Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

Nederland naar de stembus, volg de verkiezingen in ons liveblog
20 maart 2017 19:35

Eisen aan de verkenner: onpartijdig, politiek gevoel en een goed oor

De ene na de andere fractievoorzitter kwam vandaag op bezoek bij Edith Schippers. Zij vormt als verkenner de eerste schakel tussen de kiezer en een nieuw kabinet, zegt de enige ervaringsdeskundige, Henk Kamp. "Je moet luisteren, vragen stellen en dan nog eens doorvragen."

Het was een vertrouwd beeld na de verkiezingen: fractievoorzitters die één voor één over een rode loper van Paleis Noordeinde lopen om het verloop van de formatie te bespreken met het staatshoofd. Dat is sinds 2012 voorbij: de koningin werd buitenspel gezet en de Kamer gaat sindsdien zelf over de formatie van de nieuwe regering. Het was de geboorte van een nieuwe functie: 'De Verkenner'.

Schippers ook informateur?

Donderdag werd Edith Schippers aangesteld als verkenner voor de nieuwe regering. VVD-minister Henk Kamp kreeg bij de vorming van het kabinet Rutte II die nieuwe functie als eerste. Hij heeft meteen even contact gehad met zijn opvolger om zijn ervaringen te delen. "En om haar geluk en succes te wensen. Je hebt als verkenner direct na de verkiezingen een bijzondere rol." 

Hij kijkt tevreden terug op het uitvoeren van de nieuwe functie vier en half jaar geleden. Hij zou nu niets anders hebben gedaan dan toen. Toch was het ook voor de ervaren politicus geen makkie. Een verkenner moet op verzoek van de Tweede kamer een eerste onderzoek doen naar welke partijen met elkaar zouden willen samenwerken in een kabinet. "Het was absoluut een interessante ervaring," zegt Kamp. "Wat een verkenner moest doen, was en is niet vastgelegd in de wet of reglement. Die geschiedenis moet zichzelf nog schrijven." 


Kamp in 2012 tijdens een persconferentie over zijn werk als verkenner. Foto: ANP. 

'Genoeg tijd'

Kamp had zo'n vijf volle dagen voor zijn werk. Dat was volgens hem precies genoeg. Hij ziet de verkenner als de 'de eerste schakel tussen de verkiezingen en het nieuwe kabinet'. Wie verkenner wilt zijn, moet zich vooral goed in anderen kunnen verplaatsen, zegt de VVD-minister. "Een fractievoorzitter kan bijvoorbeeld tegen je zeggen dat hij of zij niet wil samenwerken met een bepaalde partij. Wat wordt er dan precies bedoeld? Nu niet, of nooit niet? En wat als de situatie verandert, bijvoorbeeld doordat een andere partij zich op bepaalde punten inschikkelijker opstelt?"  

Je hebt dus een goed politiek gevoel nodig, legt Kamp uit. "Die fractievoorzitters hebben natuurlijk nagedacht over hun boodschap, maar iedereen vertelt het op zijn of haar eigen manier. Je moet je in hen kunnen verplaatsen, de nuances aanvoelen, snappen welke belangen er bij hen spelen en zo nodig doorvragen om te achterhalen wat ze precies bedoelen."


Verkenner Kamp tijdens overleg met medewerkers. Foto: ANP. 

'Je bent onafhankelijk'

Kamp kreeg net als Schippers alle fractievoorzitters in één dag op bezoek. Hij had tijdens de besprekingen met de fractievoorzitters hulp van één of twee ambtenaren. "Dat zal Schippers ook hebben. Zo'n gesprek moet je natuurlijk niet in je eentje doen. De ambtelijke medewerkers hadden als taak om vast te leggen wat er besproken werd en konden informatie geven over de procedures. Ze bemoeien zich niet inhoudelijk met het gesprek."

Net als Schippers is Kamp lid van de VVD. Het belang van de partij speelt bij het werk als verkenner geen rol, benadrukt Kamp. "Ik ben van de VVD maar als verkenner handelde ik niet als een vooruitgeschoven VVD-post. Dat hadden de andere partijen natuurlijk ook niet gepikt."

Kamp adviseerde de Kamer uiteindelijk om zichzelf en oud-PvdA-leider Wouter Bos als informateur aan te stellen. Is het ook logisch dat Schippers straks de informateur wordt? "Ik kan het me goed voorstellen, maar het hoeft dus niet per se. Zoals gezegd: bij de verkenner ligt niets vast."

Topnieuws