Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

Volg het nieuws terwijl het gebeurt

Live nieuws

04 december 2013 06:00

Een typisch geval van klassenjustitie (2)

Adjunct-hoofdredacteur Pieter Klein over wat hem bezighoudt in zijn werk en privéleven.

Adjunct-hoofdredacteur Pieter Klein over wat hem opvalt in het nieuws.

Gisteren ontving ik post van De Macht. Welnu, als de macht je brieven stuurt, moet je altijd opletten. Ik ging er eens goed voor zitten. Het was niet zomaar post, het was een uitvoerige brief van de hoofdofficier van justitie in Den Haag, mr. H.C.D. Korvinus. Namens, jawel, de minister van Veiligheid en Justitie èn het College van procureurs-generaal.

Het was het antwoord op mijn vraag: mag ik alstublieft een kopie van het 'verkennende feitenonderzoek' van het Openbaar Ministerie naar de uitlatingen van de oud-premiers Lubbers en Van Agt over de aanwezigheid van 22 Amerikaanse kernwapens op Volkel. Het gaat om het OM-onderzoek dat leidde tot het curieuze besluit géén strafrechtelijk onderzoek in te stellen wegens het schenden van een staatsgeheim en het ambtsgeheim.

Het antwoord was vier pagina's lang, maar kort samengevat staat er dit: bekijk 't maar, u krijgt he-le-maal niets. Of, zoals ik op 16 oktober over dit typisch geval van klassenjustitie schreef: 'Er is een geheim, en omdat het geheim is kan het geheim niet worden ontrafeld. En dus kan niemand ervan worden beschuldigd het geheim te hebben geschonden, want hoe het zit is geheim'. Kafkaiaans. Ik zou niemand nogmaals met de zaak willen vermoeien, ware het niet dat de brief zowel hilarisch als alarmerend is, en typerend voor hoe de macht je het bos in stuurt. (Lees hem hier in alle rust eens door – ik kom er zo op terug.)

"Je moet weten: op het verklappen van een staatsgeheim staat maximaal 6 jaar cel"

Eerder dit jaar zeiden Lubbers en Van Agt wat ze helemaal niet hardop mochten zeggen, dat er kernwapens liggen op Volkel. Je moet weten: op het verklappen van een staatsgeheim staat maximaal zes jaar cel, op loslippigheid als oud-bestuurder een jaar cel. Het OM deed een 'verkennend feitenonderzoek', en besloot op 7 oktober niet tot vervolging over te gaan: "Omdat door de regering op basis van bondgenootschappelijke afspraken geen mededelingen worden gedaan over aantallen en locaties van op bondgenootschappelijk grondgebied (mogelijk) aanwezige kernwapens, ziet het OM geen aanknopingspunten voor het verrichten van een strafrechtelijk onderzoek." Geen wonder dat de PVV om opheldering vroeg: staat hier wat er staat? Jazeker, antwoordde minister Opstelten op 18 november (!) namens het kabinet: "Het klopt dat het Openbaar Ministerie niet kan beoordelen of sprake is van openbaarmaking van een staatsgeheim."

Raadselachtig, maar inmiddels snap ik waarom. Er ís namelijk helemaal geen verkennend feitenonderzoek van het OM. Zo'n document staat zelfs niet benoemd in de opsomming van Mr. Korvinus, een officiële beslissing van een bestuursorgaan inzake de Wet Openbaarheid van bestuur (Wob). Echt, je verzint het niet – lees maar terug. Ergens heeft een officier van justitie (OvJ) in Google hooguit de trefwoorden 'Volkel' en 'kernwapen' ingetikt. En daarna is dit verzonnen: "Er is kennis genomen van krantenberichten en uit openbare bronnen is gebleken dat voor zeer gevoelige informatie over locaties en aantallen van kernwapens de hoogste rubricering bestaat"… (Noot pk: de hoogste rubricering betekent: staatsgeheim). Dàt is dus het hele zogenaamde 'verkennend feitenonderzoek' van het OM.

Het zaakje stinkt dus. Want als de OvJ een beetje wakker was geweest, dan had-ie via de Rijksrecherche aan Buitenlandse Zaken of Defensie – of aan het ministerie van Algemene Zaken – schriftelijk gevraagd : "Zeg, vrinden, klopt het dat hier het staatsgeheim en het ambtsgeheim is geschonden door twee voormalig minister-presidenten?" Maar geen spoor van dergelijke voor de hand liggende documenten, geen 'papertrail'. Zou werkelijk niemand van het OM er met niemand van ministeries over hebben gesproken?

Er wordt een prominente dief op heterdaad betrapt, de gestolen waar in z'n handen, maar de winkelier weigert te verklaren dat de goederen van hem zijn… Onvoorstelbaar, maar kennelijk waar. Vandaar de formulering: 'Er is overleg geweest over de bevindingen van het verkennende feitenonderzoek, maar hiervan heeft geen verslaglegging plaats gevonden'. Goh…

"Kennelijk voelde iemand wel nattigheid in dit gevoelig dossier; het OM dekte zich in"

Al even intrigerend is de bestuurlijke drukte achter de schermen bij het OM. Althans, als je de opsomming van Korvinus mag geloven van de documenten die er wel zijn, en die dus geheim moeten blijven. Wat mailtjes van de OvJ uiteraard. Maar liefst twee brieven van ene R. Lubbers aan de hoogste baas van het OM, de voorzitter van het College van procureurs-generaal, H. Bolhaar. Een antwoord van die meneer H. Bolhaar aan meneer Lubbers.

Wat bespraken die twee heren per post? Welke Lubberiaanse redeneringen zijn in deze dialoog tussen twee prominenten 'gezwaluwstaart', om met een oud-premier te spreken? Kennelijk voelde iemand wel nattigheid in dit gevoelige dossier; het OM dekte zich in. Want er bestaat ook 'een ambtsbericht aan de Minister van Veiligheid en Justitie' over het besluit de twee oud-premiers niet te vervolgen. Dat besluit is dus op het hoogste niveau geaccordeerd.

Zelden ben ik blij met nietszeggende post, maar dit is een mooie uitzondering. Eerst wordt ons verteld dat het OM 'geen aanknopingspunten' had. Toen dat het OM de zaak 'niet kan beoordelen'. En mr. Korvinus schrijft nu letterlijk dat het OM 'onvoldoende aanleiding' had om een strafrechtelijk onderzoek in te stellen. Een of andere knappe knop zal ongetwijfeld uitleggen dat alle drie de redeneringen waar zijn, en niet wringen met de beginselen van de rechtsstaat, zoals het gegeven dat iedereen voor de wet gelijk is. Maar sommigen zijn dus meer gelijk dan anderen.

De Macht eindigde de brief aan mij welwillend, voorkomend: 'Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd'. Inderdaad, dank u. Althans: het is me volkomen duidelijk.

pieter.klein@rtl.nl
@pieterkleinrtl