Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

24 februari 2016 06:50

Daders MH17 volgens Bellingcat: 3x2=1+1

Als je niets of niemand meer gelooft over MH17, stop dan met lezen. Maar je leest waarschijnlijk toch door, want het gaat hier om de onderste steen van MH17.

Over een paar maanden hoopt het Joint Investigation Team (JIT) de daders aan te wijzen. Bellingcat daarentegen houdt het er al lang op dat de schuldigen in Rusland bij de 53ste Luchtafweergeschutbrigade van Koersk gezocht moeten worden. Het claimt het gezicht, de naam en de toenaam van verdachte hoge en lage militairen te kennen.

Bellingcat
​Het platform van burgerjournalisten moet het hebben van online video- en foto-onderzoek. Dat is een schier onuitputtelijke, maar ook verraderlijke bron. Er kan flink gerotzooid zijn met het materiaal. Bellingcat stoelt de verdenking van verdachten uit Rusland met name op vier cruciale foto's en drie video's van een Russisch BUK-transport (inmiddels beter bekend als 3x2, de aanduiding op het verdachte BUK-voertuig) aan de frontlinies.

Bellingcat spoort in het rapport mogelijke verdachte militairen van de rakettenbrigade op en brengt de commandostructuur van het eerste, tweede en derde Bataljon overzichtelijk in kaart. Maar pas op! 'It should be noted that there is no direct evidence that any of these soldiers were involved in the downing of MH17', aldus het rapport. Dat wringt.

Bellingcat was vrij snel al zeker van zijn zaak. Het joeg na de aanslag op één BUK-transport, met vooral journalisten uit het westen juichend langs de kant. 

Bellingcat was vrij snel al zeker van zijn zaak. Het joeg na de aanslag op één BUK-transport, met vooral journalisten uit het westen juichend langs de kant. Maar je wilt gaandeweg ook onderbouwing voor de gerede verdenking tegen Rusland. Uitsluitsel had meteen verstrekt kunnen worden door Oekraïne, Rusland of Amerika.

Maar nee, de oorlogspartijen weigerden primaire radardata te leveren en onze Amerikaanse Big Brother kneep in tweede instantie plots een oogje dicht. Dat doen partijen alleen als ze belang bij geveeg onder de mat hebben. Weg transparantie. De waarheid krijgt het benauwd van het gesluip van staten. Je vraagt je af of het JIT opgewassen is tegen de macht en het spel van internationale overheidsinstanties.

MH17 zou mijn dagtaak moeten zijn zolang de waarheid zoek is. Maar mijn journalistieke agenda is alweer volgelopen met de waan van de dag. Leg dat maar eens uit in relatie tot een onopgehelderde moordpartij waarbij bijna 300 mensen, waaronder bijna 200 Nederlanders, uit de lucht zijn geschoten. En ik maar druk doen. Gisteren carnavalsvierders, vandaag brandstichters en morgen asielzoekers. Je kunt het publiek niet kwalijk nemen dat ze een voorschot proberen te nemen op de waarheid. Noem het engagement.

Dus welkom burgerjournalistiek. Het is immers om moedeloos van te worden dat forensisch onderzoek pas kon beginnen vijf maanden na de crash in een oorlogsgebied en het antwoord op de schuldvraag mede daarom nog steeds uitblijft. Waarheid is in tegenstelling tot de leugen taai. Tijd werkt dus in het voordeel, maar juist op de lange baan loert de onverschilligheid. Over tot de orde van de dag.

De burgerjournalisten van

 Bellingcat 

groeiden uit tot MH17-agendasetters van de gevestigde (westerse) media. De gaten in de theorie namen we voor lief.

Bellingcat brengt MH17 even terug op de publieke en journalistieke agenda. Een burgerjournalistenplatform mag publiceren wat en wanneer dat maar wil, mag partijdig bij het leven zijn en onderzoek doen volgens, zoals het zelf zegt: het 'plausible-hypothesis principe'. Dus volgens het principe van: laten we aannemen 1 + 1 = 2. Prima, maar de vrijblijvendheid is meteen het probleem van het burgerengagement. Je kunt er alle kanten mee op.      

Bellingcat schotelde ons al snel na de aanslag de sporen van een verdacht BUK-transport voor, terwijl geen enkele schakel in de keten van het BUK-transport boven alle twijfel is verheven. Toch zijn er aanvankelijk weinig vragen bij gesteld. De burgerjournalisten van Bellingcat groeiden uit tot MH17-agendasetters van de gevestigde (westerse) media. De gaten in de theorie namen we voor lief.

Neem de foto van Paris Match in Donetsk:

Het koningsstuk in de optelsom van Bellingcat – ook het JIT maakt er gebruik van in de video-oproep voor getuigen – verklapt geen publieke EXIFdata, waarmee de identiteit van een foto is vast te pinnen. Zonder EXIF kan er met schaduwen op een voertuig of het tijdstip van de foto gerommeld worden. Met andere cruciale foto´s van het transport is het niet anders: een journalist moet er twijfels bij hebben. Elke foto kan echt zijn, maar het hoeft niet. Het bewijs loopt zo als zand door de vingers.     

Likely
In dit stadium zijn die vraagtekens van groot belang want we hebben nog geen hard bewijs tegen verdachten gezien. Als één of meerdere foto's en/of video's van het BUK-transport in Oekraïne of op weg daarnaartoe wegens manipulatie geschrapt moeten worden, komt een analyse van de sociale media van een raketbrigade nog meer op losse schroeven te staan. Hoe de verdachte BUK in Oekraïne beland zou zijn? Niemand die het zegt. Wat moet je dan met zo'n rapport? 

De foto's van militairen uit de verdachte raketbrigade vertonen hetzelfde euvel als de BUK-transportbeelden. Bellingcat is niet zeker van zijn zaak en kan dat ook niet zijn. Liefst 119 keer neemt schrijver Daniel Romein, naar verluidt een Nederlandse IT-expert, zijn toevlucht tot een beproefd lapmiddel: '(un-)likely'. 'They likely all belong to the same unit'.  'Anton likely moved to the 2nd Batallion later'. 'If the crew of the Buk that downed MH17 came from Russia, they very likely were transported together with Buk 3x2 in the 23-25 June 2014 Buk convoy and were most likely soldiers of the 2nd Battalion'. Dat voorbehoud hapert steeds hinderlijker, zeker waar tegelijk wel met de beschuldigende vinger gewezen wordt.   

De burgerjournalisten maken de president van Rusland als opperbevelhebber van de Russische strijdkrachten eindverantwoordelijk.

Bellingcat neemt de identiteit van verdachte soldaat Anton nog wel in bescherming tegen het grote publiek, maar Vladimir moet eraan geloven. De burgerjournalisten maken de president van Rusland als opperbevelhebber van de Russische strijdkrachten eindverantwoordelijk. Zo'n foto van een verdacht staatshoofd glimt in elk rapport.   

Maar hoe zit het met de verdachten aan Oekraïense kant? Als ik optel wat Oekraïne nalaat om de daders van de moord op honderden mensen op te sporen, kan ik ook aannemen dat Oekraïne iets te verbergen heeft. Kiev heeft geen primaire radardata ter beschikking gesteld. Tal van getuigen zeggen dat ze een zilverkleurig jachtvliegtuig in de lucht hebben gezien rond het tijdstip van de crash. Nemen we even aan dat de jager niet heeft geschoten, dan nog zou het van medeplichtigheid beschuldigd kunnen worden. Het zou veel geheimzinnigheid van Oekraïne en bondgenoot Amerika kunnen verklaren, neem ik aan.     

Als Bellingcat zo diep kan graven in de Vkontakte van een Russische kazerne in Koersk, waarom dan niet ook op bijvoorbeeld het sociale-mediagebruik gedoken van de Oekraïense luchtmachtbasis in Dnjepropetrovsk?  

Bellingcat lijkt alleen te zoeken naar een deel van de waarheid, waarmee de hele zoektocht op de tocht komt te staan. 

Maar Bellingcat heeft zich tot dusverre niet aan Oekraïense kant gewaagd, wat de geloofwaardigheid van de burgerjournalisten niet ten goede komt. Het lijkt alleen te zoeken naar een deel van de waarheid, waarmee de hele zoektocht op de tocht komt te staan. En dan te bedenken dat oorlogspartij Oekraïne als lid van het JIT achter de schermen over de schouders van de onderzoekers mag meekijken. Dat schuurt het rechtsgevoel.

Tribunaal
Tot de publicatie van het rapport van het JIT zullen we moeten gissen naar de waarde van het laatste Bellingcat-rapport. Maar ik gooi het nog niet weg. Stel dat het JIT met harde bewijzen komt dat de BUK is afgeschoten door een eenheid van de rakettenbrigade uit Koersk wordt dit rapport ineens van belang voor een mogelijk tribunaal. Want dan krijgt de rechter de identiteit van mogelijke verdachten op een presenteerblaadje aangereikt, wat de kans op vervolging aanmerkelijk zou vergroten.

We zitten nog midden in de strijd om de toedracht rond MH17 en ik heb geleerd dat de waarheid het eerste slachtoffer is van elke oorlog. Ik ben dus op mijn hoede. MH17: eind goed, nooit goed.

@JeroenAkkermans

Meer op rtlnieuws.nl:
Rapport Bellingcat: Mogelijke daders MH17 in kaart gebracht

Topnieuws