschikbaar voor: iOS

Nina Verberne is vergroeid met haar iPhone en chief editor van Always with, dé techsite speciaal voor vrouwen. Ze vindt niets leuker dan met jou haar favoriete apps en handige know-how te delen!

Wonderlijke wezens en dommige dreumels

Fans van J.K. Rowling staan al in de startblokken, want over enkele weken verschijnt de boekverfilming Fantastic Beasts and Where To Find Them in de bioscoop. Deze spin-off van de Harry Potter-reeks vertelt over tovenaar Newt Scamander die zich na zijn studie aan Zweinstein richt op het onderzoek naar magische wezens. Wanneer enkele hiervan in New York weten te ontsnappen zijn de rapen gaar en moet de jonge tovenaar alles op alles zetten om een berg aan problemen op te lossen.

Vijf jaar na de laatste Harry Potter film wordt het dus weer volop genieten van de magische wereld die schrijfster J.K. Rowling als geen ander weet te creëren. Wie alvast in de stemming wil komen kan zaterdag 29 oktober terecht bij Pathé waar een heuse Harry Potter marathon plaats gaat vinden. De acht films zitten boordevol bijzondere, grappige en griezelige momenten. Hieronder een greep gedenkwaardige scènes die het geheugen weer doen opfrissen

Aankomst op Zweinstein
Wat een jonkies waren het in de eerste film nog. Hoofdrolspeler Daniel Radcliffe was dan ook pas elf jaar oud toen hij werd gecast voor de rol van Harry. De kleine tovenaar ontmoet in de trein naar Zweinstein zijn nieuwe vriendjes Ron en Hermelien, een vriendschap die de komende jaren van groot belang zal zijn. Samen arriveren ze bij hun indrukwekkende nieuwe school en dan gaan de avonturen pas echt beginnen.

Het chagrijn van Sneep
Severus Sneep is de norse, mysterieuze leraar toverdranken. Hij lijkt een afkeer van Harry Potter te hebben, maar redt ook diens leven tijdens een zwerkbalwedstrijd. Het blijft lang onduidelijk wat zijn drijfveren zijn. In het klaslokaal snoert hij de leerlingen in ieder geval vakkundig de mond. Zelfs de bijdehante Hermelien komt er niet doorheen. Want als Professor Sneep wil dat je je boek openslaat op pagina 394 dan doe je dat. Punt uit.

Harry is het beu
Na de dood van zijn ouders kwam kleine Harry terecht bij zijn oom en tante, de afgrijselijke familie Duffeling. Zij lieten Harry in de bezemkast slapen en logen tegen hem over zijn achtergrond. Nadat hij op Zweinstein met een andere wereld kennis maakt krijgt Harry een steeds grotere hekel aan de Duffelingen. Als hij er noodgedwongen weer een schoolvakantie moet doorbrengen en de wanstaltige Margot nare opmerkingen over zijn ouders maakt is de maat vol. Een tovenaar beledigen iets wat Margot beter niet had kunnen doen.

Tienerperikelen
De leerlingen van Zweinstein zijn niet alleen druk in de weer zijn met toverdrankjes en magische spreuken, ze zijn ook erg druk met elkaar. Want het zijn immers tieners en die hebben te maken met een stortvloed aan hormonen. Zo weet Ron niet goed of hij Hermelien nou irritant vindt of aantrekkelijk. Of allebei. En hij is niet de enige die wordt afgeleid door kriebels in de buik. Praten is voor veel puberjongens nogal ingewikkeld, maar gelukkig is er altijd nog een stevig potje zwerkbal om indruk te maken op de meisjes.

De kwaadaardige Voldemort
Voldemort wordt ook wel Heer van het Duister genoemd en hij doet die naam eer aan. Naarmate de reeks vordert neemt zijn macht toe en wordt hij steeds angstaanjagender. De boosaardige tovenaar is vrijwel al zijn menselijkheid verloren. Hij streeft er naar heerser over de tovenaarswereld te worden en alle tovenaars die dreuzelbloed in zich hebben wil hij vernietigen. Zijn meedogenloosheid wordt in het begin van Deathly Hallows duidelijk gemaakt tijdens een bijeenkomst waar hij zelfs zijn eigen aanhangers doet beven.

De 23 uur lange Harry Potter marathon start zaterdag 29 oktober om 11:00 in Pathé bioscopen te Amsterdam, Arnhem, Breda, Groningen en Rotterdam.
Tickets zijn hier verkrijgbaar.

Fantastic Beasts and Where to Find Them draait vanaf 16 november in de bioscoop.

 Door Kita van Slooten

Volg Weekend Magazine op Facebook en Instagram. En wees als eerste op de hoogte van winacties via onze nieuwsbrief!

Verliefd op een collega: 'Op werk had niemand iets door'

Een leuk gesprek na werktijd. Een mailtje met een spannende ondertoon. Een knipoog in het voorbijgaan en na de borrel samen nog even blijven hangen. Flirten op het werk is hartstikke spannend. Maar het kan ook veel problemen op leveren, ook als een beetje onschuldig dartelen uitloopt op een echte relatie. Romantisch natuurlijk, maar een relatie op de werkvloer is geen aanrader, vindt Femke, die inmiddels getrouwd is met haar collega en drie kinderen met hem heeft. 

Ik weet het nog heel goed. In mei 2002 moest ik op sollicitatiegesprek komen. Rick (niet zijn echte naam, red.) deed de deur open en ik dacht: 'Wow, wat een verschijning'. Ik was ook enthousiast over de stage hoor." Femke werd aangenomen, ze ging kinderen met gedragsproblemen begeleiden. "Ik werkte veel met hem. Dat klikte leuk, maar ook met de andere twee collega's."

Ze kwam Rick ook buiten werk tegen, tijdens het uitgaan. "Dat was toen heel gezellig. Leuker dan normaal. Toen zijn vorige relatie was afgelopen, gingen we bellen na werktijd. We vonden elkaar wel leuk, maar als je stage loopt, ligt dat natuurlijk gevoelig. We hebben er heel veel over gepraat. Na een paar weken kwamen we tot de conclusie dat we het wilden proberen."

Liefde op het werk kan je vleugels geven. Verliefde collega's vinden het natuurlijk niet erg dat het weer maandag is. Maar het is niet gek dat Rick en Femke wel twee keer nadachten voordat ze aan een relatie begonnen. Het kan namelijk net zo goed voor spanningen zorgen, zegt Timo Kooiman. Hij is coach en procesbegeleider, gespecialiseerd in gezonde werkrelaties. Zijn standpunt: "Beter een collega met wie je goed kunt opschieten en met wie het prettig werken is, dan een vriendschap of relatie op de werkvloer die het werk onder druk zet."

'Ik moest 's ochtends vroeg de deur uit zodat niemand me zou zien'

Maar op de werkvloer waren Femke en Rick nauwelijks met elkaar bezig. Femke was gewoon Femke de stagiair die haar werk goed wilde doen. "Even een knipoog naar elkaar, dat vonden we nog net kunnen. Zoenen op het werk hebben we nog nooit gedaan. Hij bracht me wel eens thuis, maar elkaar aanraken deden we pas zodra de deur dichtging. Even snel stiekem op het werk of om een hoekje, daar begonnen we niet aan. Voor je het weet word je betrapt."

Want de andere collega's in het team van Femke en Rick mochten er niets vanaf weten. "Dat wilde ik niet, uit angst dat het invloed had op mijn stage. Als ze het wisten, zouden ze zich misschien anders gedragen. Ik wilde het zo neutraal mogelijk houden." Dat was soms knap lastig, want buiten werk zagen ze elkaar natuurlijk wel. Zo was er het carnaval in Eindhoven. Rick liet dan aan z'n collega's de foto's zien waar Femke niet op stond. Femke zei dan braaf: 'Oh, wat leuk, was je in Eindhoven?'. Gelukkig was er nog geen Facebook.

Het waren spannende en beladen maanden. "Dan zette hij me ergens af en moest ik het laatste  stukje lopen, anders kwamen we tegelijkertijd aan. Of moest ik 's ochtends vroeg de deur uit omdat een collega bij Rick op bezoek kwam. Maar het ging goed, op het werk had niemand iets door."

Femke’s vader heeft er nog wel op aangedrongen dat ze een andere stage ging zoeken. Prima dat je op hem valt, zei hij, maar ga wel ergens anders werken. Dat weigerde Femke. "Het werk was precies  wat ik wilde doen en waar ik wilde blijven. Ik dacht: ik kan dit. De relatieknop 's ochtends uitzetten en na het werk weer aan."

Maar makkelijk is dat niet. Daarom adviseert coach Timo Kooijman heimelijk verliefde collega's de relatie zo snel mogelijk bekend te maken. "Zodra het serieus is, geef dan openheid van zaken. Dat stopt in ieder geval het geroddel. Het moment waarop je merkt dat de aandacht voor je werk onder drukt komt te staan of dat je het mensen om je heen graag wil vertellen, is het moment om transparant te zijn."

Ook Femke vond al dat geheimzinnige gedoe best zwaar. Romantisch, maar met een scherp randje eraan, zo kijkt ze erop terug. "Omdat we wel gelogen hebben. Dat pas niet bij mij. Ik ben liever een open boek. Ik weet dat we nog in tweestrijd hebben gestaan. Zo van, gaan we het nu zeggen. Maar ik was bang dat m'n collega's dan zouden denken dat ik m'n stage zou halen om met wie ik was en niet om mijn werk."

Femke kreeg een 9 voor haar stage. ‘Ja natuurlijk’, is meestal de reactie als ze erover vertelt. "Maar ik vind dat ik dat cijfer echt heb verdiend. We hebben daarom afgesproken dat het hele team betrokken was bij mijn beoordeling."

150.000 koppels op de werkvloer

Volgens de laatste cijfers zijn er in Nederland bijna 150.000 stellen die collega's van elkaar zijn. Dat is 4 procent van de werknemers in Nederland, zegt het Centraal Bureau voor de Statistiek. Je vindt de stelletjes vooral in de landbouw en de financiële dienstverlening. Daar had in 2012 meer dan 6 procent een partner die bij hetzelfde bedrijf werkte. Hoe groter het bedrijf en hoe langer mensen in dienst zijn, hoe groter de kans op liefdesrelaties.

De keus om te wachten zoals bij Rick en Femke is er niet altijd. Sommige  grote bedrijven hebben een gedragscode. Daar staat dan vaak in dat als collega's met een 'duurzame relatie' de plicht hebben dat te melden bij hun leidinggevende. Ook kan de baas afspraken maken over hoe geliefden zich moeten gedragen en iemand eventueel overplaatsen naar een andere afdeling als de liefde het werk in de weg gaat zitten.

Verder kan een werkgever trouwens niet veel tegen doen tegen tortelduifjes op de werkvloer. Sterker nog, volgens de Grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens valt het hebben van een relatie met een collega onder het recht op privacy en vrije partnerkeus.

Zoals scheidingsadvocaat Teurlings het zegt: liefde hou je niet tegen. Dat kan een werkgever iemand ook niet verbieden. "Misschien hebben sommige bedrijven wel voorwaarden, maar ik denk dat dat dat een loze letter is. Dat een relatie ongewenst is soms, dat snap ik. Het hoeft niet altijd even makkelijk zijn. Zeker als de een de ander moet aansturen. Privéconflicten kunnen doorwerken op het werk. Een werkgever moet en kan wel ingrijpen als het functioneren in het geding is. Het loopt ook wel eens de spuigaten uit: dat een van de twee weg moet."

En dan is er nog iets belangrijks waar je stil bij moet staan, zegt coach Timo Kooiman. Wat als het misgaat? Je wil er natuurlijk niet aan denken, maar het is beter dat je dat toch doet: "Ook al heb je het gevoel dat je voor altijd samen blijft, is het goed daar alvast samen over te praten. Wat als het misloopt, wat gaan we dan doen als collega's?"

'Af en toe komt het tot een rechtszaak'

Scheidingsadvocaat Mark Teurlings ziet vooral de ellende van liefde op de werkvloer. "Ik heb duizenden echtscheidingen begeleid en zo'n beetje alles wel meegemaakt", vertelt hij.  Relaties op de werkvloer komen in allerlei bedrijven voor, is de ervaring van Teurlings. "In veel gevallen, zo is het vaak wel, is de vrouw ondergeschikt aan de man. Gaat het mis, dan moet zij ineens weg of wordt daarna door haar collega's met de nek aangekeken. Dat leidt tot conflicten. Als iemand aan de kant wordt gezet,  besluit diegene vaak weg te gaan. Laat maar, is de gedachte dan, ik wil niet langer blijven. Af en toe komt het tot een rechtszaak."

Teurlings merkt vaak dat bij verbroken relaties de man de neus in de lucht steekt. Extra pijnlijk voor de vrouw die gedwongen vertrekt en alles kwijt is. "Maar dan stapt diegene gelukkig naar een advocaat en zorgt ze dat er een vergoeding komt."

Bij Femke en Rick liep het gelukkig anders. Ze zijn nog steeds bij elkaar, en dat is inmiddels ook bekend bij alle collega’s. Het hoge woord kwam eruit toen Femke met de kinderen mee op kamp ging. De stage was inmiddels afgerond. ‘Ik wist het wel’, reageerden de meeste collega's. Eén iemand voelde zich een beetje bedonderd en was wat van slag. De dagen erna werden er vooral grapjes gemaakt. Toen bleek dat ze toch wel eens hand in hand waren gespot in de Gamma.    

Femke en Rick zijn ook nog altijd collega's, maar Femke kan je een relatie op de werkvloer niet aanraden. "Terwijl het tegelijk heel fijn is omdat we elkaar begrijpen en we elkaars collega's kennen." Maar feit blijft wel dat Femke er na al die jaren nog altijd mee bezig is, al komt ze Rick niet meer dagelijks tegen.

Ook Mark Teurlings heeft de negatieve effecten van liefde op het werk van dichtbij kunnen meemaken. "Op een advocatenkantoor dat ik goed ken, heeft het tot nare taferelen geleid. De baas kreeg een affaire met een medewerkster. Een goede medewerkster, met kans op promotie. Het begon schattig, zo van: we zien wel waar het heen gaat, maar eindigde als een ramp voor het kantoor. De man van de medewerkster kwam erachter. Hij confronteerde haar, maar ook haar minnaar. Die zocht hij op werk op en zelfs op het voetbalveld. Het zorgde onder de collega's voor heel veel spanningen en de promotie ging natuurlijk niet meer door." Zelf heeft Teurlings zoiets nooit meegemaakt. "Ik heb heel leuke dames werken, maar die hebben fijne relaties en ik gelukkig ook."

Femke is tegenwoordig helemaal open over haar relatie met Rick. Toen ze na haar stage op haar huidige baan solliciteerde, zei ze er maar meteen bij dat ze ‘de vriendin van’ was. "Ik wist dat het geen probleem was, maar ik dacht: ik kan het beter voor zijn, dan dat het me gaat inhalen. Dat het geen roddel werd. De stichting waarvoor we werken is vrij klein." Ook als ze een nieuwe leidinggevende krijgt, dat gebeurt in de zorg nogal eens, begint Femke er meteen over. Soms doet haar achternaam al een belletje rinkelen.

Twee jaar geleden heeft het stel weer even een tijdje in hetzelfde team gewerkt. Niet zo intensief als tijdens de stage, maar toch. Ingewikkelde situaties met collega's heeft het niet echt opgeleverd. Maar toch zou Femke er niet meer voor kiezen. "Het gaf me het gevoel dat we 24 uur per dag met elkaar bezig waren. Dan is de balans tussen werk en privé wel erg weg. Toen de mogelijkheid er was om naar een andere locatie te gaan, heb ik dat gedaan."

Blauwbaard: een luistersprookje

Ken je het nog van vroeger? Lekker warm onder de dekens en dan de stem van je vader of moeder die je de mooiste, engste, spannendste verhalen voorlas. Of misschien lees je je eigen kinderen nu wel veel voor. Op zaterdag begint het Sprookjesfestival in Arnhem. Speciaal voor die gelegenheid hebben we RTL Nieuws-presentator Peter van Zadelhoff bereid gevonden een van zijn favoriete sprookjes voor te lezen, Blauwbaard. Even gemakkelijk gaan zitten dus, ogen dicht en luisteren maar.


 

 

 

 

 

Het sprookje van Blauwbaard en de illustraties komen uit dit boek, De dertig mooiste verhalen van De sprookjesverteller, van Thé Tjong-Khing.

(Gottmer, 2010)

Gele-erwtensoep met munt & granaatappel

In samenwerking met Forte Culinair

Mmmm, lekker zo'n warm soepje met dit onstuimige weer! Deze soep met spliterwten is binnen een halfuurtje klaar. Granaatappelpitten uit de diepvries zijn lang niet zo lekker als verse, maar wel heel gemakkelijk.

Ingrediënten voor 4 porties:

  • 1 ui
  • 2 teentjes knoflook
  • olie om in te bakken
  • 1½ tl gemberpoeder
  • 1 tl komijnpoeder
  • 320 gram gedroogde gele erwten, snelkook (hele of spliterwten)
  • 8 dl groente- of kippenbouillon
  • sap van ½ citroen
  • zout

Voor het serveren:

  • 200 gram merguez, liefst vers
  • pitten van 1 granaatappel
  • fijn geraspte schil van ½ onbespoten citroen
  • 1 bosje munt
  • Turkse of Griekse yoghurt
  • goede kwaliteit olijfolie


Bereiden:

Pel en snipper de ui en knoflook. Verhit olie in een ruime kookpan en fruit de ui en knoflook in ca. 5 minuten zacht op matig vuur. Voeg de specerijen toe en bak ze 1 minuut mee.

Voeg de erwten en bouillon toe. Laat ca. 10 minuten koken, tot de erwten zacht zijn. Breng op smaak met het citroensap en zout.

Snijd de worst in stukjes of, als je verse worst gebruikt, verwijder het vel en verkruimel het worstenvlees. Bak de worst in ca. 10 minuten knapperig in olie.

Meng de worst met de granaatappelpitten, het citroenraspsel en de muntblaadjes. Schep dit mengsel op de soep. Besprenkel met wat olijfolie. Schep er wat yoghurt op.

TIP
Als je geen snelkookerwten kunt krijgen, kun je ook prima gewone gele erwten nemen en die 8 uur weken. Verleng de kooktijd dan met ca. 45 minuten.

52 soepen
Soep maakt een comeback als slimme, snelle, vullende en voedzame maaltijd. Het boek 52 soepen bevat 52 gevarieerde recepten – één voor elke week van het jaar. Vegetarische soep, mosselsoep, citroenbouillon, rodebietensoep vissoep en nog veel meer! Met een extra hoofdstuk over brood, smeersels en toppings.

Titel: 52 soepen
Auteur: Ylva Bergqvist
Fotografie: Daniel Ohlsson
ISBN: 9789491853104
Prijs: € 17,95
Uitgever: Forte Culinair

 

 

 

 

Volg Weekend Magazine op Facebook en Instagram. En wees als eerste op de hoogte van winacties via onze nieuwsbrief!

Jack Reacher: Never Go Back

Film van de week: Jack Reacher: Never Go Back
Regie: Edward Zwick
Met: Tom Cruise, Cobie Smulders, Danika Yarosh
Waardering: 3,5 sterren

In de Mission Impossible reeks mag Tom Cruise met veel toeters en bellen laten zien hoe hij als spion Ethan Hunt de wereld een veiligere plek maakt. De trailer van Jack Reacher doet vermoeden dat Cruise onder een andere naam datzelfde kunstje weer flikt, maar er zijn wel degelijk grote verschillen. Want alhoewel ex-majoor Jack Reacher met hetzelfde gemak boevengespuis uitschakelt ligt de focus van Never Go Back elders; op de man achter die snoeiharde vuisten.

Reacher is met pensioen en reist in zijn uppie het land rond. Wanneer hij onrecht ruikt komt hij in actie. De plotselinge arrestatie van majoor Susan Turner is precies zo’n geval. Reacher weet haar te bevrijden en samen gaan ze op pad om een duister complot binnen de militaire wereld te onthullen. Ze moeten daarbij de opstandige tiener Samantha mee op sleeptouw nemen, want door geruchten dat zij Reachers dochter is, is haar leven in groot gevaar.

Ze vormen een interessant trio. Einzelgänger Reacher, de daadkrachtige Susan en die sluwe, eigenwijze puber. Tom Cruise brengt de gemengde gevoelens die Reacher heeft subtiel naar buiten. We zien een man die gewend is om alleen te werken, maar die tegelijkertijd met een zorgzame blik naar zijn vermeende dochter kijkt. Het verlangen naar een gezinsleven steekt de kop op en brengt Reacher in verwarring.

Wat Jack Reacher: Never Go Back interessant maakt is dat die hunkeringen er zijn, maar dat er geen clichématige oplossing komt. Oftewel, de vrouw in de film wordt niet vanzelfsprekend Reachers liefje. Ze valt niet smachtend in zijn armen, want daar staat haar hoofd helemaal niet naar. De missie die ze moeten volbrengen is ook haar gevecht. En daarin zijn ze compleet gelijkwaardig.

Actrice Cobie Smulders speelt geen poppetje. Ze is sterk, even eigenwijs als Reacher en hij heeft net zo veel respect voor haar als zij voor hem. Hij hoeft haar hand niet vast te pakken als ze ergens weg moeten rennen. Ze regelt het zelf wel. Om beurten besturen ze de auto en zij mept net zo hard tegenstanders tegen de vlakte. Wat scenario betreft brengt deze actiefilm niks nieuws, maar de uitvoering ervan is zeer verfrissend.

 Door Kita van Slooten

Volg Weekend Magazine op Facebook en Instagram. En wees als eerste op de hoogte van winacties via onze nieuwsbrief!

‘Voor mij hoort stotteren erbij’

170.000 Nederlanders hebben er last van: stotteren. Voor de een niet zo'n probleem, voor anderen een reden om niet naar dat ene gezellige feestje te gaan of niet te solliciteren op die interessante functie waarbij je vaak voor groepen moet spreken. Op 22 oktober is het Wereldstotterdag, die dit jaar in het teken staat van stotteren bij jonge kinderen. Want door vroeg in te grijpen, kan je later veel stotterleed voorkomen. Erik Hollander (34) stottert en vertelt wat het voor hem betekent.

"In principe stotter ik altijd. Maar het komt en gaat in vlagen. Ik heb tijden dat ik nagenoeg vloeiend spreek en dan weer periodes waarin het minder gaat. Ik merk wel dat ik meer stotter als ik moe ben. Niet zo gek, want vloeiend praten vergt wel wat energie en concentratie. Het begon rond mijn tiende, vrij laat eigenlijk, en is sindsdien nooit meer weggegaan. Maar de afgelopen jaren gaat het wel een stuk beter: de intensiteit van het stotteren is afgenomen en ik heb er meer controle over."

Dat komt, zegt Erik, ook gedeeltelijk door zijn werk. Hij is advocaat en moet dus veel praten en ook voor groepen spreken. "Vroeger kon ik me er nog wel druk over maken, maar nu boeit het me niet zoveel meer. Uiteraard komt het nog wel eens voor dat ik me opgelaten voel als het gebeurt, omdat ik er gewoon van baal dat ik dat niet even snel vloeiend kon zeggen. Maar als dat gebeurt, kan ik het gelukkig vrij snel van me afzetten." 

En zijn gesprekspartners? Krijgt hij wel eens stomme opmerkingen? Erik: "Mensen doen er niet vervelend over, maar aanvullen gebeurt soms wel. Zelf vind ik dat niet erg. Het kan zijn dat dat vooral een beetje gênant is voor henzelf als ze het foute woord 'raden'. Het zou kunnen dat ik er soms nadeel van ondervind zonder dat ik het doorheb, omdat mensen om die reden iets over mij denken wat niet klopt. Stotteren an sich is in feite niets meer en niets minder dan dat je niet in staat bent continue vloeiend te spreken." 

In het verleden heeft Erik wel cursussen gevolgd om beter met het stotteren om te gaan. Twee therapieën waren bepalend: 'Del Ferro' en 'Instituut De Pauw'. "De therapie van Del Ferro draait erom dat je je concentreert op je ademhaling en hetgeen je wilt zeggen. Je begint pas met praten als je 100% zeker weet dat je iets vloeiend kunt zeggen. Dat betekent dat je soms 20 seconden nodig hebt voordat je één zin kan uitspreken. Voor andere mensen is dit natuurlijk erg gek, zeker als ze niet weten dat je met de therapie bezig bent. Bovendien moet je het voortdurend blijven doen, in elk gesprek en bij elke zin. Ik heb het maandenlang gedaan en had er ook veel aan, maar uiteindelijk is het simpelweg niet vol te houden." En er schuilt nog een ander gevaar in. Erik: "Het uitgangspunt is dat iedereen van het stotteren af kan komen. Als dat dan niet of niet snel lukt, kan je al snel gaan denken dat het aan jezelf ligt."

Wat dat betreft is de methode van instituut De Pauw wat menselijker, volgens Erik. "Ook hier leer je een techniek om beter om te gaan met blokkades, maar beter toepasbaar in normale communicatie. Het doel is ook niet per se dat je er vanaf komt, meer dat je beter kunt spreken en er goed mee om leert gaan. En als het dan af en toe misgaat, is dat niet erg." En zo staat hij er zelf ook in: "Ik kan gelukkig gewoon communiceren met mensen en heb weinig last van echte blokkades. Ik ben er niet meer zo mee bezig, het hoort er gewoon bij."

Wat als jouw kind stottert?

Stotteren komt heel vaak voor bij jonge kinderen, vertelt stottertherapeut Anja van der Vlist. "Vijf op de honderd kinderen maakt wel een periode door dat ze niet vloeiend praten. Heel vaak gaat dat vanzelf over. Waarom het bij de een doorzet en bij de ander niet, weten we eigenlijk nog niet. Maar de kans op spontaan herstel is vrij groot. Toch kunnen ouders die zich zorgen maken het best snel contact zoeken met een logopedist of een stottertherapeut. Die kunnen dan adviseren of behandeling nodig is of niet." Ieder kind stottert wel eens (bijvoorbeeld uit enthousiasme, als ze graag wat willen vertellen), dus als je twijfelt, kan je ook eens in je omgeving vragen. Valt het de juf of opa en oma ook op? Van der Vlist: "Maar ouders kunnen ook gerust op hun eigen gevoel afgaan. Dat is belangrijk, want als je er vroeg bij bent, is stotteren goed te behandelen." Op stotteren.nl staat ook een screeningslijst met vragen die ouders kunnen invullen. 

Weekendagenda

Catharina de Grootste

In de Hermitage is nu een prachtige tentoonstelling over Catharina de Grote: de Duitse prinses die haar eigen man aan de kant zette en de belangrijkste keizerin van Europa werd. Van haar vele minnaars tot het gouden theeservies: allemaal te zien in het Hermitage Amsterdam.  

Winterse smaken

Van espresso tot chianti en pizza tot antipasti: in Utrecht wordt komend weekend een enorm Italiaans foodtruckplein opgezet. Natuurlijk is er live muziek en vermaak voor jong en oud. www.desmaakvandewinter.nl 

Lego World

De Jaarbeurs is het toneel van het grootste Lego-evenement ter wereld. Hier is een hele eigen wereld gecreëerd: dierentuinen, steden en zelfs onze koning en koningin zijn in Lego nagemaakt. En natuurlijk genoeg Lego om mee te spelen en bouwen. Leuk voor de hele familie maar vooral voor kinderen van 5 t/m 12 jaar oud. www.legoworld.nl.

Drentse Wandeltweedaagse

Bossen, heide, landerijen en oude boerderijen: dit tweedaagse wandelevenement vindt plaats op de Drentse Hooglanden, een van de mooiste natuurgebieden van Nederland. Je kunt je inschrijven voor 15, 20 of 30 km. www.drentsehooglanden.nl.

Mega vlooienmarkt

Zaterdag en zondag is Ahoy omgetoverd tot een enorme vlooienmarkt. Je kunt hier écht op koopjes jagen en natuurlijk zijn er allemaal eet- en drinkkraampjes. Voor meer info, klik hier

Volg Weekend Magazine op Facebook en Instagram. En wees als eerste op de hoogte van winacties via onze nieuwsbrief!