Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

Columns
23 december 2016 01:50

Berlijn bezwijkt niet onder terreur

Jeroen Akkermans is correspondent voor RTL Nieuws in Berlijn en doet verslag van de situatie in Oost-Europa. 

Ik heb veel grof geweld gezien ver van uw en mijn bed. Maar deze week was er een bloedige aanslag op een kerstmarkt op tien minuten fietsen van mijn huis. De verdachte heeft zelfs enige tijd in Berlijn gewoond. De burgemeester van de hoofdstad roept op tot kalmte. We moeten ons wel over iets heenzetten, want de verdachte is nog voortvluchtig. Iemand die in staat is om een tientonner op een vrolijke kerstmarkt af te sturen is tot meer vreselijke dingen in staat. Met die onzekerheid hebben we nu te leven.

"Hij wisselde net zo makkelijk van papieren en naam als ik van sokken. Onvoorstelbaar."

Anis Amri was bij de autoriteiten bekend. Hij stond zelfs op de lijst van 549 terreurgevaarlijke mensen in Duitsland. Maar telkens wist hij weer aan de aandacht te ontsnappen. Amri wisselde net zo makkelijk van papieren en naam als ik van sokken. Onvoorstelbaar. Tegelijk moet je je ook afvragen hoe iemand te controleren is die officieel nergens bestaat. Asiel werd hem al snel geweigerd. Wegwezen dus, maar waar naartoe? Om Amri te kunnen uitwijzen vroeg Berlijn Tunesië om geldige reispapieren, maar Tunis weigerde. De Duitsers moesten eerst maar eens bewijzen dat Amri wel echt een Tunesiër was.

Het schimmenspel rond Amri is geen uitzondering. Er leven minstens 220.000 uitgeprocedeerde asielzoekers in Duitsland die van alles bedenken om te kunnen blijven. Vorig jaar werd slechts 10 procent daarvan daadwerkelijk uitgewezen. Het aantal afgewezen asielzoekers dat naar Noord-Afrika is teruggekeerd blijft dit jaar op ongeveer 200 steken. Dat heeft ook met de Duitse wet te maken. De Bundesrat (een soort Eerste Kamer) weigert Tunesië bijvoorbeeld als veilig herkomstland te erkennen.


De getroffen kerstmarkt in Berlijn (Foto: Getty Images)

In de schaduw van het bestaan werd Amri steeds gevaarlijker: thuis in Tunesië had hij al een celstraf ontlopen, voor het stelen van een vrachtauto nota bene, door naar Europa te vluchten. In Italië werd hij tot vier jaar cel veroordeeld wegens brandstichting. Daarbij kwamen in Duitsland openlijke geweldpleging, drugshandel, contacten met jihadisten en plannen om een automatisch geweer te kopen. De politie liet hem schaduwen. Ze hebben zelfs afgeluisterd hoe hij aanbood om een zelfmoordactie te plegen. Maar telkens als ze hem wilden pakken, was Amri onder een andere naam weer gevlogen. De politie heeft dus heel wat uit te leggen, maar de controle is eerder al verloren gegaan.

Er zijn in 2015 honderdduizenden mensen tegelijk ongecontroleerd het land binnengelaten, uit humanitaire overwegingen. De goede bedoelingen waren oprecht, maar het gevolg was dat anarchie uitbrak aan de grens: in feite ontbrak het aan staatsgezag. Amri profiteerde en kwam zo mee met de stroom in het westen van Duitsland aan. Wat staat ons nog te wachten?

Niemand kan bij benadering inschatten hoeveel potentiële aanslagplegers in Duitsland zijn ondergedoken. Om cynisch van te worden, maar daar vind je geen potentiële aanslagplegers mee. Er komen wel meer camera's, betonblokken en agenten op straat. De asielwet zal naar verwachting verder aangescherpt worden. Het vertrouwen in het gezag is geschonden, ja, maar niet kapot. De Duitse rechtsstaat is intact en wordt gerespecteerd.

De sfeer zou ik omschrijven als ongerust maar kalm. De kritiek op Merkels vluchtelingenbeleid zal aanzwellen naarmate het langer duurt voordat Amri is opgepakt. Maar men past ervoor het bloed van de slachtoffers in haar handen te leggen. Dat hoort niet in Duitsland. Zelfs AfD-vicevoorzitter Alexander Gauland noemde elke poging tot ophitserij in het licht van de aanslag 'volkomen fout'. Merkel zei op haar beurt trots op de terughoudendheid van alle Duitsers te zijn.

"Gisteravond heb ik met glühwein en currywurst over de getroffen kerstmarkt geslenterd."

De kerstmarkt waar de aanslag is gepleegd, is weer open. Er zijn betonblokken geplaatst. De put is gedempt, voor wat het waard is. Niemand stelt voor om alle luchthavens, stations, kerstmarkten, concertzalen, stadions, nieuwjaarsvieringen, stranden en pleinen achter het beton te plaatsen. Je kunt het gevoel van vrijheid wel beschermen, maar niet afgrendelen. De terrorist weet toch wel een gaatje te vinden.

Anis Amri was een crimineel en een terrorist die in Duitsland politiek asiel opeiste om het land vervolgens de vrijheid te ontzeggen. Dat gaat er hier niet in. Berlijn heeft zich van het juk van oorlog en Muur weten te bevrijden. Berlijn voelt zich eindelijk vrij en dan bezwijk je niet onder terreur. Gisteravond heb ik met glühwein en currywurst over de getroffen kerstmarkt geslenterd. Meer kon ik niet bedenken, maar het deed me goed.

Jeroen Akkermans