Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

19 november 2014 19:24

Vrijhandelsverdrag TTIP

Handelsverdrag TTIP: slechte deal voor Europa

Verslaggever, Toekomstmaker en nieuwslezer Hella Hueck werkt al ruim 10 jaar bij RTL Z en verwondert zich nog dagelijks.

BENG! Een recent Amerikaans onafhankelijk rapport laat zien dat het handelsverdrag (TTIP) dat in de maak is tussen Europa en de VS, 583.000 banen in Europa kost. Het onderzoek heeft –onterecht– nauwelijks aandacht gekregen. Wakker worden, mensen.

Een maand geleden werd er in meer dan 100 Europese steden actie gevoerd tegen TTIP, het Transatlantic Trade and Investment Partnership. Dit is een vrijhandelsverdrag dat in de maak is tussen onder andere de Europese Unie en de Verenigde Staten. TTIP draait niet om het afbreken van tariefmuren, dat hebben we allang gedaan. Het doel is nu vooral wetten en veiligheidsvoorschriften gelijk te trekken.

In Nederland offerden 60 man hun vrije zaterdag op om te protesteren. Ze zijn bang dat onze Europese normen voor veiligheid, gezondheid en milieu door TTIP naar beneden worden bijgesteld. Zelf was ik er niet bij. De weekendboodschappen, hockey en zwemles van mijn kinderen slokten mijn dag op. "Iemand anders covert het wel", dacht ik. Want ik zal mezelf geen TTIP expert willen noemen. Het bleef in de media oorverdovend stil.

"Dit wordt een groot verhaal!", dacht ik. "'Iemand anders pakt het vast op'. Maar nee. Dus bij deze doe ik een poging."

Eind oktober kwam dit Amerikaanse rapport van Jeronim Capaldo naar buiten. Het is vernietigend over de consequenties van het verdrag voor Europa. Ik vind het een bijzondere analyse, omdat het onafhankelijk is. De vier grote rapporten die vaak worden aangehaald en waarin de voordelen van het verdrag voor onze welvaart, banen en productveiligheid breed worden uitgemeten, zijn in opdracht van de Europese Commissie gemaakt. "Dit wordt een groot verhaal!", dacht ik. Zelf was ik druk met Toekomstmakers-uitzendingen die we op dit moment door het hele land heen hebben. 'Iemand anders pakt het vast op'. Maar nee. Dus bij deze doe ik een poging. 

Dit zijn de belangrijkste bevindingen uit het rapport:

  • Als TTIP doorgaat gaan er in Europa 583.000 banen verloren tot 2025. Daarvan valt het grootste deel (223.000 banen) weg in de noordelijke landen Finland, Nederland en België. (Er zijn helaas geen aparte cijfers voor Nederland.)
  • Het verdrag kost ons 0,5 procent economische groei
  • Lonen van Nederlandse werknemers dalen afgerond met zo’n 5.000 euro per werknemer.
  • Vooral de noordelijke lidstaten, zoals Duitsland en Frankrijk maar ook Nederland gaan de gevolgen van TTIP het hardst raken. Onze export (die vaak naar andere EU lidstaten gaat) wordt vervangen worden door Amerikaanse producten en diensten. Die zijn goedkoper omdat de lonen in de VS lager liggen dan hier.

De schrijver van het rapport denkt dus dat onderaan de streep de VS meer profijt zullen hebben van het vrijhandelsverdag. De Amerikaanse economie zal juist een beetje groei laten zien en er komen 784.000 nieuwe banen bij.

Overigens zijn deze effecten niet jaarlijks, maar berekend over een periode van 10 jaar tot 2025. Dus als we nu een TTIP overeenkomst zouden hebben, kost dat Europa over een periode van 10 jaar tijd een groei van 0,5%. De schrijver van het rapport Jeronim Capaldo heeft voor die periode gekozen omdat andere Europese rapporten (van de Bertelsmann stichting en Ecorys die allebei wél van groei uitgaan ) ook van die periode  uitgaan en de rapporten op dat punt beter onderling vergelijkbaar zijn. 

"Het voelde voor mij alsof ze met het uitdelen van het kraaltje dat 'transparantie' heet ons wil afleiden van de kernvraag."

De nieuwe Eurocommissaris Malström die TTIP in haar portefeuille heeft, hield vandaag haar eerste speech voor het Europese Parlement. De onderhandelingen van het verdrag vinden achter gesloten deuren plaats. En dat maakt het hele proces voor de media en de burger maar moeizaam  te volgen. Daar wil Malström wat aan doen. "Increased transparency will enable us to show, more clearly, what the negotiations are about and to de-mystify them", zei ze monter. Alsof met wat documenten online zetten iedereen meteen de vlag uit zal hangen. Het voelde voor mij alsof ze met het uitdelen van het kraaltje dat 'transparantie' heet ons wil afleiden van de kernvraag: Schieten we als burgers in Europa wel wat op met dit verdrag? Over de nieuwe Amerikaanse bevindingen repte ze met geen woord.

Er is nóg een Amerikaan die zich zorgen maakt over het megahandelsakkoord: econoom en Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz. Toen hij twee weken geleden in Nederland was zei hij tegen NRC: "Moderne handelsakkoorden zijn ontzettend politiek van aard. Het zijn parlementen die moeten bepalen wanneer voedsel veilig is en hoe ver we gaan met chemicaliën of genetische manipulatie. Niet de handelslobby. In mijn ogen probeert het mondiale bedrijfsleven er nu via grote handelsakkoorden er verdere deregulering door te drukken die ze van de politiek niet meer gedaan krijgt."

Stiglitz haalde als voorbeeld de ISDS clausule (Investor State dispute settlement) aan, die nu opgenomen staat in de concepten. Bedrijven krijgen de mogelijkheid een overheid voor een internationaal tribunaal te slepen als wetgeving wordt veranderd en een flinke compensatie te eisen. De clausule komt vaker in internationale verdragen voor om investeerders te beschermen tegen bijvoorbeeld onteigening door corrupte regimes. Maar in TTIP moeten we het vooral zien als een bepaling die het belang van grote multinationals beschermt.  Zo is Uruguay door sigarettenfabrikant Philip Morris aangeklaagd voor 2 miljard dollar aangeklaagd voor het voeren van rookontmoedigend beleid. Juncker lijkt gevoelig voor de weerstand en overweegt ISDS uit het verdrag te halen. Dat lijkt mij een goed besluit, maar ook als de bepaling eruit gesloopt wordt is het niet veel meer dan een kraaltje of een spiegeltje. (Voor meer nuance over ISDS: lees deze blog van Europarlementariër Marietje Schaake)

De bevindingen van Jeronim Capaldo raken het hart van het handelsverdrag: waarom willen we dit ook alweer ? Schieten wij er als Europa wat mee op?  Het woord ‘vrijhandel’ klinkt altijd zo positief. Net zoals de wereldvrede kun je er maar moeilijk op tegen zijn. En ‘protectionisme’ is per definitie slecht.  Defensief. Ouderwets. Maar de Amerikaanse schrijvers waarschuwen: Europa moet het verdrag niet sluiten op basis van de bestaande rapporten,  die veel te rooskleurig zijn.  De groei is hier laag, de werkloosheid hoog en koopkracht staat zwaar onder druk. De negatieve gevolgen van het TTIP verdrag kunnen we er niet nog eens bij hebben.